Ông Trump có thể chấm dứt cuộc chiến của mình, nhưng thế giới sẽ phải trả giá

[pizza]

Hàng trăm triệu người từ châu Á đến châu Âu, từ châu Phi đến Trung Đông đã không bỏ phiếu cho ông Trump và không có tiếng nói gì trong những việc ông làm. Nhưng những quyết định của ông vẫn đang thay đổi cuộc sống của họ một cách sâu sắc - theo phân tích của CNN.

EU phát cảnh báo gây sốc tới toàn khối

Có vẻ như Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị rút lui. Ông nói với các đồng minh của Mỹ - những người không tham gia cuộc chiến của ông ở Iran vì họ không được thông báo trước, không muốn tham chiến và cho rằng nó vi phạm luật pháp quốc tế - rằng họ sẽ phải gánh chịu hậu quả.



“Hãy tự đi mà lo dầu mỏ của các vị” - ông viết trên Truth Social hôm thứ Ba 31/3, ngay trước khi các nguồn tin nói với CNN rằng chính quyền không thể hứa sẽ khôi phục quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz trước khi tuyên bố nhiệm vụ đã hoàn thành.

Sau đó, tổng thống dự đoán cuộc chiến sẽ "kết thúc" trong vòng 2 đến 3 tuần. "Những gì xảy ra ở eo biển, chúng ta sẽ không liên quan gì đến nó" - ông nói với các phóng viên trong Phòng Bầu dục.

Iran đã sử dụng điểm nghẽn ở cửa Vịnh Ba Tư để ngăn chặn nguồn cung dầu mỏ quan trọng và gây áp lực lên nền kinh tế toàn cầu. Nếu chiến tranh kết thúc với việc Iran kiểm soát được tuyến đường thủy quan trọng này, đó sẽ là một thắng lợi chiến lược.

Giữa những dấu hiệu mới cho thấy Trump muốn chấm dứt chiến tranh, các quan chức dường như đang tạo ra vỏ bọc lập luận để ông có thể kết thúc cuộc chiến mà không cần giải quyết hậu quả. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hôm thứ Ba tuyên bố Mỹ đã đạt được "sự thay đổi chế độ" ở Iran - mặc dù quốc gia này vẫn thuộc về các nhà lãnh đạo Hồi giáo mà Mỹ không ưa.

Những nỗ lực mới nhất của chính quyền nhằm định nghĩa lại thành công phản ánh những lựa chọn khó khăn mà ông Trump phải đối mặt sau hơn một tháng chiến tranh bắt đầu, cùng với áp lực ngày càng tăng từ thời hạn 4 đến 6 tuần mà các quan chức đã đặt ra để kết thúc chiến sự.

Những nỗ lực này diễn ra sau những tuyên bố của tổng thống rằng các cuộc đàm phán “hiệu quả” đang diễn ra với Iran - mặc dù các quan chức ở Tehran phủ nhận điều này và không có bằng chứng công khai nào về tiến triển ngoại giao.

Việc chấm dứt chiến tranh khi Iran kiểm soát eo biển sẽ được quốc tế coi là một thất bại chiến lược đối với Mỹ. Iran chắc chắn sẽ tuyên bố chiến thắng và có thể cho rằng họ đã thiết lập lại được khả năng răn đe đối với các cuộc tấn công trong tương lai.

Và họ có thể sẽ cố gắng kiếm tiền từ vị thế mới của mình bằng cách áp đặt phí cầu đường đối với các tàu chở dầu đi qua tuyến đường này. Điều này sẽ cung cấp nguồn thu để tái thiết các chương trình quân sự, tên lửa và thậm chí cả chương trình hạt nhân đã bị phá hủy trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Tất cả những điều này sẽ thách thức khả năng biến hầu hết mọi thứ thành chiến thắng của Trump. Nhưng đây vẫn có thể là kết cục tốt hơn cho tổng thống vì bất kỳ nỗ lực nào nhằm mở lại eo biển bằng vũ lực đều có nguy cơ gây thương vong nặng nề cho phía Mỹ và kéo dài chiến tranh, làm suy yếu hơn nữa uy tín chính trị vốn đã bị xói mòn của ông trong nước.

Ông Trump không thể trốn tránh hậu quả từ quyết định của mình

Việc rút lui có thể gây ra hỗn loạn. Nhưng điều đó sẽ phù hợp với phương pháp của ông Trump, vốn hiệu quả hơn trong việc phá vỡ trật tự hiện có hơn là xây dựng hệ thống mới. Nó cũng sẽ mở rộng nguyên tắc "Nước Mỹ trên hết", theo đó Washington hành động dựa trên lợi ích quốc gia riêng, và phản ánh sự bất mãn của ông với các đồng minh NATO mà ông cho là “dựa dẫm” vào đảm bảo an ninh của Mỹ.

