Đội lốt tàu đánh cá, quân đội TQ đang hoành hành ở biển Đông

[trungthuc]

CNN đã trích dẩn các phân tích về quân sự Mỹ nói rằng, lực lượng gọi là "dân quân" này có thể có hàng trăm tàu thuyền cùng hàng ngàn thủy thủ súng ống hùng hậu đang dàn trải trên khắp Biển Đông, từ từ "gặm nhấm" những vùng biển đang có tranh chấp.

TQ luôn luôn không thừa nhận về sự tồn tại của lực lượng này trong khi các chuyên gia nói, đây là chiến lược mà Bắc Kinh thực hiên nhằm thúc đẩy các yêu sách về lãnh thổ phi pháp của họ trên Biển Đông mà không gây ra cuộc chiến tranh quân sự lớn.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy các tàu Trung Quốc ở khu vực đá Ba Đầu (thuộc cụm Sinh Tồn, quần đảo Trường Sa của Việt Nam) trên Biển Đông vào ngày 13/3. (Ảnh: Maxar Technologies).

"Ở lì" phi pháp
Hồi tháng trước, lực lượng này đã gây xôn xao khi có hơn 200 tàu đánh cá TQ tập trung chung quanh bãi đá ngầm đá Ba Đầu, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Có thời điểm số lượng tàu này lên đến cả 220 chiếc.

Bộ Ngoại giao Việt Nam khẳng định hoạt động của các tàu TQ đã xâm phạm chủ quyền của Việt Nam.

Các nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) ở Singapore nói rằng, họ chưa từng thấy một hoạt động nào của TQ ở quy mô lớn lao như vậy trước đây.

"Sự kiện ở đá Ba Đầu này có quy mô chưa từng có và đáng chú ý: số lượng lớn nhất các tàu cá TQ tập trung tại một rạn san hô ở Trường Sa và ở đó trong vài tuần", Samir Puri và Greg Austin, hai nghiên cứu viên cấp cao tại IISS, viết vào tuần trước trên trang blog của tổ chức.

Philippines gọi sự hiện diện của các tàu này là "tràn lan và đầy sự đe dọa".

"Tàu đánh cá" không có cá
Bất chấp những lời phủ nhận của TQ, các nước phương Tây, bao gồm Mỹ, khẳng định các tàu đó là bọn "dân quân hàng hải thuộc Lực lượng Vũ trang Dân quân Hàng hải Nhân dân TQ" (PAFMM).

Ông Carl Schuster, cựu Giám đốc Trung tâm Tình báo Liên hợp thuộc Bộ Tư lệnh Hải Quân Thái Bình Dương của Mỹ, nói với CNN: "Lực lượng này không hề đánh cá. Họ có vũ khí tự động trên tàu và thân tàu được gia cố, và họ rất nguy hiểm ở cự ly gần. Ngoài ra, các tàu này có tốc độ tối đa khoảng 18-22 hải lý/g, nhanh hơn 90% các tàu đánh cá trên thế giới".

Một số chuyên gia đã gọi lực lượng dân quân là "Little Blue Men", ám chỉ màu sắc thuyền bè của họ.

Theo báo cáo hồi tháng 12/20 từ các Tư lệnh Hải quân, Thủy quân lục chiến và Tuần duyên Hoa Kỳ, dân quân hàng hải được Bắc Kinh sử dụng để thực thi các yêu sách chiếm đóng trái pháp luật các hải đảo trên biển Đông.

Conor Kennedy và Andrew Erickson, hai chuyên gia hàng đầu của Mỹ, đánh giá đây là "lực lượng này được nhà nước TQ tổ chức, phát triển và kiểm soát, hoạt động theo một chuỗi chỉ huy quân sự trực tiếp, tiến hành các hoạt động do nhà nước TQ bảo trợ".

Ông Erickson nói lực lượng dân quân biển này đã được kết hợp chung với đội tàu đánh cá của TQ và đây là đội tàu lớn nhất thế giới với hơn 187.000 tàu thuyền. Số lượng tàu có trang bị đầy đủ vũ trang thực tế hiện vẫn chưa được xác định rõ.

Các tàu vũ trang này có thể chỉ huy các đội tàu đánh cá lớn thực hiện các hoạt động nhằm hiện thực hóa chính sách và yêu sách trái phép về lãnh thổ của TQ, bao gồm sự tuyên bố chủ quyền phi pháp ở Biển Đông.

"Trung Quốc thường che giấu về lực lượng biển thứ 3 của họ, (ngoài) hai lực lượng công khai là Hải quân Giải phóng Nhân dân TQ (Hải quân PLA) và hải cảnh. Lực lượng thứ 3 này có thể có hàng ngàn tàu và hàng chục ngàn thủy thủ, thậm chí có thể nhiều hơn nữa", ông Erickson nói.

