Nỗi tức giận ngày càng tăng của ông Trump với NATO

[goodidea]

Khi chiến sự Iran leo thang, ông Trump nhiều lần tức giận dọa rút Mỹ khỏi NATO, đẩy liên minh vào tình thế mong manh nhất từ trước tới nay.

"Họ không còn là bạn bè đúng lúc chúng tôi cần họ", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/4 nói trong cuộc phỏng vấn với Reuters, đề cập đến NATO. "Chúng tôi chưa đòi hỏi gì nhiều từ họ. Đó quả là con đường một chiều".

Ông Trump cũng tuyên bố "chắc chắn sẽ xem xét" khả năng rút Mỹ khỏi NATO, liên minh quân sự mà ông cho rằng không mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ. Khi xung đột Iran kéo dài, Tổng thống Mỹ ngày càng tỏ ra phẫn nộ với các đồng minh ở bên kia bờ Đại Tây Dương.

Hôm 31/3, ông Trump cho biết dự định chấm dứt sự can dự của Mỹ tại Iran trong vài tuần tới và sẽ "không liên quan gì" đến nỗ lực dài hạn nhằm đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz. Đây là huyết mạch hàng hải nắm giữ 20% nguồn cung dầu toàn cầu nhưng đang bị Iran phong tỏa.

"Chúng tôi sẽ rời đi rất sớm. Và nếu Pháp hay quốc gia nào khác muốn có dầu hoặc khí đốt đi qua eo biển Hormuz, họ cứ việc tới đó và tự lo liệu cho bản thân mình", ông nói.


Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng hôm 31/3. Ảnh: AP

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ đã đăng bài chỉ trích dữ dội trên mạng xã hội Truth Social. Ông cho rằng các quốc gia châu Âu nên "hãy gom chút can đảm muộn màng, đến eo biển Hormuz và tự mà lấy lại dầu".

"Các vị sẽ phải bắt đầu học cách tự chiến đấu cho chính mình. Mỹ sẽ không ở đó để giúp nữa, giống như cách các vị đã không ở đó vì chúng tôi", ông viết.

Vài giờ sau, ông Trump mô tả NATO là "hổ giấy" và chỉ trích liên minh này vì họ không tham gia cuộc chiến chống lại Iran.

Ông Trump cũng đã công kích Pháp, một đồng minh trong liên minh quân sự NATO. "Pháp đã không cho phép các máy bay chở đầy thiết bị quân sự hướng tới Israel bay qua lãnh thổ nước này. Họ tỏ ra rất thiếu thiện chí giúp đỡ", ông cho hay.

Những phát biểu này cho thấy Tổng thống Mỹ ngày càng bực bội với sự dè dặt của châu Âu trong xung đột Iran. Ông tin rằng điều này đồng nghĩa với việc Washington không nên giúp bảo vệ các đồng minh ở châu Âu vì "họ không đứng về phía chúng tôi".

Khi ông Trump gia tăng chỉ trích, các đồng minh châu Âu cũng đang đẩy mạnh phản ứng của họ.

Pháp cho biết nước này cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ cho các hoạt động như tiếp nhiên liệu nhưng không cho máy bay trực tiếp tham chiến. Điện Elysee nói họ "ngạc nhiên" trước bài đăng nhắm thẳng vào Paris của ông Trump và khẳng định "Pháp không thay đổi lập trường của mình".

Pháp và Anh đã từ chối tham gia vào chiến dịch tập kích Iran của Mỹ, với lý do ông Trump không tham vấn họ trước khi phát động cuộc tấn công.

Anh cũng cho phép máy bay ném bom Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này, dù khẳng định chúng chỉ được dùng cho các nhiệm vụ phòng thủ, như không kích các địa điểm quân sự của Iran được sử dụng để gây tổn hại lợi ích của Anh.

Anh và Pháp đang phối hợp để tập hợp liên minh gồm tối đa 35 quốc gia, nhằm giúp đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz sau khi xung đột hạ nhiệt. Nỗ lực này có thể bao gồm việc triển khai đội tàu hộ tống để bảo vệ tàu dầu đi qua eo biển. Một số tàu có thể được lắp đặt pháo phòng không để bắn hạ máy bay không người lái hoặc tên lửa của Iran.

