Mỹ cảnh báo chậm chuyển vũ khí cho châu Âu, Ukraine đối mặt áp lực phòng không gia tăng

[Romano]

Theo Financial Times ngày 2-5, Mỹ đã cảnh báo các đồng minh châu Âu cần chuẩn bị cho khả năng chậm trễ trong việc tiếp nhận vũ khí, bao gồm các loại tên lửa quan trọng đang được chuyển tiếp tới Ukraine phục vụ phòng thủ.Nguyên nhân chính được cho là do Mỹ đã tiêu hao lượng lớn vũ khí trong cuộc xung đột liên quan đến chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ tháng 2. Dù các bên đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 8-4, tiến trình đàm phán hòa bình đến nay vẫn chưa đạt được bước tiến đáng kể, trong khi nhu cầu bổ sung kho dự trữ của Washington ngày càng cấp thiết.

Các nguồn tin cho biết Mỹ đã thông báo với một loạt đồng minh, trong đó có Anh, Ba Lan, Litva và Estonia, về khả năng chậm giao hàng kéo dài. Một số nguồn tin cũng đề cập nguy cơ tình trạng tương tự có thể ảnh hưởng tới khu vực châu Á.

Theo cơ chế Danh sách yêu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL), Mỹ bán vũ khí cho các nước châu Âu, sau đó các quốc gia này chuyển giao lại cho Ukraine. Do đó, bất kỳ sự gián đoạn nào trong chuỗi cung ứng cũng có thể tác động trực tiếp tới năng lực chiến đấu của Kiev.

Đáng lo ngại nhất đối với Ukraine là tình trạng thiếu hụt đạn dược cho các hệ thống tên lửa quan trọng như HIMARS dùng để tấn công mục tiêu phía sau chiến tuyến và NASAMS – hệ thống phòng không có vai trò đánh chặn máy bay không người lái và tên lửa.

Trong bối cảnh Nga gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng và khu dân cư, Ukraine đang dần cạn kiệt nguồn lực phòng không. Dù nước này đang tìm kiếm các giải pháp thay thế, vũ khí do Mỹ sản xuất vẫn đóng vai trò then chốt đối với khả năng phòng thủ.

Ông Bohdan Popov, Giám đốc phân tích của công ty tư vấn quốc phòng Ukraine Triada Trade Partners, nhận định việc trì hoãn giao các hệ thống như HIMARS và NASAMS cho thấy “một sự thay đổi cơ bản” trong cách thức Washington vận hành trong cấu trúc liên minh.

Theo ông, Mỹ đang chuyển từ vai trò “đối tác đáng tin cậy lâu năm” sang một bên mang tính “giao dịch”, có xu hướng điều chỉnh các hợp đồng đã ký theo ưu tiên chiến lược hiện tại.

Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky từng khẳng định việc Mỹ cung cấp vũ khí vẫn tiếp diễn bất chấp xung đột ở Trung Đông. Tuy nhiên, một quan chức Ukraine giấu tên thừa nhận với Financial Times rằng cuộc chiến với Iran đã gây ra những trì hoãn nhất định.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ lo ngại về thiếu hụt nguồn cung, cho rằng Mỹ vẫn có dự trữ vũ khí “ở khắp nơi trên thế giới” và có thể huy động khi cần thiết.

Tuy nhiên, một báo cáo ngày 21-4 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho thấy Mỹ đã sử dụng hơn một nửa kho dự trữ tên lửa phòng không chủ chốt chỉ trong chưa đầy hai tháng, làm dấy lên nghi vấn về khả năng duy trì hỗ trợ lâu dài.

Đối với Ukraine, các hệ thống phòng không tiên tiến như Patriot hiện đã được triển khai và THAAD mà Kiev đang tìm cách tiếp cận, được coi là yếu tố sống còn trong việc bảo vệ không phận.

Ông Popov nhận định: “Trước đây, tự chủ chiến lược chủ yếu là vấn đề chính trị. Nhưng giờ đây, nó đã trở thành nhu cầu cấp thiết về ngân sách và mua sắm.”