Điều gì xảy ra với não và gan nếu uống rượu 3-4 buổi mỗi tuần?

[nguoiduatinabc]

Uống liên tục rượu bia mỗi tuần làm gián đoạn giấc ngủ, rối loạn não bộ và khiến gan quá tải, tạo mệt mỏi kéo dài dù người uống không thấy say.

Khi rượu bia dần trở thành “nghĩa vụ xã hội”, nhiều người bước vào chuỗi ngày thiếu ngủ, giảm tập trung và mệt mỏi âm ỉ mà không nhận ra cơ thể đang phát đi những tín hiệu cảnh báo.

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, chuyên khoa Nội, thành viên Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, rượu vẫn là chất có độc tính sinh học nhất định, bất kể uống vì giao tiếp hay giải trí. Nếu chỉ một buổi đơn lẻ, cơ thể có thể tự điều chỉnh. Nhưng khi việc uống lặp lại 3–4 buổi mỗi tuần và kéo dài trong nhiều tuần, nguy cơ lệ thuộc và tổn thương sức khỏe tăng dần theo thời gian.

“Gan không kịp nghỉ. Tim không kịp trở về nhịp ổn định. Não không kịp lấy lại nhịp sinh học bình thường”, bác sĩ Hoàng nói, đồng thời nhấn mạnh cơ thể con người không được thiết kế để tiếp nhận cồn với tần suất dày đặc.

Sau vài tuần “lịch tiệc kín”, nhiều người bắt đầu nhận ra những thay đổi tưởng như rất nhỏ như dễ cáu gắt, khó tập trung, hay quên việc, ngủ không sâu ngay cả vào những ngày không uống rượu. Đây không phải dấu hiệu nhất thời, mà là biểu hiện của tình trạng quá tải sinh học.

Ở nhóm tuổi 35–45, vấn đề thường không nằm ở việc “gan tự nhiên yếu đi”, mà ở nền sức khỏe đã khác trước. Thiếu ngủ kéo dài, căng thẳng công việc, ít vận động, mỡ nội tạng tích tụ và gan nhiễm mỡ – tình trạng phổ biến ở người trưởng thành – đều làm giảm khả năng chịu đựng của cơ thể. Không ít người đồng thời mắc tăng huyết áp, trào ngược dạ dày hoặc rối loạn lo âu, khiến tác động của rượu càng rõ rệt.

Cùng một lượng rượu, người ở độ tuổi này dễ mệt kéo dài sang hôm sau, thậm chí nhiều ngày sau, do khả năng chuyển hóa cồn và dự trữ thể lực đã suy giảm so với giai đoạn 20–25 tuổi.



Về mặt sinh học, ethanol bắt đầu được hấp thu ngay khi chạm vào niêm mạc miệng, tiếp tục qua dạ dày và chủ yếu tại ruột non – nơi có diện tích hấp thu rất lớn. Từ đây, cồn nhanh chóng đi vào máu và được đưa tới các cơ quan, trong đó có não.

Tại não, rượu làm thay đổi hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh. Một số hệ thống ức chế được tăng cường, tạo cảm giác thư giãn, bớt căng thẳng; trong khi các hệ thống kích thích suy giảm, khiến khả năng tự kiểm soát và dè dặt giảm xuống. Vì vậy, nhiều người trở nên nói nhiều hơn, mạnh miệng hơn và quyết định nhanh hơn sau vài ly.

Song song với đó, gan phải xử lý phần lớn lượng ethanol trong máu. Quá trình này diễn ra theo hai bước: men ADH chuyển ethanol thành acetaldehyde – một chất độc gây đau đầu, buồn nôn, nóng bừng, tim đập nhanh; sau đó men ALDH tiếp tục chuyển acetaldehyde thành acetate ít độc hơn để đào thải.

Gan hoạt động với tốc độ khá ổn định và không thể “tăng ca” khi uống dồn dập. Khi lượng rượu vượt quá khả năng chuyển hóa, acetaldehyde tích tụ nhiều hơn, khiến cảm giác say nặng và mệt mỏi kéo dài.

Một số chuyên gia khuyến nghị người uống nên chú ý đến “đơn vị cồn” thay vì chỉ đếm số ly. Một đơn vị cồn tương đương khoảng 10 g ethanol nguyên chất. Tuy nhiên, cùng một lượng cồn có thể gây tác động rất khác nhau, tùy cân nặng, giới tính, tốc độ uống, tình trạng đói – no, thuốc đang dùng và bệnh nền.

Não bộ là cơ quan chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất. Trong ngắn hạn, rượu làm giảm ức chế, khiến một số người cảm thấy tự tin hơn khi giao tiếp. Nhưng đồng thời, các vùng não phụ trách đánh giá rủi ro và cân nhắc hậu quả lại bị “làm mờ”, khiến con người dễ đưa ra quyết định vội vàng như lái xe khi đã uống hoặc đồng ý những cam kết chưa được suy nghĩ kỹ.

Khi nồng độ cồn tăng cao, các vùng điều khiển vận động bị ảnh hưởng, dẫn đến phản xạ chậm, loạng choạng, nguy cơ té ngã và tai nạn.

Về lâu dài, việc uống rượu nhiều buổi mỗi tuần, đặc biệt theo kiểu “uống dồn”, có thể liên quan đến rối loạn khí sắc, suy giảm trí nhớ, giảm khả năng học hỏi và chậm tốc độ xử lý thông tin.

Rượu còn phá vỡ giấc ngủ theo cách tinh vi. Dù khiến người uống buồn ngủ nhanh, giấc ngủ sau rượu thường nông, dễ thức giấc và không mang lại cảm giác phục hồi. Khi cấu trúc giấc ngủ liên tục bị gián đoạn, não không có đủ thời gian tái tạo và củng cố các kết nối thần kinh.

Hệ quả, theo bác sĩ Hoàng, là cảm giác “đầu óc không còn sắc bén như trước”, khó tập trung, hay quên và cảm xúc dễ dao động – những thay đổi âm thầm nhưng kéo dài, thường chỉ được nhận ra khi sức khỏe đã đi xuống rõ rệt.