USA Quyết chiến tại Washington: Khi Donald Trump tuyên chiến với "Pháo đài" Jerome Powell

[Gibbs]

Trong bối cảnh chính trường Hoa Kỳ đang hầm hập sức nóng như "lửa thử vàng, gian nan thử sức", mối quan hệ giữa Nhà Trắng và Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã chính thức bước vào một giai đoạn đối đầu trực diện chưa từng có tiền lệ. Tổng thống Donald Trump, với phong cách quyết liệt đặc trưng, đã không ngần ngại tung ra đòn tấn công trực diện vào vị thế của Jerome Powell – người đang lèo lái con thuyền tài chính Mỹ. Câu chuyện không còn dừng lại ở những bất đồng về chính sách lãi suất mà đã chuyển sang một "cuộc chiến pháp lý" đầy mùi thuốc súng, nơi mà sự độc lập của Fed đang bị đặt lên bàn cân cân não.

Trump ra tối hậu thư: Không rời ghế thì sẽ bị sa thải

"Cây muốn lặng mà gió chẳng đừng", Tổng thống Donald Trump trong một cuộc phỏng vấn chấn động với Maria Bartiromo của Fox Business đã thẳng thừng tuyên bố: Nếu Jerome Powell không tự nguyện rời bỏ chiếc ghế quyền lực tại Fed khi nhiệm kỳ kết thúc vào tháng tới, ông sẽ ra tay sa thải. Lời tuyên bố này như một gáo nước lạnh dội vào sự ổn định của thị trường tài chính toàn cầu. Trump không giấu giếm sự bất mãn khi gọi Powell là một "thảm họa" đối với quốc gia, đặc biệt là khi Fed kiên quyết giữ mức lãi suất cao – điều mà ông cho rằng đang bóp nghẹt sự tăng trưởng của nước Mỹ.

“Vậy thì tôi sẽ phải sa thải ông ta,” Trump nói thẳng khi được hỏi về khả năng Powell tiếp tục ở lại Fed.

Cuộc điều tra hình sự làm mọi thứ thêm rối ren

Cổ nhân có câu: "Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng", uy tín của Jerome Powell đang bị thách thức nghiêm trọng bởi một cuộc điều tra hình sự từ Bộ Tư pháp. Tâm điểm của cơn bão là dự án cải tạo trụ sở Fed tại Washington, DC. Từ một dự án dự kiến chỉ tốn vỏn vẹn khoảng 25 triệu USD theo cách tính của Trump, nay con số đã vọt lên mức kinh ngạc gần 4 tỷ USD. Công tố viên Jeanine Pirro, người dẫn đầu cuộc điều tra, đã đặt một câu hỏi sắc lẹm: Làm sao những người không quản lý nổi một dự án xây dựng, để chi phí vượt mức 80% so với ngân sách ban đầu, lại có thể đủ năng lực điều hành chính sách tiền tệ của cả một siêu cường?

Cuộc đối đầu càng trở nên gay gắt khi các công tố viên dưới quyền Pirro bị từ chối tiếp cận trụ sở Fed mà không có luật sư đi kèm. Sự việc này không khác gì một màn "đấu súng" giữa hành pháp và các thiết chế độc lập. Trump khẳng định rằng ông cần phải tìm ra sự thật đằng sau những khoản chi tiêu "không tưởng" này, nghi ngờ có sự tham nhũng hoặc ít nhất là sự yếu kém tột độ trong quản lý.

Trump tận dụng ngay điểm này để gia tăng sức ép:

“Đó là một dự án tôi có thể làm với 25 triệu USD mà giờ tốn tới gần 4 tỷ USD. Chúng ta phải điều tra chuyện gì đã xảy ra.”

Công tố viên Jeanine Pirro còn chỉ trích mạnh:
“Dự án đội vốn gần 80% thì cần phải xem xét nghiêm túc. Và những người này lại đang điều hành chính sách tiền tệ Mỹ?”

Tuy nhiên, phía Fed phản bác: chi phí tăng là do các yếu tố bất ngờ như:
– Amiăng nhiều hơn dự kiến
– Ô nhiễm đất độc hại
– Mực nước ngầm cao hơn

Một cuộc tranh cãi kỹ thuật… nhưng mang màu sắc chính trị rõ rệt.

Ứng viên thay thế bị “kẹt” giữa Thượng viện

Donald Trump đã chọn Kevin Warsh làm người kế vị Powell từ tháng Giêng, nhưng con đường tiến vào Fed của Warsh đang bị chặn đứng bởi những rào cản chính trị. Thượng nghị sĩ Thom Tillis của bang North Carolina, một mắt xích quan trọng trong ủy ban phê duyệt, đã kiên quyết tuyên bố sẽ không bỏ phiếu cho Warsh chừng nào cuộc điều tra về Powell chưa ngã ngũ. Điều này đẩy chính quyền Trump vào thế "tiến thoái lưỡng nan": Một mặt muốn đẩy nhanh việc thay thế, mặt khác lại không muốn buông bỏ cuộc điều tra về sai phạm của Powell. Kết quả là, Jerome Powell có khả năng sẽ vẫn tại vị dưới tư cách Chủ tịch "pro tempore" (tạm thời) sau ngày 15 tháng 5 theo quy định của luật pháp, biến giấc mơ thay máu nhân sự của Trump thành một cuộc chiến trường kỳ.

