USA 5 “ông lớn” bảo hiểm y tế Mỹ ra điều trần: Quốc hội truy giá, dân gánh phí tăng vọt

[Gibbs]

Thứ Năm này, ở Washington, sẽ có một buổi “đấu cung” đúng nghĩa: năm CEO của các tập đoàn bảo hiểm y tế lớn nhất nước Mỹ bước vào phòng điều trần, ngồi trước dãy micro và ánh mắt soi mói của các dân biểu. Câu hỏi không chỉ là “vì sao phí bảo hiểm tăng”, mà là: ai phải chịu trách nhiệm cho một hệ thống y tế ngày càng đắt đỏ đến nghẹt thở.

Trong lúc cử tri nóng ruột vì chi phí sinh hoạt leo thang, đặc biệt là y tế, Hạ viện do phe Cộng hòa dẫn dắt đang chọn một mục tiêu… dễ bị ghét nhất: các công ty bảo hiểm.

Năm CEO lên “ghế nóng”: những cái tên thống trị thị trường
Theo kế hoạch, các CEO của UnitedHealth Group, CVS Health, Cigna, Elevance Health và Ascendiun sẽ ra điều trần trước hai ủy ban lớn của Hạ viện: Energy and Commerce và Ways and Means.

Điều trần diễn ra liên tiếp, tạo cảm giác như một cuộc “thẩm vấn hai hiệp”, nơi mỗi câu trả lời đều có thể bị bẻ, bị cắt, bị biến thành clip tranh cử.

Cái nền của cơn bão: trợ cấp ACA hết hạn, phí tăng mạnh cho hàng triệu người
Bối cảnh khiến buổi điều trần trở nên gay gắt là một quyết định chính trị: phe Cộng hòa đã để các khoản trợ cấp ACA tăng cường (enhanced subsidies) hết hạn vào cuối năm ngoái. Hậu quả là phí bảo hiểm tăng vọt đối với hàng triệu người Mỹ.

Và điều khiến người ta bực hơn nữa: Quốc hội chưa có kế hoạch tức thời để vá lỗ hổng này. Hạ viện và Thượng viện vẫn chưa đạt thỏa thuận nhằm kéo phí xuống. Thượng viện nghỉ tuần này, Hạ viện chuẩn bị nghỉ tuần tới—mà khi Quốc hội nghỉ, hóa đơn vẫn đến đúng hẹn.

Nhiều chuyên gia nhận định khả năng thông qua một dự luật trong thời gian ngắn là rất thấp.

Bảo hiểm bị gọi tên: “mục tiêu dễ đánh” vì làm người ta khổ
Drew Altman, Chủ tịch kiêm CEO của KFF, nói thẳng: bảo hiểm là “mục tiêu dễ tấn công” vì họ khiến người ta khổ sở, đặc biệt qua cơ chế prior authorization—tức thủ tục xin duyệt trước cho thuốc men, xét nghiệm, điều trị.

Nói nôm na: bệnh đã mệt, còn phải chờ giấy. Rồi chờ thêm. Và đôi khi là bị từ chối. Cái trải nghiệm ấy khiến người dân có cảm giác bị “chặn cửa” ngay trước quầy cứu chữa.

Thế nên khi phí tăng, giận dữ thường đổ lên đầu bảo hiểm đầu tiên.

Cộng hòa nhắm vào ACA: tranh cãi “người bệnh được lợi – người khỏe gánh phí”
Tài liệu điều trần cho thấy các dân biểu Cộng hòa cũng sẽ “đánh” vào chính đạo luật ACA. Lập luận của họ: ACA buộc bảo hiểm phải nhận người có bệnh nền, hạn chế việc “định giá theo rủi ro” ở thị trường cá nhân, nên giúp người bệnh nặng tiếp cận bảo hiểm—nhưng đồng thời đẩy chi phí lên đối với người khỏe mạnh.

Đây là điểm tranh cãi kinh điển: một hệ thống bảo hiểm đúng nghĩa phải chia sẻ rủi ro. Nhưng khi chia sẻ rủi ro, luôn có người cảm thấy mình “trả nhiều hơn phần mình dùng”.

Phe phản biện: ACA đã làm thị trường “ổn định và vận hành được”
Ở phía bên kia, Gideon Lukens từ Center on Budget and Policy Priorities lập luận ACA đã sửa những “lỗ hổng tàn nhẫn” của thị trường trước đây:
Trước ACA, bảo hiểm có thể từ chối người có bệnh nền như ung thư, tiểu đường, hoặc tính phí cao hơn nhiều. Phí bảo hiểm ở thị trường cá nhân và nhóm nhỏ cũng có thể biến động chóng mặt theo từng năm; lựa chọn ít và thiếu ổn định.

