AUSTRALIA Úc từ chối gửi tàu tới eo biển Hormuz, đồng minh Mỹ bắt đầu do dự trước lời kêu gọi của Trump

[Gibbs]

Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông tiếp tục lan rộng ra ngoài phạm vi chiến trường khi các quốc gia đồng minh của Mỹ bắt đầu đưa ra những phản ứng thận trọng trước lời kêu gọi của Tổng thống Donald Trump về việc điều tàu chiến tới bảo vệ eo biển Hormuz. Trong diễn biến mới nhất, chính phủ Australia tuyên bố sẽ không gửi tàu chiến tới eo biển Hormuz, dù Washington đang gây áp lực mạnh lên các đồng minh nhằm hình thành một liên minh hải quân quốc tế để đảm bảo tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới.

Australia tuyên bố không gửi tàu tới eo biển Hormuz
Bộ trưởng Giao thông Australia Catherine King cho biết nước này sẽ không điều tàu chiến tới eo biển Hormuz, bất chấp những lời kêu gọi từ phía Mỹ.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn với đài truyền hình công ABC vào thứ Hai, bà King nói rằng Canberra chưa nhận được yêu cầu chính thức nào từ Washington về việc gửi tàu chiến tới khu vực này.

Bà nhấn mạnh rằng Australia đã đóng góp theo cách riêng của mình cho các nỗ lực an ninh tại Trung Đông.

“Chúng tôi đã rất rõ ràng về những gì chúng tôi đóng góp khi có yêu cầu. Cho đến nay, sự hỗ trợ của chúng tôi là dành cho UAE – đặc biệt là cung cấp máy bay để hỗ trợ phòng thủ,” bà nói.

Theo bà King, sự hỗ trợ này nhằm bảo vệ khu vực nơi có nhiều công dân Australia đang sinh sống và làm việc.

Tuy nhiên, bà khẳng định Canberra sẽ không tham gia vào nhiệm vụ hải quân tại eo biển Hormuz.

“Chúng tôi hiểu eo biển này quan trọng đến mức nào, nhưng việc gửi tàu tới đó không phải là điều chúng tôi được yêu cầu hay sẽ tham gia,” bà nói thêm.


Hải quân Hoàng gia Úc – lực lượng hải quân mạnh của Nam Thái Bình Dương

Hải quân Hoàng gia Úc (Royal Australian Navy – RAN) là một trong những lực lượng hải quân hiện đại và có ảnh hưởng lớn tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Lực lượng này được thành lập năm 1911, trực thuộc Lực lượng Phòng vệ Úc (Australian Defence Force), với nhiệm vụ bảo vệ lãnh hải, đảm bảo an ninh hàng hải và tham gia các chiến dịch quốc tế cùng các đồng minh.

Trong hơn một thế kỷ tồn tại, Hải quân Úc đã tham gia nhiều cuộc chiến lớn như Thế chiến I, Thế chiến II, chiến tranh Triều Tiên, chiến tranh Việt Nam, chiến tranh vùng Vịnh, Afghanistan và các chiến dịch chống khủng bố toàn cầu.

Quy mô và trang bị hiện đại

Hiện nay Hải quân Úc sở hữu một lực lượng tàu chiến khá hiện đại, bao gồm:

• 2 tàu tấn công đổ bộ lớp Canberra (HMAS Canberra và HMAS Adelaide) – có khả năng mang trực thăng, xe thiết giáp và hàng trăm lính thủy đánh bộ
• 3 khu trục hạm phòng không lớp Hobart – trang bị hệ thống Aegis hiện đại tương tự hải quân Mỹ
• 8 khinh hạm lớp Anzac – chuyên nhiệm vụ hộ tống và tuần tra xa bờ
• 6 tàu ngầm lớp Collins – lực lượng răn đe dưới nước chủ lực của Úc
• nhiều tàu tiếp vận, tàu tuần tra và tàu hỗ trợ hậu cần

Các tàu chiến này được trang bị radar tiên tiến, tên lửa phòng không, tên lửa chống hạm và hệ thống tác chiến điện tử hiện đại, cho phép hoạt động hiệu quả trên phạm vi rộng.

