Từ vụ máy bay AirAsia QZ8501: Phi công ỷ lại chế độ bay tự động?

[Romano]

Máy bay AirAsia QZ8501 bị rơi đang dần trục vớt, thi thể của các nạn nhân dần được thu hồi. Kiếm được hộp đen của máy bay sẽ có thể làm rõ nguyên nhân thảm họa này. Tuy nhiên, ngay bây giờ có thể nhận ra nguyên nhân "mất kiểm soát" máy bay do phi công ỷ lại chế độ bay tự động.
Thật vậy, có thể do phi công ỷ lại chế độ bay tự động nên dẫn đến thiếu kinh nghiệm xử lý tình huống khi bay, đặc biệt là những tình huống mất an toàn bay dẫn đến những thảm họa đáng tiếc của ngành hàng không trong thời gian gần đây.
Chắc chắn khi tìm ra hộp đen của máy bay AirAsia QZ8501, mục tiêu chủ yếu của nhà điều tra sẽ chỉ là xem xét cách phản ứng của phi công trước tình huống cơn bão đang hình thành ngay trước mắt ông ta.
Rất ít có khả năng tai nạn là do lỗi kỹ thuật, việc phi công liên lạc và đòi tăng độ cao trước khi xảy ra tai nạn cho thấy nguyên nhân có thể do chính cách xử lý tình huống của phi công đã dẫn đến thảm họa.
Các phi công trên chuyến bay dân dụng ngày nay đã bị chính chiếc máy bay họ đang lái "nô lệ" hóa. Mọi hoạt động của máy bay gần như đều được điều khiển tự động đó là nhờ những thành tựu vượt bật của ngành hàng không trong suốt một thế kỷ qua.
Từ những năm 1980 đến nay, các tai nạn liên quan đến ngành hàng không đều chủ yếu là do lỗi của con người chứ hiếm khi là một lỗi kỹ thuật thật sự.
Có thể vài bộ phận của máy bay bị hỏng hóc nhưng đó là do lỗi bảo dưỡng không kỹ càng của tổ bảo dưỡng tại sân bay.
Những lỗi như máy bay đâm vào núi đã hoàn toàn được triệt tiêu do những tiến bộ khoa học kỹ thuật.
Hiện tại một phi công đơn giản là ngồi lên chiếc máy bay của anh ta cần phải lái, đọc các thông số bay và rồi cho máy bay cất cánh.
Phần công việc của phi công đến đây gần như hoàn tất, mọi thứ còn lại sẽ do máy bay tự giải quyết vì nó đã được lập trình bay tự động.
Chính vì vậy mới có chuyện, sau khi hạ cánh phi công mới biết mình "lỡ bay nhầm" sang một sân bay khác.
Khi đến gần sân bay đích đến, việc điều khiển máy bay hạ cánh sẽ do phi công đảm nhận, tuy nhiên đây cũng là lúc nguy hiểm nhất trên lý thuyết của toàn bộ hành trình.
Một thứ đáng sợ với các phi công trước đây đang chờ đợi họ, đó là tốc độ gió tạt ngang sân bay có thể làm cho việc hạ cánh trở nên bất thành hoặc tai nạn nếu phi công không nhận ra.
Tuy nhiên, ngày nay bài toán gió tạt ngang cũng đã được máy tính tự động trên máy tay tính toán giúp phi công.
Hiện tại, chỉ cần một số điều kiện thời tiết bất thường khiến máy đo vận tốc bay hoặc thiết bị định vị hướng bay không hoạt động, ngay lập tức hệ thống bay tự động sẽ dừng lại nhường quyền điều khiển cho phi công.
Khi đó, phi công lúc này phải đối mặt với mọi tình huống nguy hiểm một mình và chỉ dựa trên phán đoán trực quan cũng như kinh nghiệm bay của anh ta.
Chỉ cần một sai sót nhỏ trong cách xử lý tình huống khẩn cấp của phi công, thì kết quả cũng là đi đến thảm kịch.
Một phi công bình thường ít khi làm chủ hoàn toàn chiếc máy bay do anh ta lái, thì trong tình huống khẩn cấp việc đưa ra những quyết định sai trái là hoàn toàn có thể xảy ra.
Ví dụ như chuyến bay 477 của hãng hàng không Air France phi công đã xử lý tình huống sai dẫn đến kết quả bi thảm của cả chuyến bay.
Từ thực tế đó cho thấy, việc đào tạo phi công cần chú trọng đào tạo kỹ năng đối phó với các tình huống khẩn cấp cho phi công. Chỉ có như vậy mới hạn chế được những tai nạn không đáng có do phi công ỷ lại chế độ bay tự động.
Thiên Hà (theo The Daily Beast)