USA “Bế tắc Hormuz: Mỹ – Iran giằng co từng tấc uranium, chiến tranh kinh tế đẩy thế giới vào vòng xoáy mới”

[Gibbs]

Cuộc đàm phán marathon kéo dài 21 giờ đồng hồ tại Islamabad giữa Hoa Kỳ và Iran vừa khép lại mà không thể tạo ra một cú hích mang tính bước ngoặt nào. Dù vậy, đây chắc chắn không phải là lời cáo chung cho nỗ lực ngoại giao. Trong bối cảnh tiếng súng tạm ngưng theo thỏa thuận ngừng bắn sẽ hết hạn vào ngày 21/4 tới, cả Washington và Tehran đang bước vào một giai đoạn "vờn" nhau đầy kịch tính, nơi mà mỗi con tính đều có thể dẫn đến hòa bình hoặc một cuộc can thiệp quân sự thảm khốc hơn.
Phía Mỹ đề xuất một lộ trình cứng rắn: Iran phải ngừng làm giàu uranium trong vòng 20 năm. Đáp lại, Tehran chỉ chấp nhận con số 5 năm – một khoảng cách tưởng nhỏ nhưng lại là cả vực sâu về chiến lược và lòng tin. Khoảng cách ấy đến nay vẫn chưa thể thu hẹp, phản ánh rõ ràng những toan tính đối nghịch: Mỹ muốn triệt tiêu hoàn toàn tham vọng hạt nhân, trong khi Iran chỉ muốn “tạm ngưng” chứ không từ bỏ.

Trump và chiến lược “gọng kìm”: đàm phán song song phong tỏa
Tổng thống Donald Trump vẫn để ngỏ khả năng nối lại đàm phán trực tiếp nếu Iran “chịu xuống nước”, nhưng đồng thời lại tung ra một nước cờ cứng rắn: phong tỏa các cảng Iran ngay từ đầu tuần. Đây không chỉ là một biện pháp quân sự mà còn là đòn tâm lý, một kiểu “vừa đánh vừa đàm” quen thuộc trong nghệ thuật quyền lực.
Trump thậm chí tiết lộ rằng Iran đã chủ động gọi điện mong muốn đạt được thỏa thuận, dù ông không nói rõ ai là người liên lạc. Chỉ một ngày trước đó, ông còn tuyên bố “không quan tâm” liệu có đạt được thỏa thuận hay không – một sự thay đổi lập trường nhanh chóng, cho thấy chiến thuật gây áp lực liên tục.
Phó Tổng thống JD Vance thì nói thẳng: “Quả bóng đang ở phía Iran”. Mỹ tin rằng sau nhiều tuần chiến sự, Tehran đã suy yếu và nên chấp nhận các điều kiện. Nhưng Iran lại nhìn khác: khi eo biển Hormuz vẫn bị kiểm soát, họ tin mình đang nắm đòn bẩy chiến lược.
"Cây muốn lặng mà gió chẳng đừng". Những quan chức Nhà Trắng hiện đang ráo riết chuẩn bị cho một cuộc gặp mặt trực tiếp thứ hai giữa các cấp cao nhất trước khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực, nhưng liệu "miếng trầu" này có nên dâu nên duyên hay không vẫn là một dấu hỏi lớn. Hiện tại, các địa điểm như Geneva hay Istanbul đang được cân nhắc để làm nơi nối lại duyên xưa cho những nỗ lực ngoại giao còn dang dở.
Điểm nghẽn hạt nhân: 400kg uranium và “lằn ranh đỏ”
Cốt lõi của mọi bế tắc vẫn là vấn đề hạt nhân. Mỹ đưa ra những yêu cầu gần như không thể thương lượng: Iran phải chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium, tháo dỡ các cơ sở hạt nhân lớn, và giao nộp hơn 400kg uranium đã được làm giàu ở mức gần cấp độ vũ khí.
Đây chính là “lằn ranh đỏ” mà Tehran từ lâu đã từ chối vượt qua. Những vòng đàm phán trước đó do các nhân vật như Jared Kushner hay Steve Witkoff dẫn dắt cũng từng đổ vỡ vì điểm này. Một đề xuất từng được đưa ra – Mỹ cung cấp nhiên liệu hạt nhân đổi lấy việc Iran ngừng làm giàu – cũng chưa rõ còn tồn tại hay không.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết hai bên đã tiến rất gần tới một “Bản ghi nhớ Islamabad”, nhưng rồi mọi thứ sụp đổ vì “chủ nghĩa tối đa” và việc thay đổi điều kiện từ phía Mỹ. Điều này cho thấy niềm tin giữa hai bên gần như bằng không.
Đúng sáng thứ Hai, Mỹ đã bắt đầu triển khai chiến dịch phong tỏa các cảng biển của Iran, một đòn đánh trực diện vào túi tiền của Tehran. Tổng thống Trump và Phó Tổng thống JD Vance tin rằng sau nhiều tuần chiến sự, Iran đã suy yếu trầm trọng và đây là lúc để áp đặt "hết mức". Họ xem lệnh phong tỏa là một cách để tăng nhiệt độ, buộc đối phương phải quay lại bàn đàm phán với thái độ cầu thị hơn.