Vai trò chiến lược tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương

Do vị trí địa lý của Australia nằm giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, Hải quân Úc đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc bảo vệ các tuyến hàng hải quốc tế.

Các nhiệm vụ chính của lực lượng này gồm:

• bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế rộng lớn của Australia
• tuần tra chống buôn lậu và cướp biển
• tham gia các chiến dịch gìn giữ hòa bình
• hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thiên tai
• phối hợp quân sự với Mỹ và các đồng minh

Úc thường xuyên tham gia các cuộc tập trận hải quân lớn với Mỹ, Nhật Bản, Anh và các nước NATO.

Liên minh AUKUS và tương lai tàu ngầm hạt nhân

Một bước ngoặt lớn đối với Hải quân Úc là hiệp ước AUKUS giữa Australia, Mỹ và Anh.

Theo thỏa thuận này, Australia sẽ được hỗ trợ để sở hữu tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân trong thập niên tới. Điều này sẽ giúp hải quân nước này tăng đáng kể khả năng hoạt động xa bờ và nâng cao sức mạnh răn đe trong khu vực.

Chương trình tàu ngầm hạt nhân được xem là một trong những dự án quân sự lớn nhất trong lịch sử Australia.

Đồng minh thân cận của Hải quân Mỹ

Hải quân Úc được xem là một trong những đối tác quân sự thân cận nhất của Mỹ tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Hai nước thường xuyên:

• tổ chức tập trận chung
• chia sẻ thông tin tình báo
• phối hợp tuần tra biển
• triển khai lực lượng hỗn hợp trong các chiến dịch quốc tế

Nhờ sự hợp tác này, Hải quân Úc dù quy mô không quá lớn nhưng vẫn được đánh giá là một lực lượng hải quân có trình độ tác chiến cao và có vai trò chiến lược quan trọng trong khu vực.

Trong bối cảnh địa chính trị tại Trung Đông và Ấn Độ Dương ngày càng phức tạp, lực lượng này tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ các tuyến vận tải hàng hải và duy trì sự ổn định trên các vùng biển quốc tế.

Eo biển Hormuz bị phong tỏa gây khủng hoảng dầu mỏ
Quyết định của Australia được đưa ra trong bối cảnh eo biển Hormuz gần như bị tê liệt kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ hơn hai tuần trước.

Iran đã kiểm soát chặt tuyến hàng hải này, khiến nhiều tàu chở dầu không thể đi qua khu vực.

Hormuz là tuyến đường cực kỳ quan trọng đối với thị trường năng lượng toàn cầu, vì:

• khoảng 20% nguồn cung dầu của thế giới phải đi qua đây
• hàng trăm tàu chở dầu và khí đốt đi qua mỗi ngày
• nhiều nền kinh tế châu Á phụ thuộc nặng nề vào tuyến vận tải này

Việc tuyến đường bị gián đoạn đã khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng năng lượng mới.

Trump gây áp lực lên các đồng minh gửi tàu chiến
Trước tình hình đó, Tổng thống Donald Trump đã tăng cường sức ép lên các đồng minh của Mỹ, kêu gọi họ gửi tàu chiến tới bảo vệ tuyến hàng hải này.

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, Trump nói rằng những quốc gia được hưởng lợi từ eo biển Hormuz phải góp phần bảo vệ nó.

“Những nước hưởng lợi từ tuyến đường này cần đảm bảo rằng không có điều gì xấu xảy ra ở đó,” Trump nói.

Ông cũng cảnh báo rằng nếu các đồng minh NATO không phản ứng tích cực, điều đó có thể gây ảnh hưởng tiêu cực tới tương lai của liên minh quân sự này.

“Nếu không có phản ứng hoặc phản ứng tiêu cực, điều đó sẽ rất tệ cho tương lai của NATO,” ông nói.

Trump kêu gọi nhiều quốc gia tham gia liên minh hải quân
Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, Trump cho biết ông hy vọng nhiều quốc gia sẽ tham gia vào một nỗ lực quốc tế nhằm mở lại eo biển Hormuz.