Theo quy định của Fed, nếu chưa có người thay thế được phê chuẩn, Powell có thể tiếp tục làm Chủ tịch tạm quyền (pro tempore).

Chính Powell cũng xác nhận:
“Nếu chưa có người thay, tôi sẽ tiếp tục – đó là quy định của pháp luật.”

Điều này đồng nghĩa:
Trump càng gây áp lực → quá trình càng kéo dài → Powell càng có cơ hội ở lại lâu hơn.

Một nghịch lý đầy cay đắng với Nhà Trắng.

Cuộc đối đầu leo thang: Nhà Trắng vs Ngân hàng Trung ương

Sự việc lên đỉnh điểm khi hai công tố viên bất ngờ xuất hiện tại trụ sở Fed để kiểm tra dự án – nhưng bị từ chối tiếp cận.

Luật sư của Fed yêu cầu:
“Không được quay lại nếu không có luật sư của Fed đi cùng.”

Đây không còn là kiểm tra hành chính – mà là dấu hiệu của một cuộc đối đầu thể chế.

Một bên là Nhà Trắng.
Một bên là ngân hàng trung ương độc lập.

“Trâu buộc ghét trâu ăn” – hai trung tâm quyền lực không thể cùng tồn tại nếu không có ranh giới rõ ràng.

Câu hỏi lớn: Fed còn độc lập đến đâu?

Điều khiến giới tài chính toàn cầu lo ngại nhất không phải là cá nhân Powell – mà là nguyên tắc.

Fed từ lâu được xem là độc lập với chính trị, để đảm bảo:
– Quyết định lãi suất không bị chi phối
– Chính sách tiền tệ dựa trên dữ liệu, không phải quyền lực

Nhưng với những gì đang diễn ra:
– Tổng thống đe dọa sa thải
– Bộ Tư pháp điều tra hình sự
– Áp lực chính trị đè nặng

Câu hỏi đặt ra:
Liệu Fed còn thực sự độc lập?

Powell phản pháo: “Tôi sẽ không rời đi”

Trước sức ép, Jerome Powell tỏ ra không nhượng bộ.

Ông tuyên bố rõ ràng:
“Tôi không có ý định rời khỏi vị trí cho đến khi cuộc điều tra kết thúc hoàn toàn, minh bạch và rõ ràng.”

Thậm chí, nếu bị sa thải, ông gần như chắc chắn sẽ kiện ra tòa để bảo vệ nguyên tắc độc lập của Fed.

Luật pháp Mỹ quy định: Tổng thống chỉ có thể sa thải lãnh đạo Fed “vì lý do chính đáng”.

Và đến nay, vẫn chưa rõ liệu các cáo buộc có đủ để đáp ứng tiêu chuẩn pháp lý này hay không.

Bóng dáng Tối cao Pháp viện và cuộc chiến pháp lý phía trước

Một vụ việc tương tự đã diễn ra: Trump từng tìm cách sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook, với cáo buộc gian lận thế chấp – nhưng bị phản đối mạnh mẽ.

Vụ việc đã lên tới Tối cao Pháp viện, nơi các thẩm phán tỏ ra hoài nghi về quyền lực sa thải của Tổng thống.

Nếu Trump thực sự “ra tay” với Powell, một cuộc chiến pháp lý lớn chưa từng có có thể xảy ra.

Jerome Powell, vốn xuất thân là một luật sư dày dạn, đã thể hiện bản lĩnh "chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo". Ông tuyên bố chắc nịch rằng mình sẽ không rời đi cho đến khi cuộc điều tra kết thúc một cách minh bạch và dứt điểm. Powell sẵn sàng dùng luật pháp để bảo vệ quyền tự trị của Fed trước sự can thiệp của Nhà Trắng. Theo Đạo luật Dự trữ Liên bang, Tổng thống chỉ có thể sa thải các quan chức Fed khi có "nguyên nhân chính đáng" (for cause). Liệu việc vượt chi ngân sách xây dựng có đủ để cấu thành "nguyên nhân chính đáng" hay không vẫn là một dấu hỏi pháp lý lớn. Trump cũng đã từng thất bại trong nỗ lực sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook, và vụ việc này đang chờ phán quyết của Tối cao Pháp viện.

Trong cuộc cờ thế giới, sự độc lập của ngân hàng trung ương là nền tảng của niềm tin tài chính. Việc Donald Trump quyết liệt tấn công Powell không chỉ là vấn đề cá nhân, mà còn là một phép thử cho sự phân định quyền lực tại Mỹ. "Đời người như bóng câu qua cửa sổ", nhiệm kỳ của các chính trị gia có thể ngắn ngủi, nhưng những tiền lệ mà họ để lại sẽ định hình tương lai của cả một thể chế. Giờ đây, cả thế giới đang nín thở chờ xem liệu Jerome Powell sẽ trụ vững trước cơn bão táp, hay Donald Trump sẽ một lần nữa viết lại luật chơi theo cách của riêng mình.