Nhiều thi thể người bệnh COVID-19 ở Ecuador bị bỏ mặc ngay giữa đường phố

[vuitoichat]

Nhiều người dân Ecuador ngày càng gặp nhiều khó khăn khi bảo quản thi thể của người thân giữa lúc bệnh viện, nhà xác, nghĩa trang quá tải, khiến nhiều thi thể người bệnh virus Vũ Hán ở nước này bị bỏ mặc ngay giữa đường phố.

Không ai xử lí

Trong những tuần gần đây, thành phố Guayaquil của Ecuador trở nên vắng vẻ, ít người đi ngoài đường và mọi người đều lo sợ sẽ bị nhiễm COVID-19 .

Đại dịch viêm phổi cấp đang khiến hệ thống y tế của thành phố đông dân nhất Ecuador trở nên quá tải tới mức sụp đổ. Các bệnh viện không còn giường để nhận bệnh nhân, các nhà xác, nghĩa trang và nhà tang lễ đều không thể tiếp nhận thêm người qua đời. Không còn lựa chọn nào khác, một số người dân cho biết họ đành phải để thi thể người thân ở ngoài đường.

Hiện tại, chưa có số liệu chính xác về số ca tử vong do COVID-19 tại Guayaquil. Nhiều gia đình nói người thân của họ có triệu chứng của virus, trong khi những người khác cho biết căn bệnh này không thể nào được chữa trị tại những bệnh viện quá tải ở Guayaquil.

"Chúng tôi đã đợi 5 ngày," một người dân tên Fernando Espana nói trong một đoạn video được Reuters đăng tải ngày 30/3.

"Chúng tôi đã quá mệt mỏi khi gọi 911 và điều duy nhất chính quyền nói là chúng tôi nên chờ đợi bởi họ đang nghĩ cách giải quyết vấn đề". Vừa nói, Espana vừa quay camera nhìn qua cửa sổ. Bên trong, có một thi thể được bọc trong lớp vải đen, bên cạnh có hai chiếc quạt đang bật.

Ảnh: AP

Theo những người xung quanh, họ không thể chịu được mùi phát ra từ những thi thể này. Glenda Larrea, hàng xóm của Espana, nói qua lớp khẩu trang: "Chúng tôi cũng có những người hàng xóm lớn tuổi. Mẹ tôi đã ngoài 80 tuổi và bà cũng có vấn đề về hô hấp".

CNN cho biết tờ này đã thu được nhiều video cho thấy một số người dân đã bỏ lại thi thể lại trên đường trước khi có sự can thiệp của cảnh sát. Trong một tuần từ ngày 23-30/3, chính quyền Ecuador cho biết đã thu nhận hơn 300 thi thể từ các hộ gia đình ở Guayaquil. Theo các số liệu, Guayaquil hiện có khoảng 2,99 triệu dân sinh sống, là một trong những thành phố và cảng quan trọng của Ecuador.

Hệ thống quá tải

Jorge Wated, người đứng đầu đội đặc nhiệm quân sự chung được tạo lập để đối phó với cuộc khủng hoảng virus corona ở Ecuador, cho biết đội ngũ của ông đã phải thu thập số thi thể tăng đột biến trong ba ngày qua, từ "30 thi thể một ngày lên 150 thi thể một ngày". Ông Wated cho biết đây là con số chưa tính tới "những thi thể tại các nghĩa trang và nhà tang lễ ở Ecuador".

Ảnh: Getty Image

Thị trưởng Guayaquil Cynthia Viteri đã khẩn thiết kêu gọi chính phủ nước này hỗ trợ trong đoạn video được đăng tải trên Twitter cá nhân hồi tuần trước. "Chuyện gì đang xảy ra với hệ thống y tế ở Ecuador vậy? Họ không tới xử lí thi thể ở tại nhà người dân, họ để mặc thi thể trên đường đi, ở trước cửa bệnh viện. Không ai muốn tới đưa thi thể đi cả. Chúng ta cần phải biết tại sao họ lại qua đời tại nhà".

"Chuyện gì xảy ra với những người đang bị bệnh? Gia đình của họ đang đi xin trợ giúp ở khắp nơi trong khi các bệnh viện công không còn giường bệnh và bỏ mặc người bệnh ở bên ngoài".

