CAIRO –Một cuộc tập trung mới trong ngày thứ Sáu với gần một trăm ngàn người chống chính phủ tại thủ đô Cairo và các hoạt động ngoại giao hậu trường của chính phủ Hoa Kỳ Obama đă đặt thêm áp lực lên tổng thống Ai cập Hosni Mubarak đ̣i ông phải mau chóng ra đi và cho phép một chính phủ lâm thời tức khắc đi trên tiến tŕnh dân chủ.
Một đường phố ở Egypt
Hai ngày xung đột loạn đả giữa những người chống và ủng hộ chính phủ làm thiệt mạng 11 người trong tuần này dường như đă thúc đẩy Hoa Kỳ đi tới kết luận rằng một Ai Cập với ông Mubarak cầm quyền có khả năng bất ổn hơn là nếu không có ông ta.
Tổng thống Hoa Kỳ Obama nói rằng các cuộc thảo luận bắt đầu tại Ai Cập bàn việc trao chính quyền và ông kêu gọi “một thời gian chuyển tiếp bắt đầu bây giờ.”
Tổng thống Obama nói tại thủ đô Washington rằng, “Chúng tôi muốn thấy thời điểm xáo trộn này trở thành một thời điểm của cơ hội,” mặc dù ông không rơ ràng kêu gọi ông Mubarak từ chức ngay tức khắc.
Tuy nhiên các viên chức Hoa kỳ cho hay chính quyền Hoa Kỳ đă đánh giá rằng ông Mubarak phải ra đi sớm nếu cuộc khủng hoảng kết thúc một cách ôn ḥa.
Mubarak trong cuộc gặp Obama trước kia
Một viên chức Hoa Kỳ giấu tên cho hay theo một đề nghị của Hoa Kỳ, ông Mubarak sẽ từ chức và trao quyền cho một chính phủ lâm thời được quân đội hỗ trợ lănh đạo bởi phó tổng thống Omar Suleiman mới được tổng thống Mubarak đề cử. Chính phủ này sẽ chuẩn bị một cuộc bầu cử tự do và công bằng trong năm nay.
Điều đó phù hợp với các đ̣i hỏi của những người chống chính phủ. Nhưng một khác biệt quan trọng là thời biểu. Ông Mohamed ElBaradei, khôi nguyên giải Nobel, một trong các nhà lănh đạo của những người chống đối chỉ trích kế hoạch của chính phủ muốn cải cách hiến pháp trong ṿng năm tháng và tổ chức bầu cử tổng thống vào tháng 9 và nói rằng như thế quá vội vă. Ông ElBaradei nói, phải cần nguyên một năm để chính phủ chuyển tiếp nới lỏng một cách hữu hiệu sự độc quyền chính trị đă ăn sâu bám rễ của đảng cầm quyền trước khi có thể tổ chức một cuộc bầu cử dân chủ thực sự. Đảng cầm quyền đă xiết chặt mọi đối thủ bằng bầu cử gian lận, bằng các luật lệ bầu cử có lợi cho họ, kiểm soát mọi mặt, ban bố luật t́nh trạng khẩn cấp và kiểm soát truyền thông.
Nói về thời biểu của chính phủ chuyển tiếp ông ElBaradei nói, “ Người dân không có ngu…Đó không phải là mong muốn thực sự để đi tới cải tổ.” Ông nói rằng Mubarak phải “nghe rơ ràng tiếng nói từ người dân và ra đi trong danh dự.”
Ông Suleiman và Thủ Tướng Ahmed Shafiq hứa hẹn sẽ không có hành động nào chống lại những cuộc biểu t́nh chống đối. Lệnh giới nghiêm được áp dụng một tuần qua đă được nới lỏng ngày thứ Sáu, có hiệu lực từ 7 giờ tối tới 6 giờ sáng.
Các đụng độ tại Quảng Trường Tahrir đă khiến số tử vong kể từ ngày 25 tháng 1 lên tới 109 người. Trong số đó có một phóng viên của một nhật báo của chính quyền bị bắn sẻ vào cuối tuần qua trong khi đang thu h́nh các cuộc đụng độ từ ban-công nhà ông ta và thiệt mạng vào ngày thứ Sáu. Đó là nhà báo đầu tiên thiệt mạng trong cuộc khủng hoảng này.
Không giống những cuộc chống đối mấy ngày trước, bầu không khí ngày thứ Sáu tại Quảng Trường Tahrir có vẻ thoải mái. Nhiều người mang tới bánh mới làm, nước uống và trái cây, và nhiều người xếp hàng dài quanh những chiếc bàn phân phát nước trà. Các nhân vật nổi tiếng trong giới điện ảnh và truyền h́nh Ai Cập cũng tham gia tuần hành, trong đó có Sherihan, một người đẹp điện ảnh từ thập niên 1980 tới đầu thập niên 1990.
Vào buổi sáng, Bộ Trưởng Quốc Pḥng Hussein Tanawi viếng thăm quảng trường, đó là nhân vật cao cấp nhất của chính phủ làm như vậy. Ông xem xét các vị trí đóng quân ở đó và đi lẫn vào với những người biểu t́nh, cố thuyết phục họ rằng hầu hết các đ̣i hỏi của họ đă được đáp ứng và họ nên về nhà.