Nhưng nước Mỹ không tồn tại trong một môi trường biệt lập được định hình bởi những lời lẽ của Trump. Ông sẽ khó tránh khỏi những hệ lụy kinh tế và chính trị nếu để Iran kiểm soát eo biển. Ông có thể “xoay chuyển câu chuyện” về mặt chính trị, nhưng thị trường thì không dễ bị thuyết phục.

“Mặc dù Mỹ là nhà sản xuất dầu hàng đầu thế giới, điều đó không có nghĩa là người tiêu dùng Mỹ không bị ảnh hưởng bởi giá dầu vì giá dầu là vấn đề toàn cầu” - Rosemary Kelanic, giám đốc chương trình nghiên cứu Trung Đông tại viện nghiên cứu Defense Priorities, nói với Zain Asher trên CNN International hôm thứ Ba. “Vì vậy, tất cả mọi người ở Mỹ và trên toàn thế giới đều bị ảnh hưởng bởi cú sốc nguồn cung này”.

Cú sốc kinh tế đó đe dọa gây ra một cuộc suy thoái toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến Mỹ - có thể diễn ra vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, trong đó đảng Dân chủ hy vọng giành được chiến thắng lớn để giúp họ hạn chế quyền lực nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Trên phạm vi rộng hơn, hậu quả của cuộc chiến tranh Iran hiện đang đe dọa một hệ quả khác: một sự rạn nứt sâu sắc hơn nữa trong liên minh xuyên Đại Tây Dương. Điều này càng nhấn mạnh sự cần thiết đối với các đồng minh châu Âu - và những quốc gia mà Thủ tướng Canada Mark Carney gọi là “các cường quốc tầm trung” - phải đầu tư nhiều hơn vào quân đội của chính họ với sự hiểu biết rằng chiếc ô an ninh của Mỹ sau Thế chiến II đã trở nên không đáng tin cậy.

Những hồi chuông cảnh báo vang vọng khắp châu Âu khi Ngoại trưởng Marco Rubio, một trong những thành viên ủng hộ NATO nhất trong nhóm thân cận của Trump, phát biểu trên Al Jazeera tuần này rằng phản ứng của các đồng minh Mỹ đối với cuộc chiến là "rất đáng thất vọng" - và ám chỉ rằng ông Trump sẽ "xem xét lại" các cam kết của Mỹ với họ khi cuộc chiến kết thúc.

Châu Âu có thể phải trả giá như thế nào?

Trong thời đại khó đoán định của ông Trump, các nhà lãnh đạo đồng minh đang nhận ra rằng họ không thể tiếp tục dựa vào các đảm bảo an ninh của Mỹ nữa, vì tổng thống Mỹ dường như đang tiến gần đến việc đặt điều kiện cho những đảm bảo đó bằng sự ủng hộ tuyệt đối đối với các hành động của ông ta.

Một số nước, như Anh, ban đầu đã từ chối cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ không quân cho các nhiệm vụ tấn công ở Iran. Những nước khác, như Tây Ban Nha, còn đi xa hơn nhiều. Kết quả là, ông Trump đã chỉ trích gay gắt "mối quan hệ đặc biệt" với London và đe dọa cắt đứt mọi hoạt động thương mại với Madrid.

Nhưng ông Trump đã đặt những nhà lãnh đạo đó vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Một năm liên tục chỉ trích các đồng minh, bao gồm cả việc ông ta yêu cầu Đan Mạch giao nộp Greenland; các cuộc tấn công bằng thuế quan; và sự coi thường những hy sinh của các nước bạn bè Mỹ trong các cuộc chiến tranh sau ngày 11/9, có nghĩa là họ hầu như không có cơ hội vừa giúp ông vừa cứu vãn sự nghiệp chính trị của chính mình.

Nhưng việc đứng ngoài cuộc chiến sẽ không giúp họ tránh khỏi những tổn thất mà nó gây ra.

Giá năng lượng cao và lạm phát gia tăng đe dọa làm sụp đổ các nền kinh tế vốn đã mong manh và gây ra phản ứng chính trị tiêu cực từ cử tri đối với các chính phủ trung dung vốn đã yếu kém ở châu Âu. Đã có những cuộc thảo luận về việc phân phối xăng và dầu diesel theo định mức ở một số quốc gia EU. Và trên lục địa này, người ta lo ngại rằng sự sụp đổ của chính quyền trung ương ở Tehran có thể gây ra một cuộc di cư ồ ạt khác về biên giới và thử thách những điểm yếu về tài chính và văn hóa.