Trong tình trạng các bệnh viện đều quá tải, ngày càng nhiều người tử vong khi đợi đến lượt được chăm sóc y tế. Một người phụ nữ Guayaquil đã qua đời trên xe lăn tại bệnh viện khi chờ để được vào phòng cấp cứu.

Theo một nguồn tin, bệnh viện này không có đủ giường bệnh và thi thể người phụ nữ bị bỏ mặc trong 4 giờ trước khi có người tới xử lí. Nguyên nhân tử vong vẫn chưa được xác định.

Tới ngày 3/4, Ecuador thông báo ghi nhận 3.368 trường hợp nhiễm virus corona và 145 trường hợp tử vong trên cả nước, trong đó có 102 ca tử vong ở tỉnh Guayas. Tuy nhiên, nhiều người dân lo ngại rằng số ca dương tính thực sự cao hơn số liệu được chính phủ thông báo. Việc chậm trễ và trì hoãn xét nghiệm đang khiến không ít người bức xúc.

Trong bài phát biểu hôm 2/4, tổng thống Ecuador Lenin Moreno kêu gọi minh bạch ở các cấp với vấn đề liên quan tới khủng hoảng COVID-19. "Điều quan trọng là nói ra sự thật. Kể cả là ca nhiễm hay số tử vong, số liệu vẫn chưa chính xác".

Ông Wated dẫn lời các chuyên gia cho biết ước tính trong những tháng tới, riêng tỉnh Guayas sẽ có từ 2.500 tới 3.500 người tử vong vì COVID-19.

Giáo sư Mỹ: Đừng để Bắc Kinh thoát tội về đại dịch toàn cầu


Phản ứng vụng về trong đại dịch của các nước phương Tây không phải là cái cớ để bỏ qua cho Trung Quốc. Nếu Trung Quốc có một chính quyền khác thì thế giới có thể đã không phải đối mặt với đại dịch khủng khiếp này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục sử dụng cái tên “virus Trung Quốc” khi nói về đại dịch. Rất nhiều trong số những người chỉ trích ông nhấn mạnh rằng đây là cụm từ phân biệt chủng tộc, lặp lại những điều mà giới chức Trung Quốc đang rêu rao. Những người khác, như nghị sĩ Kelly Loeffler, thì nói rằng chúng ta không nên chính trị hóa thảm họa bằng cách đổ tội, mà thay vào đó nên đoàn kết chống lại một dịch bệnh chung của toàn cầu, một dịch bệnh lây lan không phân biệt con người, và cũng không phân biệt biên giới.

Điều này thật vô nghĩa. Thảm họa này vốn đã là hậu quả của chính trị, bởi vì sự kém cỏi, hiểm độc, và tham nhũng của các chính trị gia Trung Quốc đã phần nào gây ra nó. Việc chúng ta bỏ qua khía cạnh chính trị của đại dịch này sẽ tạo điều kiện chắc chắn để chuyện tương tự tiếp tục xảy ra lần nữa. Nếu chúng ta không muốn một đại dịch toàn cầu tiếp theo, chúng ta cần quy trách nhiệm cho những chính trị gia đã khiến đại dịch trở nên tồi tệ hơn, mà cụ thể đứng đầu là Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ông ta không tạo ra virus corona, nhưng sai lầm do chính quyền của ông ta gây ra chịu trách nhiệm trực tiếp cho việc virus lan ra toàn cầu và không thể kiểm soát được, gây ra những hậu quả tồi tệ cho người dân và nền kinh tế thế giới.

Thảm họa phản ánh sự yếu kém của thể chế
Đại dịch toàn cầu không phải là một thế lực mù quáng của tự nhiên, mà không liên quan gì đến tác nhân con người. Đại dịch này là một sự thất bại trong việc quản lý đất nước. Một ví dụ tương đồng để hiểu rõ vấn đề là nạn đói. Nhà kinh tế đạt giải Nobel Amartya Sen đã viết trong cuốn sách tuyệt vời của mình, “Development as Freedom” (Tạm dịch: Phát triển theo tự do), rằng nạn đói không phải chỉ là vấn đề thiếu lương thực, mà còn là vấn đề thiếu thông tin về lương thực, song hành cùng vấn đề vận chuyển lương thực. Về mặt lý thuyết mà nói, trên hành tinh này có đủ thức ăn cho tất cả mọi người. Nếu bạn biết lương thực ở đâu, và người bị đói ở đâu, và bạn mang lương thực tới cho họ, thì họ sẽ không phải chịu nạn đói. Bởi vậy một thị trường tự do dân chủ được kiến lập tốt sẽ cho phép dòng chảy tự do của hàng hóa và thông tin, từ đó sẽ không có nạn đói.

