(Nguoiduatin.vn) - Tận mắt chứng kiến cảnh sinh nhai của hàng ngàn con người làm nghề vạn đ̣ trên sông Ka Long (TP. Móng Cái, Quảng Ninh). Dơi sâu vào cuộc sống của những phận phu đ̣ mới thấy, đằng sau những đồng tiền thấm mồ hôi, c̣n bao nỗi hiểm nguy luôn ŕnh rập.
Chen nhau vào “miền đất dữ"
Những con người tứ xứ tự lập thành khóm trên sông. Họ đến đây từ nhiều miền quê, mỗi người riêng một hoàn cảnh, nhưng trong họ cùng chung một mục đích là lên miền viễn xứ này kiếm tiền. Dẫu biết chốn biên giới muôn đời phức tạp.
Lâu nay chúng ta vẫn h́nh dung nghề đ̣ chỉ là những ǵ quen thuộc như đưa đón khách sang sông, cùng lắm là những thứ hàng hóa lặt vặt. Cái nghề đ̣ ở đây th́ hoàn toàn khác, phải gọi đúng tên là nghề đ̣ thời kinh tế thị trường, gắn với đồng tiền hay bằng một danh từ tương tự khác. Nhưng bù lại kiếm tiền khá dễ, chỉ cần biết quy luật luồng lạch, con nước, địa điểm bến băi cũng như biết "luật" hoạt động ở chốn dân góp này, th́ dân lao động nghèo có thể kiếm được khoản tiền không nhỏ mỗi tháng.
Một lái đ̣ trên đường sang Trung Quốc giao hàng.
Làm xế đ̣ ở đây không đơn giản, môi trường cạnh tranh hàng hóa cực lớn, người lái đ̣ phải nhanh, táo bạo, nhẫn nhục và chịu khó mới có thể bám trụ được. Ngược xuôi với hàng hóa, trừ chi phí đi một dân đ̣ mỗi tháng có thể kiếm 5-7 triệu đồng. Với số tiền này, người lao động nghèo nơi miền quê nai lưng quần quật cũng khó có thể kiếm được.
Tuy cực nhưng kiếm tiền dễ, nên lượng lao động đổ về đây ngày một nhiều. Uớc tính số đ̣ đăng kiểm chuyên chở hàng trên khúc sông dài hơn 3km đă gần 7 ngh́n con. Người này dắt díu người kia, cứ như thế các làng đồng hương xa xứ được lập ra, nhiều người c̣n mang theo cả vợ, con cùng nhau lên "miền đất hứa" chạy đ̣.
Trên cái khúc sông chưa đầy 3km biên giới này, họ không thể thiếu. Giả sử mà lực lượng đ̣ đ́nh công, hàng ngh́n tấn hàng hóa bị ứ lại, thiệt hại phải tính bằng phút. Nhưng đưa được lô hàng có khi trị giá hàng tỷ đồng qua đầu bên kia biên giới, họ cũng chỉ được trả cho một phần công cực nhỏ. Ấy vậy mà nếu nhận hàng không may bị thiếu, lúc đó lái đ̣ phải dốc tiền túi ra bồi thường. Anh Lê Văn Vàng (26 tuổi, quê Nghệ An) có lần, lúc nhận hàng từ cảng phía Việt Nam, do vào ban đêm không biết nhầm lẫn thế nào, đến khi giao hàng cho chủ phía Trung Quốc th́ bị thiếu mất mấy tấn hàng bột sắn.
T́nh ngay lư gian, anh bị chủ nghi là bán trộm, phải móc gần 20 triệu đồng tiền tiết kiệm đền. Giúp cho các ông chủ thu tiền tỷ, nhưng mỗi năm dành dụm lắm, mỗi lao động cũng chỉ mang về khoảng 35-40 triệu đồng là cao, c̣n không biết chi tiêu th́ coi như "lỗi hẹn mùa sau".
Trải qua nhiều ngày ăn ở cùng dân đ̣ mới thấy hết nỗi nhọc nhằn cam chịu của dân đ̣. Như lời anh Hồ Hồng Hà (lái đ̣ Nghệ An): "Đời thanh niên mà lênh đênh trên những con đ̣ ở chốn này th́ phí lắm".
V́ như anh nói tuổi xuân trôi qua những kiện hàng, luôn phải đầu tắt, mặt tối rong ruổi với những lô hàng trên các khúc sông. Trong cái khoang đ̣ chật hẹp nắng tới mặt, mưa tới đầu họ phải tự xoay xở hoàn toàn. Lần đầu tiên khi thấy họ dùng gần như toàn nước sông Ka Long ô nhiễm để nấu ăn và tắm giặt, khiến tôi không khỏi chạnh ḷng.
Tiền = mồ hôi + máu
Sống trên sông đ̣ theo con nước, mùa lũ vẫn là nỗi e dè đối với dân đ̣. Con nước sông Ka Long những năm gần đây không c̣n hiền ḥa như xưa, ngày càng nhiều những đợt lũ chớp nhoáng từ thượng nguồn phía Trung Quốc đổ về. Lúc thủy triều lên, nước mặn dâng từ phía hạ nguồn, thiếu nước sinh hoạt, anh em tằn tiện từng gáo nước ngọt ít ỏi. Mùa lũ đến, nước từ hướng Tây cuồn cuộn về như muốn cuốn, nhấn ch́m đi tất cả.
