Chợ kiểu Tây trong lòng Hà Nội

Ở Hà Nội, đã xuất hiện những phiên chợ hoạt động theo mô hình chợ phương Tây. Tuy nhiên, khi vào Việt Nam, những phiên chợ ấy hội nhập cùng văn hóa Việt Nam đã tạo thành những nét văn hóa riêng, rất hấp dẫn.

Bài 1: Độc đáo "chợ Tây" Hà Nội

Mỗi tuần một phiên, mỗi phiên chỉ họp vỏn vẹn 3 tiếng đồng hồ, nhưng "chợ Tây” ngày càng thu hút nhiều khách nước ngoài sống ở Hà Nội và các vùng phụ cận. Không chỉ khách Tây, mà rất nhiều khách Việt cũng đến đây mua sắm, giao lưu...

Mỗi tuần một phiên

Con đường ngoằn ngoèo đưa chúng tôi đến khoảng sân rộng ở số 4 ngách 12, ngõ 67/12 đường Tô Ngọc Vân, quận Tây Hồ, Hà Nội, nơi phiên chợ Tây vẫn họp vào sáng thứ 7 hàng tuần. Đây cũng chính là trụ sở Công ty Cổ phần dịch vụ chăn nuôi thú y châu Á của Patrice Gautier, người khởi xướng và lập ra chợ Tây này. Sở dĩ có tên là "chợ Tây” vì ở đây hầu hết đều là người nước ngoài bán và mua hàng. Gọi là chợ, nhưng chỉ vỏn vẹn khoảng 20 gian hàng. Gọi là gian hàng cho... oai, chứ thực ra, mỗi gian hàng chỉ là một cái bàn nhỏ, được chủ nhân bày bán những sản phẩm lên trên mặt bàn. Chợ chia làm 2 khu riêng biệt, ngăn cách nhau bởi con ngõ nhỏ: Một bên là khu bán đồ thực phẩm và một bên là khu bán hàng... ngoài thực phẩm. Mỗi khu vực đều có những nét độc đáo để hút khách.

Anh Empreinte Voyaoes tươi cười bên gian hàng bán trang sức bằng đá tự nhiên của mình.

Bước vào khu vực bán các loại thực phẩm, khung cảnh mua bán thật náo nhiệt gây ấn tượng mạnh với tôi. Trên những chiếc bàn nhỏ, kê gọn gàng quanh sân có bày bán đủ các loại thực phẩm từ rau, củ, quả, thịt, trứng, bánh mỳ, bánh ngọt các loại, đến đồ uống như trà, rượu, mật ong, mứt làm từ trái cây... Gian hàng nào người mua, kẻ bán cũng tấp nập. Hai gian hàng rau xanh đến từ vườn rau sạch tại Đà Lạt và Từ Liêm (Hà Nội) được nhiều người ghé thăm và mua nhất, nhiều người nước ngoài thường mua rau ở đây để dùng cho cả tuần. Nhiều phiên chợ, rau không đủ bán, có hôm khách xếp hàng đợi mua rau từ 8 giờ sáng, mặc dù 9 giờ cửa hàng mới mở...

Một gian hàng cũng thu hút khách mua khá đông là cửa hàng Tự nhiên Việt Nam (Naturally Vietnam) của Patrice Gautier, người khởi xướng tổ chức phiên chợ này. Cửa hàng này chuyên bán các sản phẩm chăn nuôi sạch, gà nuôi thả trực tiếp trên vườn đồi. Các sản phẩm thịt gia cầm, trứng gà, trứng chim cút bán tại đây đều đã kiểm tra không có tồn dư kháng sinh, nên khách hàng rất yên tâm khi chọn mua.