Châu Âu không che giấu nỗi lo ngại về nguy cơ xung đột Iran biến thành một cuộc chiến đẫm máu không có hồi kết. Và khi xung đột đẩy giá năng lượng lên cao, những lời chỉ trích từ châu Âu ngày càng trở nên gay gắt hơn.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz tháng trước từng ủng hộ cuộc tấn công của Mỹ-Israel vào Iran. Tuy nhiên, hôm 27/3, ông nói với tờ FAZ rằng "tôi chỉ không tin những gì Israel và Mỹ đang làm sẽ thực sự dẫn đến thành công". Đức cũng chỉ cho phép Washington sử dụng các căn cứ hoặc triển khai khí tài quân sự để đáp lại những đòn tấn công trả đũa của Tehran.

Tại Italy, cuộc chiến của Mỹ tại Iran đã gây rắc rối cho Thủ tướng Giorgia Meloni, khi mối quan hệ thân thiết giữa bà với ông Trump đang bị soi xét kỹ.

Cử tri Italy ngày 22/3 bác bỏ một cuộc trưng cầu dân ý về cải cách tư pháp, vốn được xem là thước đo mức độ ủng hộ dành cho bà. Chính quyền của bà đã tìm cách tạo khoảng cách với ông Trump trong bối cảnh người dân phản đối cuộc xung đột.

"Ông Trump là Tổng thống của một quốc gia, được bầu với số phiếu áp đảo. Ông ấy đi theo con đường riêng mà không nghe ai ngoài chính mình. Chúng tôi cũng đi theo con đường riêng, không phục tùng ai", Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto nói ngày 30/3.

Theo một quan chức cấp cao của Italy, nước này gần đây từ chối cấp quyền hạ cánh cho các chiến đấu cơ của Mỹ đang tìm cách đáp xuống căn cứ Sigonella ở phía đông Sicily. Quyết định được đưa ra sau khi xác định các máy bay này có liên quan đến xung đột ở Iran.

Trong một tuyên bố hôm 31/3, văn phòng của bà Meloni không xác nhận sự việc nhưng cho biết mỗi yêu cầu tiêm kích hạ cánh đều được xem xét cẩn trọng theo từng trường hợp "như vẫn luôn được thực hiện". Họ cũng phủ nhận xảy ra căng thẳng với Washington về việc sử dụng căn cứ.

Thông tin này xuất hiện một ngày sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha tuyên bố nước này tăng cường lập trường phản đối cuộc chiến. Madrid không chỉ từ chối cho máy bay quân sự Mỹ tham gia tấn công Iran sử dụng căn cứ trên lãnh thổ, mà còn cấm chúng bay qua không phận.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, người từng không nhận được nhiều ủng hộ trong các cuộc thăm dò dư luận, đã tìm thấy "luồng sinh khí mới" trên chính trường khi ông dẫn dắt sự phản kháng của châu Âu đối với xung đột Iran.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng đặt câu hỏi về cam kết với NATO khi nhắc đến việc Tây Ban Nha từ chối cho chiến đấu cơ Mỹ sử dụng không phận.

"Nếu NATO chỉ đơn thuần là chúng tôi bảo vệ châu Âu khi họ bị tấn công, còn họ lại từ chối cho chúng tôi sử dụng căn cứ khi cần, đó không phải là quan hệ hợp tác tốt. Điều đó khiến người ta khó tiếp tục gắn bó và nói rằng điều này có lợi cho Mỹ. Vì vậy tất cả những điều này sẽ cần xem xét lại", ông nói.

Vincenzo Camporini, cựu tham mưu trưởng không quân Italy và hiện là cố vấn khoa học của Viện Các vấn đề Quốc tế, cho hay Washington không nên ngạc nhiên khi các đồng minh ngần ngại hợp tác với họ trong cuộc chiến Iran.

"Tôi cho rằng điều này liên quan tới việc Mỹ phát động chiến dịch mà không có bất kỳ sự tham vấn nào với các đồng minh trong NATO. Họ cũng không tính đến việc phải thông báo cho các quốc gia đồng minh", Camporini nói. "Bạn không thể làm vậy rồi sau đó lại yêu cầu sự hỗ trợ từ các quốc gia khác trong NATO".

VietBF@sưu tập