Báo cáo vào năm 2020 của Bộ Quốc phòng Mỹ về quân đội TQ chỉ đề cập đến 84 tàu dân quân biển thực tế, hoạt động theo lệnh của một đơn vị đóng ở phía Bắc Biển Đông. Báo cáo cho biết đơn vị này được thành lập vào năm 2016, thường xuyên được trợ cấp để hoạt động ở khu vực ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

"Đơn vị PAFMM đặc biệt này cũng là đơn vị chuyên nghiệp nhất của TQ. Lực lượng này được trả lương độc lập với các hoạt động đánh bắt cá thương mại, và do các cựu chiến binh được tuyển dụng lại", báo cáo này cho biết.

Các tàu TQ đang thả neo tại khu vực đá Ba Đầu của Việt Nam vào ngày 27/3/21. (Ảnh AP)

Tuy nhiên, ông Erickson nói những chiếc thuyền tại khu vực đá Ba Đầu trong những tuần gần đây trông khác với thuyền ở đơn vị gần đảo Hải Nam, phía Bắc Biển Đông. Điều này cho thấy số lượng thuyền dân quân của TQ nhiều hơn so với sự suy đoán trước đây.

Ông Erickson và đồng nghiệp Ryan Martinson cho biết trên tạp chí Foreign Policy vào cuối tháng trước rằng, theo thông tin tình báo, đội tàu này đến từ Đài Sơn, Quảng Đông, miền Nam TQ.

Ít nhất có bảy tàu đánh cá khổng lồ ở đá Ba Đầu có thể là một phần của "đơn vị PAFMM tiên tiến nhất từng được xây dựng và triển khai", ông Erickson và Martinson viết.

Dựa vào các dữ liệu từ hệ thống nhận dạng tự động, họ cho biết thêm các tàu tại đá Ba Đầu đã tuần tra cả cụm Sinh Tồn, cũng như đá Subi và đá Vành Khăn (đều thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam). Những địa điểm này có công trình quân sự phi pháp của TQ.

"Không có bằng chứng nào cho thấy các tàu này đã hay đang đánh cá, nhưng bằng chứng cho thấy qua các hành vi nhằm tuyên bố chủ quyền phi pháp thì quá rõ ràng", hai chuyên gia viết.

Tính cho đến ngày 29/3, chỉ còn 44 tàu thuyền còn lại ở khu vực đá Ba Đầu, CNN dẫn các tuyên bố từ Lực lượng Đặc nhiệm Quốc gia Philippines. Phần còn lại đã phân tán đến các rạn san hô và đảo gần đó.

"Mũi tên" trúng nhiều đích
Derek Grossman, nhà phân tích quốc phòng của của tập đoàn RAND, cho biết vào năm ngoái: "Các hoạt động 'vùng xám' cổ điển này là nhằm giúp TQ áp đảo đối thủ bằng hàng loạt tàu cá".

"Mục tiêu của chiến lược của TQ là thiết lập quyền kiểm soát và thống trị thực tế đối với toàn bộ Biển Đông thông qua các hành động gia tăng ồ ạt này", Jay Batongbacal, Giám đốc của Viện Hàng hải tại Đại học Philippines, tóm tắt các hoạt động của Bắc Kinh trong những tuần gần đây tại đá Ba Đầu.

Khu vực đá Vành Khăn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, nhưng hiện bị TQ chiếm đóng và xây dựng phi pháp.(Ảnh: CNN)

Từ quan điểm chiến thuật, các tàu đánh cá của TQ tượng trưng cho hàng trăm chướng ngại vật mà Hải quân Hoa Kỳ cần phải giải quyết. Trong khi đó, Mỹ dường như chỉ có thể triển khai một vài tàu khu trục cùng lúc để thách thức đội tàu đông đảo kia.

"Tàu đánh cá có giá thành sản xuất rẻ, nên chúng luôn đông hơn tàu chiến", nhà nghiên cứu Shuxian Luo và Jonathan Panter của Đại học Johns Hopkins viết trên tạp chí Military Review của Quân Lực Hoa Kỳ vào đầu năm nay.

Với số lượng lớn, ngay cả khi đó là những tàu đánh cá thuần túy không vũ trang, cũng có thể trở thành một lực lượng quân sự hiệu quả nếu hoạt động dưới sự chỉ huy của các tàu dân quân hàng hải.

"Dù chỉ được triển khai với số lượng hạn chế, các tàu đánh cá vẫn có thể kiềm chế, hoặc thậm chí là ngăn chặn hoàn toàn khả năng các tàu chiến chỉ đạo chiến tranh chống tàu ngầm và triển khai máy bay trực thăng", ông Luo và Panter viết.

"Từ quan điểm chiến lược, việc thách thức các tàu này sẽ gây ra nguy hiểm, đặc biệt là đối với các quốc gia Đông Nam Á", hai chuyên gia nhận định.

Theo các chuyên gia, các quốc gia yếu hơn có thể ngần ngại thách thức TQ, bởi Bắc Kinh luôn khẳng định rằng các tàu đó không phải tàu quân sự. Bất cứ hành động nào chống lại các tàu này cũng có thể bị TQ gán cho là tấn công vào thường dân.

"Sự phủ nhận của TQ đối với lực lượng dân quân hàng hải này cho phép các tàu của họ liên tục quấy rối và đe dọa các tàu dân sự và tàu chiến nước khác, nhưng không có chiều ngược nào lại xảy ra", theo ông Luo và Panter.