Chở hàng nặng chỉ cần sơ sẩy là "cuốn theo ḍng nước". Tàu hàng th́ nhung nhúc, một cú chạm nhau vô t́nh cũng có thể làm đ̣ lật úp. Tay lái mà không cứng va vào chân cầu, đ̣ có kiên cố bao nhiêu cũng bị bẻ đôi như bánh tráng. Dân đ̣ cho biết chuyện đ̣ ch́m, người chết trôi vào mùa lũ th́ năm nào cũng phải có.
Mùa lũ là vậy, mùa nắng hạn th́ chỉ có dân đ̣ mới kham nổi. Anh Lê Huy Dương (26 tuổi, lái đ̣ quê Hà Tĩnh) nói: "Mùa hạn đôi lúc cả tuần lễ mới được tắm nước sông một lần. Xa xỉ lắm cũng dội thêm mấy gáo nước lă mua đắt đỏ trên bờ. Chang chang ngoài nắng, da cháy sạm như da Bao Công, về nhà vợ con c̣n không nhận ra".
Dọc sông Ka Long có hàng trăm bến cảng chính và tiểu ngạch xuất- nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc. Hiện nay Móng Cái là một trong những điểm giao thương hoàng hóa chiến lược giữa hai nước, trong đó lượng hàng chuyển giao qua đường thủy trên sông Ka Long rất lớn. Những năm gần đây nghề đ̣ phát triển mạnh, thu hút lao động khắp nơi đổ về làm ăn. Nắm được tâm lư này gần đây nhiều băng nhóm tội phạm cướp, trấn lột h́nh thành và gây ra những vụ cướp táo tợn nhắm vào dân lái đ̣, gây thiệt hại tài sản và tính mạng, làm dân đ̣ rất hoang mang.
Anh Lê Văn Cường, lái đ̣ quê Nghệ An c̣n chưa thể quên cái đêm kinh hoàng năm
2010. Khi anh ra mũi đ̣ kiểm tra neo, th́ bất ngờ bọn côn đồ xông tới dùng mă tấu chém gục tại chỗ. May thay chỉ bị đứt một xương sườn, không bị lưỡi dao "nhầm" của bọn côn đồ lấy mạng. Sau đó anh mới biết đây là chuyến thanh toán của nhóm côn đồ từ Hải Pḥng dằn mặt nhau tranh địa bàn làm ăn.
Tàu chở hàng sang Trung Quốc
Chưa hết nạn giang hồ thanh toán, nay lại xuất hiện thêm các băng cướp, trấn lột trên sông, hoạt động nhằm vào những lái đ̣ thuê. Cuối năm 2010 dân đ̣ c̣n chưa quên vụ trấn “đẳng cấp”, khi một nhóm cướp trên bờ ập xuống khu vực cầu Ḥa B́nh (cách cầu Ka Long 1km) ép một lái đ̣ phải "nôn" hết những ǵ có cho chúng. Ngang tàng hơn bọn cướp c̣n bắt lái đ̣ khênh nốt b́nh ắc-quy lên bờ cho chúng mang bán.
Khi chúng đi được một quăng th́ lái đ̣ hô hoán, tức th́ chúng trắng trợn quay lại chém tới tấp, khiến nạn nhân gục tại chỗ, rồi thản nhiên rồ ga đi mà không ai dám chống cự. Mặc dù gần đây lực lượng cảnh sát đường sông TP.Móng Cái truy quét nhiều nhưng vấn nạn này vẫn không thuyên giảm.
Sinh nghề tử nghiệp, điều này càng đúng với nghề đ̣ nơi đây. Đă là dân làm đ̣ th́ ắt phải chứng kiến ít nhiều những cái chết trôi, hoặc những tai nạn thương tâm. Anh Hoàng Duy Bảy (26 tuổi, quê Nghệ An) vẫn nhớ như in cái cảm giác "chết giả" khi bị đ̣ khác ghè nát một bên đùi, chỉ v́ giây phút sơ sẩy. Số là một lần anh đang đứng kiểm hàng ở mép đ̣, th́ đột nhiên một đ̣ khác lao sầm tới ghè bể đùi, mất nhiều máu khiến anh ngất lịm. Cũng may v́ ông chủ tốt bụng đă kịp thời đưa ngay sang bệnh viện bên Trung Quốc phẫu thuật, đôi chân mới không bị cắt đi.
Trên những con đ̣ chúng tôi c̣n gặp cả trẻ con chúng được sinh ra trên đ̣, nhiều đứa được cha mẹ chúng dắt díu theo, chúng không lên bờ đi học. Rồi c̣n có những người già, họ từ khắp nơi đến. Trên khúc sông ngắn miền cửa khẩu này một "thế giới" cửu vạn đầy bất trắc đang h́nh thành. Người ta biết đă làm nghề này th́ như đánh cược với tính mạng, nhưng nhiều người tặc lưỡi "thôi kệ! chỉ cần dễ kiếm ra đồng tiền là được".
Kỳ Anh
Lái đ̣ biên ải và những đồng tiền nhuốm máu
