Chưa đánh Libya, Mỹ âm thầm tuồn vũ khí cho phe nổi dậy?

Tổng thống Mỹ Barack Obama đề nghị Arab Saudi chuyển vũ khí của Mỹ cho phe nổi dậy ở Libya với điểm tiếp nhận chủ yếu là thành phố Benghazi, nơi đang nằm trong sự kiểm soát của phe chống đối, Independent đưa tin.

Nghị sĩ Mỹ Joe Lieberman cũng lên tiếng kêu gọi vũ trang cho phe đối lập. Ông khẳng định: “Trong khi chúng ta đang cân nhắc có thiết lập vùng cấm bay hay không thì tại sao không giúp phe đối lập tự bảo vệ mình trước các máy bay của Gaddafi”.

Arab Saudi hiện chưa nhận lời đề nghị của Mỹ dù Vua Abdullah không “ưa” gì Tổng thống Libya Moammar Gaddafi.

Việc Mỹ nhờ Arab Saudi được coi là nhất cử lưỡng tiện bởi như vậy, Mỹ sẽ không trực tiếp dính líu về mặt quân sự vào những căng thẳng ở Libya..

Arab Saudi từng giúp Mỹ tuồn vũ khí cho các chiến binh ở Afghanistan để chống lại quân đội Liên Xô đóng quân ở đây trong thập kỷ 1980.

Thứ hai, Arab Saudi cùng nhiều quan hệ trong khu vực có thể nhanh chóng vận chuyển vũ khí tới Benghazi chỉ trong 48 giờ. Khi được tăng cường vũ khí Mỹ, phe nổi dậy nhiều khả năng sẽ dễ dàng đánh bại quân đội “yếu đuối” của ông Gaddafi. Qua đó, Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ không cần phải thiết lập vùng cấm bay hay bất kỳ hành động quân sự nào khác.

Việc này sẽ rất có lợi cho Mỹ bởi như Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen cho hay, việc áp đặt một khu vực cấm bay trên lãnh thổ Libya sẽ rất phức tạp khi thực hiện và đòi hỏi rất nhiều nguồn lực quân sự.

Đại sứ Mỹ tại NATO Ivo Daalder còn nói rằng, khu vực cấm bay không ảnh hưởng mấy đối với trực thăng và các lực lượng trên bộ được dùng để tấn công phe đối lập ở Libya.

Ngoài ra, tính toán của Mỹ càng hợp lý khi việc thiết lập vùng cấm bay có thể vấp phải sự phản đối của Trung Quốc và Nga tại Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc. Ngoài ra, để thiết lập vùng cấm bay, Mỹ và đồng minh phải phá hủy hệ thống phòng không Libya, một việc có thể đẩy căng thẳng lên cao nữa và khó tránh khỏi thiệt hại.

Hiện, Arab Saudi chưa nhận lời chuyển vũ khí cho Mỹ nhưng nếu họ "gật đầu" thì gần như chắc chắn, Washington sẽ gửi sang Libya tên lửa chống tăng, súng cối…(nhằm chống lại các đơn vị trên bộ của quân đội Libya) và tên lửa đất đối không (nhằm bắn hạ máy bay ném bom của phe thân ông Gaddafi).

Tên lửa đất đối không sẽ được ưu tiên. Ảnh minh họa.

Tuy nhiên, việc vũ trang cho phe nổi dậy cũng không phải là biện pháp toàn diện bởi nó có thể đặt ra những thách thức dài hạn cho Mỹ, đặc biệt là Washington chưa rõ ai đã, đang và sẽ lãnh đạo phe nổi dậy.

Nếu không nắm chắc vấn đề này, khi phe đối lập chiến thắng, họ sẽ lại trở thành một Gaddafi hay một tổ chức mới mà Mỹ không mong muốn. Nói cách khác, có thể Mỹ “tránh được vỏ dưa nhưng vấp phải vỏ dừa” trong tương lai.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates nhấn mạnh: “Chưa rõ là các lãnh đạo phe nổi dậy có thể tổ chức lực lượng mạnh tới đâu. Hiện, chúng ta mới chỉ theo dõi, chưa biết ai là người phù hợp…”.

Do đó, song song với việc đề nghị Arab Saudi chuyển vũ khí, Nhà Trắng cũng cẩn thận quan sát và tìm hiểu phe đối lập.

Về phía Arab Saudi, họ chưa nhận lời giúp chuyển “hàng” cho Mỹ do có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là xuất phát từ khó khăn trong nước. Thứ nhất, đây là việc lớn, cần tính toán cẩn thận, có thêm thời gian cân nhắc. Thứ hai, họ cũng đang phải đối mặt với làn sóng biểu tình trong nước và việc giúp Mỹ chuyển vũ khí có thể gián tiếp thổi bùng những mâu thuẫn nội tại.

Do đó, có lẽ giữa Mỹ và Arab Saudi đang diễn ra quá trình thương lượng. Theo đó, Arab Saudi có thể nhận lời chuyển hàng và đổi lại, họ sẽ bắt Mỹ cùng đồng minh cam kết không được lên án nước này nếu chính quyền địa phương triển khai các chiến dịch mạnh tay để “xử lý” phe biểu tình của người Shiite tại các tỉnh Đông Bắc.

Arab Saudi đang phải đối mặt với làn sóng biểu tình ở phía Đông Bắc.

Cả Mỹ và Arab Saudi có nhiều thứ để trao đổi với nhau. Vấn đề là hai bên có thống nhất được quan điểm với nhau hay không và sự hợp tác này (nếu trở thành hiện thực) còn phụ thuộc rất lớn vào những diễn biến ở Libya, khi cuộc đọ sức giữa phe chống đối và ủng hộ ông Gaddafi vẫn trong thế giằng co, bất phân thắng bại.

Trần Lâm (theo Independent, CNN, VOA, AP)