Thách thức ngân sách cho Nhà Trắng trong cuộc chiến Iran

[june04]

Tiếp tục đe dọa để Iran "mở cửa" eo biển Hormuz, Nhà Trắng đồng thời đối mặt với bài toán ngân sách để tiếp tục cuộc chiến dường như đang bị kéo dài ngoài dự tính.
Hôm qua (22.3), Hãng thông tấn Mehr dẫn lời ông Ali Mousavi, Đại diện Iran tại Cơ quan hàng hải quốc tế (IMO) trực thuộc Liên Hiệp Quốc, cho biết Tehran sẵn sàng hợp tác với IMO để cải thiện an toàn hàng hải và bảo vệ thuyền viên ở vùng Vịnh. Ông Ali Mousavi cho biết eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho tất cả các tàu thuyền ngoại trừ các tàu liên quan "kẻ thù của Iran", đồng thời nói thêm rằng việc đi qua tuyến đường thủy hẹp có thể thực hiện được bằng cách phối hợp các thỏa thuận an ninh và an toàn với Iran.

Sức ép từ Mỹ
Cùng ngày (22.3), AFP dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa "xóa sổ" các nhà máy điện ở Iran nếu Tehran không mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ.

Trong khi đó, Iran vẫn đang tấn công đáp trả các đòn tấn công từ Mỹ và Israel. Cụ thể, máy bay không người lái (UAV) của Iran đã tấn công gây ra hỏa hoạn tại một nhà máy lọc dầu Kuwait. Trước đó, ngày 21.3, tên lửa của Iran tấn công 2 khu vực gần trung tâm nghiên cứu hạt nhân chính của Israel, khiến một số tòa nhà bị phá hủy và hàng chục người bị thương. Tehran thông báo nước này vẫn duy trì việc sản xuất UAV và tên lửa để tiếp tục cuộc chiến.

Giữa bối cảnh như vậy, khả năng về việc Mỹ triển khai quân tấn công trên bộ càng được phân tích nhiều hơn. Cụ thể, tờ The Wall Street Journal gần đây dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết Lầu Năm Góc đang điều nhóm sẵn sàng đổ bộ gồm 3 tàu, được dẫn đầu bởi tàu đổ bộ tấn công lớp Wasp USS Boxer, cùng Đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến số 11, đang xuất phát từ quân cảng San Diego ở bang California đến vùng Vịnh. Một đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến khác của Mỹ cũng đã đến khu vực này.

Tuy nhiên, việc điều động quân đội đổ bộ lên Iran được cho là một rủi ro cho Mỹ, có thể dẫn đến những chỉ trích mạnh mẽ trong nội bộ. Thậm chí, một số nghị sĩ phe Cộng hòa có quan hệ tốt với Tổng thống Trump được cho là không ủng hộ việc tấn công trên bộ nhằm vào Iran. Một áp lực khác cho phía Cộng hòa nếu điều này xảy ra là có thể bị mất sự ủng hộ trong nước khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang ngày càng đến gần.

Nhà Trắng trước áp lực ngân sách
Không những vậy, việc đổ bộ vào Iran có thể tiêu tốn ngân sách khổng lồ trong khi Nhà Trắng đang tìm cách nhận được sự đồng ý từ Quốc hội để thông qua ngân sách cho cuộc chiến này. Hiện nay, Lầu Năm Góc đang đề xuất Quốc hội Mỹ thông qua khoản ngân sách 200 tỉ USD cho cuộc chiến ở Iran.

Để hạn chế rủi ro bị cản trở bởi các thượng nghị sĩ, dự luật về ngân sách này cần có sự thông qua của ít nhất 60 trong tổng số 100 thượng nghị sĩ. Trong Quốc hội Mỹ hiện tại, 53 thượng nghị sĩ thuộc phe Cộng hòa, 45 thượng nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ và 2 thượng nghị sĩ độc lập nhưng theo xu hướng Dân chủ. Như vậy, chưa tính đến việc một số nghị sĩ Cộng hòa có thể phản đối, Tổng thống Trump vẫn cần ít nhất 7 nghị sĩ từ phe Dân chủ ủng hộ. Đây là một thách thức không nhỏ, thậm chí nhiều người cho là bất khả thi.

Cuộc chiến ở Iran dường như đang kéo dài chứ chưa có dấu hiệu kết thúc trong 4 tuần như Tổng thống Trump từng tuyên bố thời gian đầu. Điều này đồng nghĩa với việc ngân sách cho cuộc chiến có thể tăng cao. Vào ngày 11.3, tờ The New York Times dẫn lời các quan chức Lầu Năm Góc phát biểu trong cuộc họp tại Quốc hội, rằng ước tính chi phí trong 6 ngày đầu tiên của cuộc chiến Iran đã vượt hơn 11,3 tỉ USD. Tuy nhiên, con số này được cho là vẫn chưa đầy đủ.

Liên quan vấn đề này, Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), một đơn vị tư vấn an ninh - kinh tế - chính trị hàng đầu nước Mỹ, tính thêm các chi phí khác như thiệt hại từ việc Iran tấn công một số cơ sở của Mỹ ở khu vực thì tổng chi phí cho 6 ngày đầu tiên là gần 13 tỉ USD. Cũng theo CSIS, từ ngày thứ 5 của cuộc chiến, Lầu Năm Góc đã có sự chuyển đổi về vũ khí để giảm chi phí. Vì thế, tính tổng 12 ngày đầu tiên của cuộc chiến ở Iran, Mỹ đã tiêu tốn khoảng 16,5 tỉ USD. Tuy nhiên, dù đã "tiết kiệm" đáng kể, nhưng cuộc chiến kéo dài thì vẫn khiến Nhà Trắng đối mặt gánh nặng chi phí.