Ông nhắc tới một số quốc gia có thể tham gia, bao gồm:

• Trung Quốc
• Pháp
• Nhật Bản
• Hàn Quốc
• Anh

Theo Trump, các quốc gia này đều phụ thuộc vào tuyến vận chuyển dầu qua Hormuz và do đó có lợi ích trực tiếp trong việc đảm bảo an toàn cho khu vực.

Một số quốc gia phản ứng thận trọng
Tuy nhiên, phản ứng từ các quốc gia được Trump nhắc tới vẫn còn khá dè dặt.

Chính phủ Anh cho biết Thủ tướng Keir Starmer đã thảo luận với Trump về việc mở lại tuyến hàng hải quan trọng này trong một cuộc điện đàm vào Chủ nhật.

Dù vậy, London chưa xác nhận sẽ gửi tàu chiến tới khu vực.

Trung Quốc cũng không đưa ra cam kết cụ thể.

Một phát ngôn viên của Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cho biết Bắc Kinh kêu gọi chấm dứt ngay các hành động thù địch và nhấn mạnh rằng mọi quốc gia đều có trách nhiệm đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định.

Nhật Bản cũng đối mặt với nhiều rào cản
Một quan chức cấp cao của chính phủ Nhật Bản cho biết việc triển khai tàu chiến tới Trung Đông để hộ tống tàu chở dầu sẽ phải đối mặt với nhiều rào cản chính trị và pháp lý.

Hiến pháp hòa bình của Nhật Bản hạn chế khả năng triển khai lực lượng quân sự ra nước ngoài trong các nhiệm vụ chiến đấu.

Do đó, bất kỳ quyết định nào về việc gửi tàu chiến tới Hormuz sẽ phải trải qua nhiều cuộc thảo luận và phê chuẩn.

Trump nói một số nước đã đồng ý hỗ trợ
Dù vậy, Trump cho biết chính quyền của ông đã nhận được một số phản hồi tích cực từ các quốc gia được liên hệ.

Phát biểu với báo chí trên chuyên cơ Air Force One, ông nói rằng một số quốc gia đã sẵn sàng hỗ trợ.

“Một số nước có tàu rà phá thủy lôi. Một số nước có các loại tàu có thể giúp chúng tôi,” Trump nói.

Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng một số quốc gia khác không muốn tham gia.

“Có một vài nước không muốn dính líu,” ông nói.

Hormuz trở thành tâm điểm địa chính trị toàn cầu
Cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz hiện đang trở thành một trong những điểm nóng địa chính trị lớn nhất thế giới.

Việc tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng này bị gián đoạn không chỉ ảnh hưởng tới Trung Đông mà còn tác động tới:

• thị trường năng lượng toàn cầu
• quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh
• chiến lược an ninh của nhiều quốc gia châu Á

Sự do dự của một số đồng minh Mỹ, trong đó có Australia, cho thấy nhiều quốc gia đang thận trọng trước nguy cơ bị cuốn vào cuộc chiến Iran.

Liên minh phương Tây đứng trước thử thách mới
Những diễn biến mới nhất cho thấy cuộc chiến tại Trung Đông không chỉ là một cuộc xung đột quân sự mà còn là một phép thử đối với các liên minh quốc tế.

Trong khi Washington muốn xây dựng một liên minh hải quân rộng lớn để mở lại eo biển Hormuz, nhiều quốc gia vẫn đang cân nhắc giữa lợi ích kinh tế, rủi ro quân sự và áp lực chính trị.

Việc Australia từ chối gửi tàu chiến có thể là dấu hiệu cho thấy các đồng minh của Mỹ không hoàn toàn thống nhất về cách xử lý cuộc khủng hoảng hiện nay.

Và khi eo biển Hormuz – nơi vận chuyển một phần năm nguồn dầu của thế giới – vẫn bị tê liệt, câu hỏi lớn vẫn còn đó: liệu một liên minh quốc tế có thể được hình thành đủ nhanh để ngăn chặn cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu hay không.