Ngay cạnh đó, Alain Fioruci - một trong những người cũng gắn bó rất lâu với phiên chợ Tây này đang nhiệt tình giới thiệu với khách quy trình để tạo ra được những chai mật ong vàng óng của mình. Những sản phẩm này do anh tự tay làm ở mãi tận Hà Giang... Đến gian giới thiệu và bán sản phẩm “Trà Ôchao” của Guillaume Le, một người Pháp gốc Việt, mới thấy được niềm đam mê với trà Việt của anh. Để có được hương vị đặc biệt cho trà, anh đã lặn lội đến tận những vùng trồng trà, trực tiếp làm việc với những người nông dân, rồi tỉ mẩn chế biến ra nhiều loại trà, với nhiều hương vị, màu sắc khác nhau, làm cho trà Việt Nam trở nên phong phú và hấp dẫn hơn. Khá nhiều người dừng chân bên quầy rượu của Laurent Severac để thưởng thức những hương vị tuyệt vời của các loại rượu trái cây ở đây. Những hương vị đó đều được lấy từ các loại hoa quả trồng tại Việt Nam như cam, dâu, chanh, mơ, nhài, cốm... kết hợp với cách chế biến rượu đặc biệt của người Pháp, để từ đó cho ra đời những loại rượu trái cây hết sức độc đáo. Ngay cả nhãn mác cũng rất “thuần Việt” khi anh sử dụng tông màu và các họa tiết thô như thời... bao cấp ngày xưa.

Đi qua bên kia đường, khu vực bán đồ không phải là thực phẩm cũng có đủ các mặt hàng từ sách, đồ trang sức, đồ lưu niệm, trang trí, đến nước hoa, tinh dầu các loại, quần áo, túi... mỗi quầy hàng được xếp gọn gàng, bắt mắt trên những chiếc bàn nhỏ để người mua tiện tìm kiếm. Quầy bán đồ trang sức bằng đá thiên nhiên của Empreinte Voyaoes, người Pháp khá nhộn nhịp. Anh Empreinte Voyaoes cho biết, vốn rất thích các loại đá tự nhiên và từng đi rất nhiều nước ở châu Á, châu Phi, anh thấy các sản phẩm ở đó rất tốt, nên anh muốn chia sẻ sở thích của mình với mọi người, muốn giới thiệu để nhiều người Việt Nam cũng có thể mua được những đồ vật đẹp ở Hà Nội. Và quan trọng là anh muốn thấy nhiều người Việt Nam hài lòng với lựa chọn của họ...

Là người rất yêu sách, vì vậy chị Merry (quốc tịch Pháp) cũng muốn chia sẻ sở thích của mình với mọi người bằng việc mở một gian hàng bán các loại sách tiếng Pháp và những cuốn sách dịch từ tiếng Pháp sang tiếng Việt. Vào những dịp lễ đặc biệt, chị thường lựa chọn những cuốn sách phù hợp với chủ đề ngày lễ như: Lễ Tình yêu bán nhiều sách về tình yêu, ngày 8/3 bán nhiều sách về phụ nữ... Ngoài ra, khu vực này cũng có một số gian hàng từ thiện như gian hàng New Beginnings chuyên bán đồ cũ do mọi người quyên góp để làm từ thiện hỗ trợ em nhỏ, phụ nữ thiệt thòi; gian hàng bày bán trà gừng tươi do những người khiếm thị làm; gian hàng bán các sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm từ hoa cỏ khô của những người khiếm thính... Đặc biệt có gian hàng bán và giới thiệu các sản phẩm thủ công của doanh nghiệp xã hội Tò he. Đơn vị này thường sử dụng những mẫu tranh vẽ của các em thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn để trang trí trên sản phẩm, rồi dành một phần kinh phí bán sản phẩm hỗ trợ các em giấy, bút màu để các em học vẽ và sinh hoạt.

Thú vị nhất với các em nhỏ khi đến chợ có lẽ là quầy bán những con tò he của nghệ nhân Đặng Văn Kha (làng Xuân La, Phượng Dực, Phú Xuyên) ngoài cổng chợ có lẽ là gian hàng thu hút nhiều trẻ em đến xem nhất. Các cô bé, cậu bé vừa bập bõm tiếng nước ngoài xen lẫn tiếng Việt, vừa vô cùng thích thú với những động tác nặn các con tò he thoăn thoắt của anh. Nhiều khi không kiềm chế được sự thích thú, chúng còn sờ tay, vào những được nặn, và rồi lại hào hứng kéo cha mẹ đến mua cho mình một con làm kỷ niệm...

Họa sỹ Jon Peacock - người Ôxtrâylia, có nhà ở phố Tô Ngọc Vân, gần chợ, nên mỗi sáng thứ bảy, anh cũng tranh thủ mang những bức tranh mà mình đã vẽ ra bày bán, giới thiệu với khách. Anh Jon Peacock khoe, một số họa sỹ người Việt Nam khi biết anh bày tranh ở chợ này, cũng gửi tranh nhờ anh bán hộ.

Bài và ảnh: Phương Lan