Việc “tự đi tìm dầu” như lời ông Trump nói cũng không khả thi. Sức mạnh quân sự bị thu hẹp của các nước châu Âu đã bị bộc lộ rõ trong cuộc chiến. Hải quân Hoàng gia Anh phải mất vài tuần mới điều được một tàu khu trục chống tên lửa đến đóng quân ngoài khơi Síp để bảo vệ tài sản của Anh. Pháp đã điều được một nhóm tác chiến tàu sân bay để bảo vệ lợi ích của mình và các đồng minh ở Trung Đông. Nhưng nếu không có sự hỗ trợ của Mỹ, các nước NATO không có cơ hội mở eo biển và duy trì nó. Ngay cả Hải quân Mỹ hùng mạnh hiện cũng cho rằng quá nguy hiểm để mạo hiểm tiến vào tầm bắn của máy bay không người lái và tên lửa Iran.

Như thường lệ với Trump, tốt nhất là không nên tin mọi điều ông ta nói theo nghĩa đen. Dấu hiệu cho thấy Mỹ có thể rút khỏi cuộc chiến xuất hiện một ngày sau khi ông cảnh báo sẽ phá hủy các nhà máy điện và thậm chí cả các cơ sở khử muối của Iran trong một cuộc leo thang bạo lực nếu Tehran không đáp ứng các yêu cầu hòa bình của ông.

Những lời lẽ công khai gay gắt của ông Trump đôi khi là một chiêu trò để gây sức ép lên các đối tác yếu hơn. Ngoại trưởng Rubio đã ám chỉ điều này khi ông nói hôm thứ Sáu rằng “các quốc gia ở châu Á và trên toàn thế giới đều có nhiều lợi ích liên quan và nên đóng góp rất nhiều” vào nỗ lực mở lại eo biển Hormuz.

Có thể không có lối thoát rõ ràng nào cho Iran và Mỹ - nhưng có lẽ có một lối thoát cho các đồng minh của Mỹ trong cuộc đối đầu với Trump. Châu Âu có khả năng hữu ích. Một số quốc gia có khả năng rà phá thủy lôi mà Mỹ không có. Pháp đã tuyên bố sẵn sàng tham gia một sứ mệnh quốc tế với các lực lượng hải quân khác để bảo vệ tàu thuyền đi qua eo biển - nhưng chỉ sau khi giao tranh chấm dứt.

“Tôi nghĩ họ vẫn đang nỗ lực ngăn chặn những bất đồng với Mỹ về vấn đề Iran gây ra sự rạn nứt vĩnh viễn trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương” - Stephen Flanagan, cựu giám đốc cấp cao về chính sách và chiến lược quốc phòng tại Hội đồng An ninh Quốc gia, phát biểu tại cuộc họp báo của Viện Trung Đông hôm thứ Ba. “Nhưng điều này ngày càng trở nên khó khăn hơn trước những lời chỉ trích gay gắt của ông Trump về cách các nước châu Âu đã phản ứng cho đến nay”.

Mỹ dường như muốn nhiều hơn nữa.

“Ông Trump đang chỉ ra rằng đây là tuyến đường thủy quốc tế mà chúng ta sử dụng ít hơn hầu hết các quốc gia khác; trên thực tế, ít hơn đáng kể. Vì vậy, thế giới nên chú ý và sẵn sàng hành động” - Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết hôm thứ Ba.

Nhưng châu Âu không muốn bị lôi kéo vào một cuộc chiến khác của Mỹ ở Trung Đông, một cuộc chiến mà những người chỉ trích cho là không thuyết phục và không có lộ trình rõ ràng cho một kết cục tốt hơn.

“Ông Donald Trump mong đợi một vài chiếc tàu khu trục nhỏ của châu Âu có thể làm được gì ở eo biển Hormuz mà hải quân Mỹ hùng mạnh không thể làm được?” - Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đã nói như vậy vào tháng trước.

“Đây không phải là cuộc chiến của chúng ta; chúng ta không phải là người khơi mào”.

Nhưng lập trường này sẽ không giúp các đồng minh tránh khỏi hậu quả của cuộc chiến - một thực tế phản ánh đặc điểm đang dần định hình nhiệm kỳ thứ hai của Trump.

Hàng trăm triệu người từ châu Á đến châu Âu, từ châu Phi đến Trung Đông đã không bỏ phiếu cho ông và không có tiếng nói gì trong những việc ông làm.

Nhưng những quyết định của ông vẫn đang thay đổi cuộc sống của họ một cách sâu sắc.

Vietbf @ Sưu tầm