Nữ hoàng rắn Maya quyền lực

Nữ hoàng Rắn K’abel của người Maya chính thức sánh bước cùng các nữ hoàng Cleopatra, Elizabeth vào hàng ngũ những người phụ nữ hoàng tộc quyền lực bậc nhất lịch sử

Trong lúc khai quật phế tích của thành phố El Perú-Waka' ở phía Tây Bắc Guatemala, nhóm nghiên cứu của Đại học Washington (bang Missouri – Mỹ) do giáo sư David Freidel dẫn đầu đã phát hiện một bí mật tuyệt vời: Hầm mộ được tin là thuộc về K’abel, một trong những nữ hoàng vĩ đại nhất của nền văn minh Maya.

Hầm mộ bắt đầu lộ diện từ tháng 6-2012 khi các nhà khảo cổ đào xuống một hành lang ngầm dưới chân kim tự tháp chính ở phế tích El Perú-Waka'. Sau nhiều bước kiểm tra tỉ mỉ, đến tháng 10-2012, họ mới chính thức công bố phát hiện quý giá của mình.

Hầm mộ này không chỉ chứa đựng di cốt của Nữ hoàng K’abel mà còn hé lộ những manh mối quý giá về cuộc đời bà - người mà trước này chỉ mới được giới học giả biết đến với danh xưng "Kaloomte” (“Chiến binh tối cao), tên gọi chung cho các vị vua hoặc nữ hoàng Maya.

Một mảnh ngọc bích và bộ hài cốt trong hầm mộ ở phế tích El Peru-Waka. Ảnh: AP

El Perú-Waka' là thành phố chư hầu của “vương quốc rắn” Calakmul. Calakmul và Tikal, một vương quốc lớn khác của Maya, tranh đoạt quyền lực trong hàng thế kỷ. Nữ hoàng K'abel là con gái của nhà vua Calakmul, sau khi lập gia đình đã thay cha đến cai quản El Perú-Waka' cùng chồng là nhà vua K'inich Bahlam trong khoảng 20 năm (từ năm 672 – 692 sau công nguyên).

Nổi tiếng là người trị vì vĩ đại nhất của thời Maya hậu cổ điển, Nữ hoàng K’abel được tôn xưng là thủ lĩnh quân sự của El Perú-Waka' với quyền hành cao hơn cả chồng. Vượt ra khỏi thành phố này, Nữ hoàng K’abel còn đóng vai trò mấu chốt trong cuộc xung đột giữa các thành phố của thế giới Maya cho đến khi nền văn minh này lụi tàn trước năm 900.

Vài năm sau khi K’abel mất, vương quốc Tikal trỗi dậy và đánh bại Calakmul vào năm 695 sau công nguyên. Khoảng năm 734, đến lượt El Perú-Waka' thất thủ.

"Nền văn minh Maya vốn coi trọng đàn ông hơn. Những người như nữ hoàng K'abel là ví dụ điển hình cho thấy những người phụ nữ phi thường có thể tự đạt đến đỉnh cao quyền lực” - Traci Ardren, phó giáo sư nhân loại học của Đại học Miami, nhận định. Ngoài Nữ hoàng K’abel, còn ít nhất 8 người phụ nữ khác giành được tước vị Kaloomte trong suốt chiều dài lịch sử Maya.

Bộ hài cốt của Nữ hoàng K'abel được chôn sâu bên dưới nền kim tự tháp chính
ở El Perú-Waka' 11 m. Ảnh: EPA

Thực ra, cuộc điều tra hành lang ngầm dưới chân kim tự tháp chính ở El Perú-Waka' đã được bắt đầu từ trước năm 2006 khi các học giả nhận ra nhiều dấu hiệu của một trung tâm tín ngưỡng và cúng tế tại đây. Họ đào quanh hành lang ngầm cho đến chân cầu thang thì phát hiện hài cốt của một phụ nữ được an táng. Bộ xương trong hầm mộ đã mai một nhiều nhưng các nhà nghiên cứu tin rằng các đặc điểm trên khuôn mặt khùng khớp với những chạm khắc cổ xưa về vị nữ hoàng được sùng kính.

Trong hầm mộ, phát hiện then chốt nhất chính là chiếc bình nhỏ làm bằng thạch cao tuyết hoa có chạm hình một con ốc xà cừ với khuôn mặt phụ nữ nổi lên trên. Chữ viết tượng hình phía sau bình có nghĩa là “nữ hoàng rắn” và “nữ hoàng hoa súng” – cả hai được cho là chỉ Nữ hoàng K'abel.

Nhà khảo cổ Olivia Farr-Navarro, Đại học Wooster (bang Ohio - Mỹ), người đứng đầu nhóm khai quật, phỏng đoán chiếc bình với những họa tiết màu son đỏ này có thể chứa linh hồn của Nữ hoàng K’abel theo truyền thuyết Maya. Còn nhà khảo cổ Traci Ardren tin rằng chiếc bình là chứng cứ hùng hồn khẳng định ngôi mộ trên thuộc về Nữ hoàng rắn K’abel.

Ngoài ra, trong hầm còn có ngọc bích, đồ gốm và những vật dụng mang dấu ấn hoàng gia khác. Bên “tay” trái của Nữ hoàng K’abel có một đĩa tròn giống như cái khiên, biểu tượng của một nữ hoàng chiến binh.

Chiếc bình tí hon làm bằng thạch cao có khuôn mặt phụ nữ nổi lên, được cho là cất giữ linh hồn Nữ hoàng rắn.
Ảnh: Daily Mail

Cần lưu ý rằng trước đó, vào năm 2004, các nhà khoa học cũng tin rằng đã đào thấy hầm mộ của Nữ hoàng K'abel ở cùng địa điểm trên. Hài cốt phụ nữ trong ngôi mộ trên được táng cùng một chiếc mũ chiến binh khảm ngọc bích. Tuy nhiên, chiếc bình linh hồn lần này thuyết phục hơn nhiều.

Giáo sư David Friedel, nhà nhân loại học kiêm chuyên gia về Maya của Đại học Washington, đánh giá hầm mộ trên rất quan trọng vì hiếm khi các phát hiện khảo cổ học và cứ liệu lịch sử liên quan đến Maya trùng khớp với nhau.

"Nữ hoàng K'abel được chôn cất sâu 11 m bên dưới nền ngôi đền kim tự tháp. Đặt bà ở vị trí ấy đồng nghĩa với việc người dân sẽ tiếp tục thờ phụng bà cho dù vương triều có sụp đổ” - giáo sư Friedel nói. Còn ông Marcello A. Canuto, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu của Đại học Central Tulane (bang Louisiana – Mỹ), cho hay: “Bà ấy được trao tặng mọi vinh dự tương đương với đặc quyền của một vị vua”.

MỸ NHUNG
Nguoilaodong