Cũng tương tự như vậy, một đại dịch toàn cầu không phải lúc nào cũng xảy ra khi một chủng bệnh mới xuất hiện. Đại dịch toàn cầu xảy ra khi không có thông tin chính xác về dịch bệnh đó, và sự yếu kém của các dịch vụ công cơ bản – trong trường hợp của đại dịch này, (nếu đúng là nó xuất phát từ chợ hải sản Vũ Hán), thì là thất bại trong việc quản lý chợ kinh doanh thực phẩm nhằm ngăn chặn lây nhiễm, và thất bại trong việc đóng cửa các phương tiện giao thông, và kiểm soát đi lại khi dịch bệnh lây lan. Khi chính quyền quản lý y tế công, chia sẻ thông tin về dịch bệnh, hợp tác nhằm kiểm soát sự lây lan, thì dịch bệnh được khoanh vùng và đại dịch khó có thể xảy ra.

Những vấn đề đó là vấn đề của quản lý, chứ không phải vấn đề khoa học. Chính quyền cần phải hành động có trách nhiệm với sức khỏe công chúng. Họ phải minh bạch, sẵn sàng chia sẻ thông tin (thậm chí cả về sự thất bại hay thiếu hiểu biết của họ), và yêu cầu các cơ quan của họ hợp tác với cơ quan khác, hợp tác với các tổ chức y tế thế giới, hợp tác với các chính quyền quốc tế. Quản lý nhà nước tốt sẽ đáp ứng các nhu cầu của công chúng, cho phép tự do thông tin, bao gồm cả tin xấu, khuyến khích hợp tác vì lợi ích cộng đồng, thậm chí phải đi ngược lại với quyền lợi chính trị của bản thân. Chính quyền không tốt sẽ làm ngược lại những điều đó.

Không có gì ngạc nhiên khi một chính quyền độc tài như chính quyền [Đảng Cộng sản] Trung Quốc lại không thích chia sẻ thông tin về sự kém cỏi của họ, và không thích hợp tác với các chính quyền khác.

Danielle Pletka, mới đây đã bình luận rằng “điều Tập Cận Bình quan tâm nhất không phải là rủi ro sinh mạng của người dân, hay việc khoanh vùng được virus, mà là uy tín của ông ta, uy tín của ĐCSTQ, vị thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu, và quyền lực của ông ta”. Trong khi đó, “các lãnh đạo các nước dân chủ không sợ chia sẻ thông tin, và vì thế, họ có thể đánh giá hiệu quả của nỗ lực của họ, có thể điều chỉnh, có đáp ứng dòng chảy thông tin để tối ưu hóa việc bảo vệ tính mạng của người dân”. Pletka cùng những người khác đã liệt kê chính xác việc lãnh đạo Trung Quốc, nhằm giữ thể diện, đã dối trá và che đậy sự nguy hiểm của virus corona như thế nào vào tháng 12/2019 và tháng 1/2020.

Tuy nhiên, vấn đề còn sâu hơn thế. Nếu thực sự virus lây lan từ chợ hải sản Vũ Hán, như chính quyền Trung Quốc đã từng nói, bởi vì chính quyền Trung Quốc không phải chịu trách nhiệm trước người dân Trung Quốc, họ không bao giờ kiểm soát tốt an toàn và chất lượng của thực phẩm, cũng như của các chợ thực phẩm – điều Mỹ và các quốc gia phát triển đã phải làm trước áp lực của truyền thông và công chúng một thế kỷ trước. Những nhà lập pháp Trung Quốc không bao giờ phải đối mặt với cử tri, đó là lý do vì sao, đơn cử như, không hề có cải cách hay quy kết trách nhiệm đáng kể nào trong vụ hàng chục nghìn trẻ sơ sinh Trung Quốc bị ốm và phải nhập viện vì sử dụng sữa bẩn vào năm 2008.

