Sau khi bắt giữ ông trùm, ngân hàng Việt Nam đối diện với nạn chảy máu tiền mặt

Jason Szep
Lê Quốc Tuấn. X-CafeVN chuyển ngữ

Reuters) - Các nhân chứng cho biết, một ngân hàng lớn của Việt Nam được do ông trùm Nguyễn Đức Kìên thành lập phải đối diện với cuộc rút tiền đột biến vào ngày Thứ năm, nhưng ngân hàng trung ương đã bơm tiền vào hệ thống và đảm bảo với người dân hoảng hốt là tiền của họ an toàn.

Việc bắt giữ Kiên, 48 tuổi, hôm thứ hai đã truyền đi những cơn chấn động trên cả nước Cộng sản cai trị này, khiến thị trường chứng khoán suy giảm 9,2% trong tuần này và khiến người gửi tiền rút tiền khỏi Ngân hàng Thương mại Á Châu ACB, một trong các nhà cho vay tiền lớn nhất của Việt Nam, mà Kiên đã giúp tạo dựng vào năm 1994.

Cư dân cho biêt, các đợt rút tiền đã bắt đầu vào hôm thứ Ba khi việc bắt giữ được công bố. Đến thứ Năm, những đám đông đã hình thành tại các chi nhánh của ACB tại TP Hồ Chí Minh, trung tâm thương mại của Việt Nam. Tại một chi nhánh, những người gửi tiền đã xô đẩy cả bàn ghế để cố với đến các giao dịch viên ngân hàng, một nhân chứng nói.

Ngân hàng trung ương cho biết toàn bộ ngành ngân hàng "cam kết sẽ sẵn sàng cung cấp, hỗ trợ vốn cho ACB để đảm bảo ngân hàng này đáp ứng được các nghĩa vụ trả tiền của mình".

Hôm thứ Tư, ngân hàng trung ương đã bơm 13 nghìn tỷ đồng (624,000,000 USD) vào hệ thống và 4 nghìn tỷ đồng nữa vào thứ Năm.

Theo một nhân chứng, bên ngoài trụ sở của ACB, hơn hai chục chiếc xe nối đuôi và khoảng 70 người gửi tiền chen chúc trong văn phòng giao dịch, khi niềm tin suy giảm trong hệ thống tài chính mà một vài năm trước đây từng là một trong những thị trường mới nổi nóng bỏng nhất thế giới.

"Tôi có một số tiền mặt tại ACB, nhưng vì ngân hàng này cùng một hệ thống kiểm soát bởi ngân hàng trung ương, thành ra việc rút tiền ở đây để bỏ vào một ngân hàng khác thật chẳng có ý nghĩa gì khi cả hệ thống ngân hàng đều phải đối diện với cùng nguy cơ", một khách hàng có tiền gửi ở ACB cho biết trong một cuộc phỏng vấn bằng điện thoại từ thành phố Hồ Chí Minh.

Lý Xuân Hải, giám đốc điều hành ngân hàng,mà nhiều người tin là bị công an bắt giam, đã đệ đơn từ chức, ACB cho biết vào cuối ngày thứ Năm.

Ông được thay thế bởi Phó Tổng Giám đốc Đỗ Minh Toàn, người đã điều hành ngân hàng trong tuần này và trước đó đã nói với truyền thông nhà nước là giới gửi tiền đã rút khỏi ACB 5 nghìn tỷ đồng ( 240 triệu USD) vào hôm thú Tư. Theo con số của ngân hàng, tính đến 30 tháng 6, số tiền gửi trong ngân hàng đạt đến 145.62 nghìn tỷ (7 tỷ USD), tăng 2,4% so với một năm trước đó.

Kiên, một ông trùm giỏi cấu kết và là một trong những nhà ngân hàng nổi tiếng nhất Việt Nam, nắm giữ dưới 5% cổ phần của ACB. Chính phủ cho biết ông không có vai trò nào trong việc quản lý ngân hàng, vốn có 15% thuộc sở hữu của ngân hàng Standard Chartered Anh Quốc.

Kiên là chủ tịch các Công ty cổ phần đầu tư thương mại B&B, Công ty cổ phần đầu tư ACB Hà Nội và Công ty TNHH đầu tư tài chính Á Châu Hà Nội và các hành vi vi phạm bị cáo buộc la có liên quan đến các công ty này, Bộ công An cho biết.

Truyền thông nhà nước cho biết, ông bị cáo buộc hoạt động doanh nghiệp không có giấy phép. Ba công ty của ông đã được thành lập để đầu tư vào các dự án bất động sản, nhưng thay vì thế họ đã gây quỹ và đầu tư tiền vào cổ phiếu ngân hàng.