Hormuz – con át chủ bài của Tehran
Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu – đã trở thành tâm điểm chiến lược. Khi tuyến đường này bị gián đoạn, cả thế giới đều cảm nhận được “cơn đau”. Iran hiểu rõ điều đó, và vì thế họ coi Hormuz như một con át chủ bài.
Chính vì vậy, Mỹ buộc phải chuyển sang chiến lược phong tỏa nhằm bóp nghẹt nguồn thu dầu mỏ của Iran. Đây được xem là lựa chọn “ít rủi ro hơn” so với một cuộc tấn công trên bộ, nhưng vẫn đầy nguy hiểm. Hải quân Mỹ phải đối mặt với các mối đe dọa phi đối xứng: tàu cao tốc, thủy lôi, drone – những vũ khí nhỏ nhưng có thể gây thiệt hại lớn.
Trong khi đó, Iran không phải không có “dự trữ”. Nhờ việc Mỹ từng nới lỏng trừng phạt trước đó, Tehran đã kịp xuất khẩu hàng triệu thùng dầu, tạo ra một lớp đệm tài chính đủ để chống đỡ vài tuần phong tỏa. Như một chuyên gia nhận định: “Họ đã có dầu trên biển – và điều đó cho họ thời gian”.Việc huyết mạch dầu mỏ này bị đóng cửa khiến Tehran tin rằng họ có đủ đòn bẩy để mặc cả với siêu cường số một thế giới. Ông Trump thì vẫn đầy tự tin khi tuyên bố Tehran đã gọi điện và "rất muốn chốt một thỏa thuận", dù trước đó một ngày ông còn tỏ ra bất cần. Sự mâu thuẫn trong lời nói của chủ nhân Nhà Trắng càng khiến tình hình thêm phần khó đoán, như một ván cờ thế mà quân xe, quân pháo đang rình rập lẫn nhau.

Thế giới rung chuyển: giá dầu, giá xăng và cơn bão kinh tế
Hệ quả của cuộc đối đầu này không chỉ dừng ở Trung Đông. Khi nguồn cung dầu bị siết lại, giá năng lượng toàn cầu lập tức tăng vọt. Giá xăng tại Mỹ vốn đã cao nay lại càng leo thang, tạo áp lực lớn lên chính quyền Washington.
Không chỉ người dân Mỹ, cả thế giới đều bị cuốn vào vòng xoáy. Từ châu Âu đến châu Á, các nền kinh tế phụ thuộc năng lượng đều chịu tác động dây chuyền. Đúng như câu “cháy nhà ra mặt chuột”, mỗi cú sốc tại Hormuz lại phơi bày sự mong manh của hệ thống năng lượng toàn cầu.