Theo ông, ACA làm thị trường “functional and stable”—có thể vận hành, có thể dự đoán, có thể bền.

Nhưng ông cũng chỉ vào “con voi trong phòng”: chính là việc trợ cấp ACA tăng cường đã hết hạn.

Và ông nói thẳng: một phiên điều trần về khả năng chi trả lẽ ra phải tập trung vào khủng hoảng đang diễn ra ngay bây giờ, vì lựa chọn để trợ cấp hết hạn đang gây tổn hại thật, và vẫn còn có thể ngăn được nếu gia hạn sớm.

Doanh nghiệp bảo hiểm phản pháo: “Chúng tôi là triệu chứng, không phải nguyên nhân”
Các hãng bảo hiểm từ lâu đã giữ một lập luận cứng như đá: phí tăng chủ yếu phản ánh chi phí tăng ở phần còn lại của hệ thống, nhất là giá bệnh viện và giá thuốc kê toa.

Trong bản điều trần, CEO UnitedHealth Group Stephen Hemsley dự kiến nói các hãng “cạnh tranh quyết liệt” để giữ mức phí trong khả năng chi trả, nhưng chi phí bị quyết định bởi hệ thống rộng hơn.

Ông nhấn mạnh: đây là triệu chứng, không phải nguyên nhân. Phí bảo hiểm dựa vào hai yếu tố: người ta dùng dịch vụ y tế nhiều đến đâu, và dịch vụ đó bị tính giá bao nhiêu. Khi giá điều trị tăng và nhu cầu tăng, chi phí bảo hiểm buộc phải tăng theo.

CEO CVS Health David Joyner cũng viết rằng công ty đang giúp các gia đình “vật lộn” trong một hệ thống rối rắm, rời rạc, trong khi chi phí leo thang. Theo ông, động lực chính của giá tăng là: nhu cầu chăm sóc lớn hơn, chi phí nhà cung cấp tăng, và giá bệnh viện – giá thuốc vẫn cao dai dẳng.

Không chỉ ACA: phí tăng lan sang bảo hiểm công ty và Medicare
Điểm đáng chú ý là phí không chỉ tăng ở gói ACA. Năm nay, chi phí cũng tăng ở bảo hiểm do chủ lao động cung cấp và cả Medicare. Nghĩa là “cơn sốt giá” không gói gọn trong một chương trình—nó lan ra toàn hệ thống.

Và khi chi phí y tế tăng như thủy triều, ai đứng gần bờ nhất sẽ bị sóng đánh trước: người dân, doanh nghiệp nhỏ, rồi đến cả chính phủ.

Kế hoạch y tế của Trump: xuất hiện rồi… đứng ngoài buổi điều trần
Tuần trước, Trump công bố kế hoạch y tế được chờ đợi khá lâu, trong đó có đề xuất chuyển hướng tiền dùng cho trợ cấp ACA sang tài khoản tiết kiệm y tế (HSA). Kế hoạch bị chê là ít chi tiết và phần lớn lặp lại những ý tưởng ông từng nêu.

Nhiều hạng mục còn cần Quốc hội phê chuẩn, nên câu hỏi không chỉ là “có làm hay không”, mà là “làm nhanh được không”.

Dù vậy, kế hoạch của Trump được dự đoán không là trọng tâm của phiên điều trần thứ Năm. Hạ viện muốn mở một chuỗi phiên để “truy nguyên” căn nguyên khiến y tế đắt đỏ—và bước đầu, họ gọi các CEO bảo hiểm lên trước.

Ai cũng đổ lỗi, còn hóa đơn vẫn nằm trên bàn bếp
Người dân Mỹ không tranh luận bằng thuật ngữ “thị trường cá nhân”, “cơ chế định phí”, hay “cấu trúc rủi ro”. Họ nhìn vào phong bì, nhìn vào app thanh toán, nhìn vào dòng chữ premium tăng—rồi thở dài.

Quốc hội có thể biến phiên điều trần thành một sân khấu đổ lỗi. Bảo hiểm có thể nói mình chỉ là tấm gương phản chiếu giá bệnh viện và giá thuốc. Phe này có thể công kích ACA, phe kia có thể bảo vệ ACA.

Nhưng “con voi trong phòng” vẫn đứng đó: trợ cấp hết hạn, phí tăng, và không có kế hoạch sửa ngay.

Ngày mai, năm CEO sẽ bị hỏi dồn. Nhưng câu hỏi thật sự mà hàng triệu người Mỹ muốn nghe câu trả lời chỉ đơn giản thế này: bao giờ thì phí bảo hiểm bớt tăng, và ai sẽ làm điều đó ngay bây giờ?

thanks