Giá vàng Lên, Giá tiền Xuống

Các nhà kinh tế đã lo lắng về sự mong manh của hệ thống ngân hàng Việt Nam và một số người Việt đã nhanh chóng chuyển sang ẩn náu trong mối an toàn truyền thống của vàng: các ngân hàng cho biết mức cầu đã tăng vọt từ thứ hai, đẩy giá bán lẻ lên khoảng 5%.

Tiền đồng đã tụt giảm 0.3% kể từ thứ hai so với đồng USD.

Thị trường chứng khoán chính đã tụt giảm trong ba ngày liên tiếp, giao dịch ở mức thấp nhất trong sáu tháng qua khi thi trường này bị mất 4,5%. Hôm thứ ba, thị trường chứng khoán đã công bố mức lỗ hàng ngày lớn nhất kể từ tháng 10 năm 2008. Giá cổ phiếu của ACB giảm 18,6% trong tuần này, lỗ 6,7% hôm thứ Năm. Ngân hàng có giá trị khoảng 1 tỷ USD.

Tuy nhiên, một số chuyên gia không nghĩ rằng cơn hoảng loạn sẽ lan rộng.

"Tôi không nghĩ rằng chúng ta sẽ nhìn thấy nhiều lây lan", ông Jonathan Pincus, hiệu trưởng của Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright tại TP Hồ Chí Minh và là một cựu chuyên gia kinh tế Việt Nam tại Liên Hiệp Quốc cho biết.

"Ngân hàng Nhà nước đã hành động một cách nhanh chóng và cung cấp thanh khoản ngay lập tức", ông nói thêm.

Dữ liệu từ ngâh hàng trung ương cho thấy, ngành ngân hàng đã bị ảnh hưởng bởi nạn lạm phát cao và nợ xấu gia tăng do làm ăn lỗ lã đặc biệt từ các công ty nhà nước lớn. Vào cuối tháng Ba, 8.6% các khoản vay tại Việt Nam là nợ xấu, cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Pincus và các chuyên gia khác cho biết ACB có thể vượt qua cuộc khủng hoảng, nhưng rất nhiều ngân hàng khác của Việt Nam sẽ còn phải chịu khó khăn.

"Các khó khăn trực tiếp chính là vì những ngân hàng này đã phát triển quá tay vào trong thị trường bất động sản và được sở hữu bởi một hoặc hai nhóm gia đình. Có rất nhiều những ngân hàng như thế, và đều rất dễ bị tổn thương. Nhưng ACB không phải là một trong những ngân hàng loại đó. Pincus cho biết.

Giới ngân hàng cho biết ACB và một số ngân hàng nhỏ đã vay các nguồn vốn ngắn hạn trên thị trường liên ngân hàng để đảm bảo thanh khoản. Dữ liệu của Reuters cho thấy, việc điều chỉnh mức cho vay tiền đồng qua đêm giảm xuống còn 7,14% hôm thứ Năm sau khi tăng 7,5% ngày hôm trước từ 4% vào đầu tuần.

Phát biểu của Phó Tổng Giám đốc Toàn được trích dẫn trên các phương tiện truyền thông nhà nước nói rằng khối lượng tiền mặt rút từ ACB vào hôm thứ Tư cao hơn hôm thứ Ba. Toàn, người phụ trách ngân hàng trong sự vắng mặt của người giám đốc điều hành, cho biết nếu cần thiết, ACB có thể truy cập đến 46 tỷ đồng (2,2 tỷ USD).

Toàn cho biết, ngân hàng này đã vay 10 tỷ đồng từ ngân hàng trung ương vào ngày 21- 22 tháng 8 và từ từ cũng có thể thu hồi được 36 tỷ đồng từ thị trường liên ngân hàng. Đó là khoảng 1/3 tổng số các giao dịch tiền đồng hàng tuần trên thị trường liên ngân hàng giữa 110 tỷ đồng và 130 tỷ đồng trong tháng qua.

Gia đình Kiên đứng hàng thứ năm trong số 30 gia đình giàu nhất của Việt Nam về cổ phiếu, thị trường chứng khoán, dựa trên một danh sách của trang web VNExpress. Ông cũng là Phó Chủ tịch Công ty Cổ Phần Bóng Đá chuyên nghiệp Việt Nam, cộng ty điều hành các giải đấu hàng đầu của làng bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam.

(Bài viết có thông tin bổ sung của Ngô Thị Ngọc Châu tại Hà Nội, và Jason Szep và Khettiya Jittapong tại Bangkok) Jason Szep; Editing by Alan Raybould và Alex Richardson).

Nguồn: Reuters