Tính toán của Đức khi Thủ tướng Merz thăm Trung Quốc

[Romano]

Thủ tướng Đức Friedrich Merz tìm kiếm “quan hệ đối tác đáng tin cậy và công bằng” với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Bắc Kinh được cho là đang nỗ lực thống trị cả các lĩnh vực ưu thế truyền thống của Berlin như ô tô, máy móc, robot và hóa chất.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết ông sẽ tìm cách xây dựng mối quan hệ đối tác “cân bằng, đáng tin cậy, được điều chỉnh và công bằng” với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm Bắc Kinh đầu tiên trên cương vị Thủ tướng Đức, giữa lúc căng thẳng thương mại giữa hai nước đang leo thang.Phát biểu mới đây ngay trước khi lên máy bay, nhà lãnh đạo Đức cho biết ông sẽ thảo luận về cách giải quyết những gì ông gọi là “năng lực sản xuất dư thừa” và “các hạn chế xuất khẩu” của Trung Quốc cũng như những “biến dạng” cạnh tranh, theo tờ Financial Times.

Kêu gọi cả Đức và Trung Quốc kiềm chế rủi ro phát sinh từ sự phụ thuộc thương mại lẫn nhau, ông Merz nói rằng những nỗ lực “giảm thiểu rủi ro” này nên tập trung vào các chuỗi cung ứng.

Đức chịu sức ép lớn từ kinh tế Trung Quốc như thế nào?
Chuyến thăm kéo dài hai ngày của ông Merz diễn ra khi nền kinh tế lớn nhất châu Âu đang đối mặt với áp lực phi công nghiệp hóa ngày càng gia tăng. Các nhà sản xuất định hướng xuất khẩu của Đức đang bị ảnh hưởng bởi hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc, đặc biệt là xe điện và thép, trong khi các ngành công nghiệp ô tô và quốc phòng của nước này ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc về các khoáng sản quan trọng như đất hiếm. Hậu quả thực sự “nghiêm trọng” đối với ngành công nghiệp Đức, theo Thorsten Benner - nhà khoa học chính trị tại Viện Chính sách công toàn cầu có trụ sở tại Berlin.

Trong một bản ghi chú có tiêu đề “Cú sốc Trung Quốc đối với Đức”, tác giả Benner viết rằng Trung Quốc đang nỗ lực đạt được “sự thống trị toàn cầu” trong các lĩnh vực truyền thống của Đức như ô tô, máy móc và hóa chất, cũng như trong các lĩnh vực công nghệ cao như robot.

Theo Benner, thâm hụt thương mại của Đức với Trung Quốc - đối tác thương mại lớn nhất của nước này - đã mở rộng lên mức kỷ lục 87 tỷ euro vào năm ngoái (2025), tăng 20 tỷ euro so với năm trước đó (2024). EY ước tính các công ty công nghiệp Đức đã cắt giảm hơn 120.000 việc làm vào năm 2025, trong khi nền kinh tế nói chung đang trì trệ. Năm ngoái, Trung Quốc đã áp đặt các hạn chế sâu rộng đối với xuất khẩu đất hiếm, được sử dụng trong những sản phẩm từ ô tô đến tua-bin gió và thiết bị quốc phòng. Sau đó, nhà sản xuất chip Nexperia thuộc sở hữu của Trung Quốc, công ty vận hành các nhà máy ở Đức, đã đe dọa ngừng xuất khẩu từ Trung Quốc, khiến các nhà sản xuất ô tô cảnh báo về sự gián đoạn sản xuất. Ông Merz, theo kế hoạch gặp ông Tập vào ngày hôm nay 25/2, dự kiến ​​sẽ thúc giục nhà lãnh đạo Trung Quốc kiềm chế tình trạng dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp đang dẫn đến việc hàng hóa giá rẻ tràn ngập thị trường châu Âu và nói rằng ông Tập nên ngừng trợ cấp cho các doanh nghiệp hàng đầu quốc gia của mình, theo các quan chức.

Thủ tướng Merz cũng sẽ giải thích lý do tại sao Đức cần trở nên “kiên cường hơn”, ám chỉ việc giảm thiểu rủi ro và đa dạng hóa chuỗi cung ứng. “Trung Quốc đang khẳng định vị thế lãnh đạo toàn cầu của mình”, ông Merz phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich hồi đầu tháng 2 này. “Trung Quốc đang tận dụng một cách có hệ thống sự phụ thuộc của các nước khác. Nước này đang diễn giải lại trật tự quốc tế để phù hợp với lợi ích của mình”.

Lấy lòng Trung Quốc, tránh căng thẳng
Tuy nhiên, Thủ tướng Merz, người đang cùng lãnh đạo 30 công ty đến thăm Trung Quốc, cũng sẽ nhấn mạnh những lợi ích của một mối quan hệ tái cân bằng. Nhiều tập đoàn lớn của Đức, bao gồm cả các nhà sản xuất ô tô đang cắt giảm việc làm ở Đức, đã kêu gọi ông Merz ngăn chặn bất kỳ sự leo thang nào trong căng thẳng thương mại vì họ muốn tiếp tục đầu tư vào Trung Quốc, một thị trường mà họ coi là rất quan trọng đối với lợi nhuận và sự đổi mới. Chuyến thăm Bắc Kinh của ông Merz diễn ra sau các chuyến thăm của các nhà lãnh đạo Tây Ban Nha, Anh, Pháp, Australia và Hàn Quốc, tất cả đều đang tìm cách cải thiện quan hệ với Trung Quốc sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động chiến dịch áp thuế qua và đối xử khắc nghiệt với các đồng minh NATO, từ Đan Mạch cho đến Canada.

Với ông Trump, Trung Quốc cũng nhìn thấy cơ hội để tạo ra sự chia rẽ giữa Washington và các đồng minh châu Âu. Tại Hội nghị An ninh Munich, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị nói với ông Merz rằng bài phát biểu của thủ tướng Đức tại lễ khai mạc “phản ánh kỳ vọng của Đức và châu Âu về quyền tự chủ chiến lược và tự lực”.

“Trung Quốc ủng hộ Đức đóng vai trò lớn hơn trong vấn đề này”, ông Vương Nghị nói. Truyền thông nhà nước Trung Quốc đã tìm cách nhấn mạnh thông điệp này, thúc giục Berlin liên kết tốt hơn với giới doanh nghiệp Đức, những người muốn tiếp tục tham gia vào thị trường Trung Quốc do nền tảng công nghiệp khổng lồ và sự phụ thuộc của các công ty như Volkswagen vào thị trường này. “Từ lâu đã có sự khác biệt giữa chính phủ Đức và giới doanh nghiệp Đức trong đánh giá về Trung Quốc”, bà Kim Linh - giám đốc bộ phận quản trị toàn cầu của Viện Nghiên cứu quốc tế Trung Quốc, nói với tờ China Daily của Trung Quốc.