Dù căng thẳng leo thang, các quan chức Mỹ vẫn tin rằng một “lối thoát ngoại giao” vẫn tồn tại. Có khả năng lệnh ngừng bắn sẽ được gia hạn sau ngày 21/4 để tạo thêm thời gian đàm phán.
Các nước trung gian như Thổ Nhĩ Kỳ, Oman, Ai Cập và Pakistan đang nỗ lực “bắc cầu” giữa hai bên. Những địa điểm như Geneva, Vienna hay Istanbul tiếp tục được cân nhắc cho vòng đàm phán tiếp theo.
Nhưng câu hỏi lớn vẫn còn đó: liệu hai bên có thực sự muốn thỏa thuận, hay chỉ đang “câu giờ” để củng cố vị thế? Khi mỗi bên đều tin mình đang nắm lợi thế, thì việc nhượng bộ trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.

Quyết định phong tỏa đường biển của Trump là một bước đi đầy rủi ro. Hải quân Hoa Kỳ hiện đang phải đối mặt với các mối đe dọa bất đối xứng từ xuồng cao tốc, máy bay không người lái và thủy lôi của Iran tại những vùng nước tranh chấp. Trước đó, chính quyền Trump từng do dự vì lo ngại giá xăng dầu trong nước sẽ tăng phi mã, gây ảnh hưởng đến lá phiếu của cử tri. Tuy nhiên, khi thấy Tehran có ý định thiết lập một hệ thống thu phí vĩnh viễn và kiểm soát hoàn toàn tuyến hàng hải này, Washington đã buộc phải ra tay. Các chuyên gia phân tích cho rằng Iran có thể chịu đựng được áp lực kinh tế này trong khoảng 3 đến 4 tuần nữa nhờ lượng dầu tích trữ lớn và việc Mỹ từng nới lỏng trừng phạt trước đó. "Nước xa không cứu được lửa gần", việc giá xăng tại Mỹ đang leo thang từng ngày sẽ là bài kiểm tra bản lĩnh thực sự cho Nhà Trắng. Liệu Trump có thể duy trì gọng kìm này đủ lâu để Iran đầu hàng, hay chính ông sẽ phải lùi bước trước cơn thịnh nộ của người tiêu dùng Mỹ? Thời gian đang cạn dần, và câu trả lời có lẽ sẽ nằm ở những diễn biến nghẹt thở trong vài ngày tới.

“Bế tắc Hormuz: Mỹ – Iran giằng co từng tấc uranium, chiến tranh kinh tế đẩy thế giới vào vòng xoáy mới”


Xin khẳng định rõ ràng vụ đánh Iran là hoàn toàn chính đáng. Iran không thể có nguyên tử, thế thôi. Đấy là chưa kể nước Mỹ sẽ rút ra khỏi NATO và số tiền mấy trăm tỷ USD trả cho NATO, nước Mỹ sẽ dồn sang cho Israel. Mà nghĩ lại cũng đúng thôi. Nuôi NATO bao lâu nay, tốn cả trăm tỷ USD hàng năm, để tới lúc cần (mà nào có cần gì quá đáng đâu. Ông Trump đâu có kêu gọi NATO đem quân đánh giúp Mỹ đâu, Mỹ chỉ cần sử dụng những căn cứ không quân của NATO để xuất phát máy bay sang đánh Iran,cho đở tốn săng. NATO không cho Mỹ đành phải dùng máy bay tiếp tế săng trên không trung và bay thẳng từ Mỹ qua đánh Iran) NATO không cho phép dùng căn cứ của họ chỉ vì tụi NATO sợ Iran sẽ trả thù (đồ hèn). Vì vậy kể từ nay trở đi Mỹ sẽ dồn số tiền mà họ "cúng" cho NATO hành năm đem sang giúp Israel, thật là chí lý. NATO đang rất lo và muốn té đái ra quần. Lỡ rồi không thể cứu chữa được nữa. NATO sẽ không được che chở nếu 1 ngày nào đó thằng Putin đem quân xâm chiếm Âu Châu. Just wait and see.