Ông Amr Moussa, lănh tụ tổ chức Liên Đoàn Ả Rập (Arab League) cũng tới quảng trường dường như để thăm ḍ việc tranh cử vào chức vụ tổng thống. Phái đoàn của ông được những người chào đón hô to, “Chúng tôi muốn ông làm tổng thống, chúng tôi muốn ông làm tổng thống!” Ông Moussa trước kia là bộ trưởng ngoại giao trong chính phủ Mubarak, có tiếng là một chính trị gia lăo thành, được ca ngợi bởi những lời lẽ cứng rắn chống Israel.
Trong một dấu hiệu cho thấy quân đội, lực lượng mạnh mẽ nhất Ai Cập, ủng hộ biểu t́nh, các binh sĩ tại cửa ra vào quảng trường Tahrir kiểm soát chứng minh nhân dân để ngăn chặn cảnh sát mặc thường phục và những thành viên đảng cầm quyền. Chính những người biểu t́nh cũng lập một ṿng kiển soát khác bên trong khu vực đă được quân đội ngăn chặn.
Mặc dù có những kêu gọi ông Mubarak ra đi ngay tức khắc, Thủ tướng Shafiq đă nói với đài truyền h́nh Al-Arabiya rằng điều đó “không thể được.” Ông ta nói, “Việc ông Mubarak ở lại làm tổng thống là một nguồn an ninh cho quốc gia.”
Trong cố gắng đưa ra một sự chuyển tiếp với ông Mubarak vẫn c̣n tại vị, Phó Tổng thống Suleiman đă đề nghị thảo luận với tất cả mọi lực lượng chính trị về việc thay đổi hiến pháp để bảo đảm một cuộc bầu cử tự do. Ông Mubarak đă cho biết ông sẽ không ra tái tranh cử tổng thống.
Phó tổng thống Suleiman nói rằng đă mời các nhà lănh đạo chống chính phủ kể cả kẻ thù hàng đầu của chính quyền là tổ chức Huynh đệ Hồi Giáo (Muslim Brotherhood). Điều đó quan trọng, cho thấy nhóm quá khích bị ngăn cấm này có thể được phép đóng vai tṛ chính trị công khai trong thời hậu Mubarak.
Các nhận định của ông ElBaradei phản ảnh quan điểm của hầu hết những người chống đối rằng trừ khi ông Mubarak ra đi và một chính phủ chuyển tiếp bao gồm nhiều thành phần được h́nh thành, chế độ này sẽ cố giới hạn cải cách để duy tŕ việc nắm quyền. Những người chống đối cho rằng chính phủ của thủ tướng Shafiq không có tính chính đáng, v́ được ông Mubarak chỉ định ngay sau khi các cuộc biểu t́nh chống đối bùng nổ ra.
Phó tổng thống Suleiman đă nói về việc thay đổi hiến pháp để bảo đảm việc tổ chức công bằng các cuộc bầu cử và nới lỏng các giới hạn qui định ai có thể tranh cử tổng thống và áp đặt một giới hạn về nhiệm kỳ cho chức vụ tổng thống.
Trong khi đó ông ElBaradei và những người lănh đạo biểu t́nh khác đ̣i hỏi hơn thế nữa. Họ muốn chấm dứt việc áp dụng luật khẩn cấp là đạo luật ban cho lực lượng an ninh một quyền lực gần như vô hạn và đ̣i hỏi tự do nhiều hơn để thành lập các tổ chức chính trị. Hiện nay muốn thành lập một đảng mới cần phải có sự chấp thuận của đảng cầm quyền của ông Mubarak. Kết quả là, các đảng đối lập hiện hữu hầu như chỉ là cái vỏ bề ngoài chứ không có được sự ủng hộ rộng răi của quần chúng hay các tổ chức.
Theo bản tin mới nhất sáng ngày 5/2 của phóng viên SARAH EL DEEB, Associated Press các binh sĩ Ai Cập bố trí ở ṿng ngoài quảng trường Tahrir đă cố giải tỏa một vài con đường, di chuyển các xác xe hơi bị đốt cháy đen và các gạch ngói, di sản của các cuộc xung đột lớn trên đường phố trước đó trong tuần.
Các nhà lănh đạo đối lập cho hay cuộc chống đối sẽ không chấm dứt cho tới khi ông Mubarak rời chức vụ. Trong một cố gắng rơ ràng nhằm tự củng cố, các nhà lănh đạo chống đối cho hay các cuộc tập trung chính tại Quảng Trường Tahrir sẽ diễn ra vào hai ngày thứ Ba và thứ Sáu trong tuần.
Các người chống đối thề sẽ tiếp tục tập trung cho tới khi ông Mubarak ra đi, và họ dường như tràn ngập cảm nghĩ chiến thắng và gia tăng quyết tâm sau khi đă đẩy lui các phần tử bạo động ủng hộ chế độ tấn công Quảng Trường Tahrir vào ngày thứ Tư, tạo ra 48 tiếng đồng hồ đầy bạo động và rối loạn, trong đó những phần tử ủng hộ ông Mubarak, một số cưỡi ngựa và lạc đà, đă ném gạch đá, gậy sắt và bom săng và bắn hàng loạt súng tự động.
Tác giả: Lee Keath, Nguyễn Tường Tâm chuyển ngữ từ bản tin của hăng thông tấn AP
© Đàn Chim Việt
Xuất hiện quan điểm về thời hậu Mubarak