Nói đơn giản, chính quyền Trung Quốc không chút quan tâm đến người dân, đó là lý do tại sao các chợ thực phẩm bẩn và mang mầm bệnh (chứ không phải như nghị sĩ John Cornyn nói là do “văn hóa Trung Quốc”). Những chợ thực phẩm đó hiện đã giết chết hàng nghìn người dân Trung Quốc – và chúng cũng trở thành nguy cơ lớn nhất cho an ninh và kinh tế Mỹ cũng như các nước khác vào năm 2020. Việc kể từ cuối năm 2019, chính quyền Trung Quốc đã lừa dối và trực tiếp góp phần vào một đại dịch toàn cầu, góp phần vào cái chết của hàng nghìn người, góp phần vào việc khiến kinh tế thế giới sụp đổ, là rất rõ ràng, và họ cần phải bị quy kết trách nhiệm.

Không chỉ gây ra đại dịch toàn cầu, ĐCSTQ đã có một hồ sơ bất hảo dài trước đó

Tuy nhiên hồ sơ của chính quyền Trung Quốc trong thảm họa vừa qua chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Cũng chính quyền đó phải chịu trách nhiệm cho việc diệt chủng người Duy Ngô Nhĩ, vi phạm luật pháp quốc tế tại Biển Đông, ăn cắp sở hữu trí tuệ và gián điệp mạng đối với Hoa Kỳ và đồng minh, chưa kể giữ kỷ lục tồi tệ nhất thế giới trong việc gây ô nhiễm môi trường, phát minh ra hình thức giám sát toàn dân độc tài, và nhiều vấn đề khác nữa.

Chính quyền Trung Quốc mới là thể chế bệnh hoạn và mục ruỗng nhất thế giới, chứ không phải là những khu chợ ẩm thấp. Nó là thể chế mạnh nhất trên thế giới hàng ngày vẫn đang đi ngược lại quyền tự do, quyền hạnh phúc, và phẩm giá của con người. Với bản chất như vậy, liệu có ngạc nhiên không khi nó đã hỗ trợ và thúc đẩy một cuộc khủng hoảng toàn cầu, một cuộc khủng hoảng sẽ giết chết hàng nghìn người, làm hàng triệu người đau ốm, và đẩy hàng tỷ người vào cảnh nghèo khó?

Dù chúng ta có gọi virus như thế nào (và tôi phần nào nghiêng về việc gọi nó là “virus Trung Cộng”), việc quy trách nhiệm cho Trung Quốc không phải là việc “chính trị hóa” đại dịch COVID-19, bởi vì bản thân “đại dịch” đã là vấn đề chính trị rồi. Quy mô chính trị của cuộc khủng hoảng này cho thấy chúng ta cần phải quy kết trách nhiệm nhằm ngăn chặn một đại dịch tương tự – và việc quy trách nhiệm bắt đầu bằng việc chỉ ra nó có nguồn cơn từ đâu.

Tuy các nhà hoạch định chính sách Mỹ phản ứng vụng về và làm cuộc khủng hoảng trầm trọng hơn – và cũng một phần vì các tuyên bố sai lầm tái diễn của Tổng thống Trump và việc thiếu sự khẩn cấp trong phản ứng của Mỹ – song chính quyền Trung Quốc mới là chính quyền phải chịu trách nhiệm trực tiếp cho việc thất bại trong quản lý dịch bệnh, gây ra bao khổ đau, và sự sụp đổ kinh tế trên toàn cầu. Sự dối trá và kém cỏi của chính quyền Trung Quốc sẽ khiến các chính khách, các nhà lập pháp và lãnh đạo doanh nghiệp trên khắp thế giới xem xét lại việc kinh doanh và giao thương với Trung Quốc, cho đến khi Trung Quốc tự chứng minh được họ là người có trách nhiệm trên sân khấu quốc tế.

Theo ông Paul D. Miller, Giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại học Georgetown, nhà nghiên cứu cấp cao tại Hội đồng Atlantic, tác giả bài bình luận đăng trên Foreign Policy ngày 25/3/2020.

Hàn Mai biên tập

--