Tác giả Việt Nguyễn suy nghĩ về cuốn "hộ chiếu ngoại nhân" của ông Đỗ Xuân Cang, người đã từng kiên trì phản đối việc thu tiền không minh bạch của lãnh sự quán...
Ông Đỗ Xuân Cang biểu tình trước lãnh sự quán
Cuối cùng thì sau 19 tháng 16 ngày sống trên đất CH Séc không hộ chiếu. Ngày 16.07.2013 ông Cang đã nhận cuốn hộ chiếu mới, nó không có màu xanh mà là màu xám, có tên gọi là HỘ CHIẾU NGOẠI NHÂN ( CIZINECKÝ PAS - ALIEN'S PASSPORT ). Có giá trị sử dụng 10 năm.
Ở ngoại quốc giấy tờ tùy thân luôn là một vấn đề hệ trọng, nên hộ chiếu được sử dụng như vòng kim cô để trói buộc người dân Việt Nam sống ở nước ngoài. Chính quyền dùng nó để bịt miệng những tiếng nói phản biện, quan chức sứ quán dùng nó để trục lợi cá nhân.
Về mặt giá trị tài chính:hộ chiếu Việt Nam được quy định là 70USD tương đương gần 1400Kč nhưng bị LSQVN thu là 1800 Kč hay 3500 Kč. Việc thu tiền thường không minh bạch không có hóa đơn. Hộ chiếu ngoại nhân được quy định là 15 Kč nếu không có thông tin sinh học, 600 Kč có thông tin sinh học. Việc thu tiền minh bạch qua việc dùng tem (Kolkové známky) do nhà nước phát hành bán qua bưu điện.
Ông Cang là người Việt Nam, mang quốc tịch Việt Nam, nhưng nơi cấp hộ chiếu lại không phải là cơ quan của Đại sứ quán Việt Nam tại cộng hòa Séc - cơ quan có trách nhiệm cấp, đổi hộ chiếu cho công dân Việt Nam, trong địa hạt quản nhiệm - mà là công an ngoại kiều của cộng hòa Séc cấp cho ông Cang, theo đơn đề nghị của ông.
Cuốn hộ chiếu ngoại nhân, là hộ chiếu dành cho người ngoại quốc, nó giúp ông Cang có các quyền lợi như những người Việt Nam cư trú ở cộng hòa Séc, chỉ là không được về Việt Nam. Xin mọi người đừng hiểu nhầm, cấp hộ chiếu cho ông Cang, không đồng nghĩa với việc cấp quy chế tỵ nạn. Sự thật thì ông Cang chưa bao giờ lấy cớ biểu tình một mình trước ĐSQ Việt Nam ở Praha, để đưa đơn xin tỵ nạn, như lời ĐSQ đã nói trong công hàm gửi sở di trú cộng hòa Séc. Trích: "Ngày 16/11/2011, ông Cang đã tiến hành biểu tình trước tòa Lãnh sự Đại sứ quán tại số 72 phố Rašinové nábřeží ,Praha 2, cùng biểu ngữ có nội dung chống đối chính phủ Việt Nam, Đại sứ quán, và Phòng lãnh sự. Ông Cang có thể lợi dụng sự kiện này để đưa đơn xin tỵ nạn tại cộng hòa Séc.".
Mặc dù phía Séc khuyến cáo ông nên đệ đơn xin quy chế tỵ nạn, chứ cuốn hộ chiếu này chỉ nhằm hợp pháp hóa sự hiện diện của ông theo luật pháp Séc mà thôi. Tình trạng pháp lý của ông Cang bây giờ là người Việt Nam, bị ĐSQ Việt Nam tại Séc biến thành người không tổ quốc một cách phi pháp. Bởi vì từ trước tới nay, chưa có một văn bản nào chính thức của ĐSQ hay các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam đưa ra kết tội ông Cang hoạt động dân chủ chống đảng và nhà nước, mà chỉ là lời nói truyền miệng của cán bộ ĐSQ với đương sự mà thôi.
Chắc mọi người cũng thừa biết lý do thật mà ĐSQ kiên quyết không gia hạn hộ chiếu cho ông Cang, là viêc không chịu ký cam kết "câm mồm"theo chỉ dụ của họ, và chọc ngoáy vào các khoản thu bất chính, tức nồi cơm của ĐSQ. Hồi tháng 8 năm ngoái, sau hai lần biểu tình của ông Cang, và dư luận lên tiếng chỉ trích. Sau nhiều cuộc đối thoại với đương sự tại phòng khách, phòng tiếp dân, quán ăn và cả nơi ở, mọi sự mời chào quyền lợi từ gián tiếp tới trực tiếp để dập tắt sự kiện hộ chiếu không kết quả. ĐSQ Việt Nam đã mời ông Cang đến gia hạn hộ chiếu cho ông 3 năm, giống như ông đại sứ nhiệm kỳ trước đã làm. Nhưng ông Cang yêu cầu được trả lời, tại sao không cấp đổi hộ chiếu cho ông là 10 năm như các công dân Việt Nam khác đang ở Séc giống ông, mà chỉ có 3 năm?. ĐSQ đã không trả lời ông và cũng không cấp hộ chiếu cho ông nữa. Ông Cang đã chờ đợi hơn một năm trong vô vọng, sau cùng đã phải làm đơn yêu cầu phía Séc cấp cho cuốn hộ chiếu mà theo ông nói là "hộ chiếu ngoại nhân".
Cộng hòa Séc là quốc gia tự do, vừa thoát khỏi sự kìm kẹp vô luân của chủ nghĩa cộng sản. Chiêu bài không cấp hộ chiếu, biến ông Cang thành cư trú bất hợp pháp, rồi nhờ tay họ trục xuất ông Cang khỏi Séc đã không được đáp ứng, lại bị một phen bẽ bàng. Nếu ĐSQ áp dụng chiêu này với những thành phần bất hảo, đầu trộm đuôi cướp, chuyên làm chuyện xấu như trồng cần sa, giúp phía Séc trừng trị tội phạm thì hay biết mấy. Vấn nạn trồng cần sa của người Việt Nam ở Séc đang làm các nhà chức trách đau đầu, mà chưa có cách diệt trừ hiệu quả. Các vụ bắt bớ người Việt Nam ở các vườn cần sa xảy ra thường xuyên, làm hoen ố hình ảnh cộng đồng người Việt trong mắt ngượi bản xứ.
Hay thật, một con người, một sự kiện, mà phía Việt Nam cho là tội phạm còn phía Séc lại không cho là như thế. Từ việc bất hợp tác với bức công hàm của ĐSQ Việt Nam hồi năm cuối 2011, đến việc cấp ra cuốn hộ chiếu cho ông Cang hồi tuần trước. Chứng tỏ chính phủ Séc luôn chống lại những áp đặt bất công của Việt Nam cộng sản lên công dân nước Việt, nơi mà họ chẳng có lợi lộc gì.
Tôi thiển nghĩ, cộng hòa Séc và các nước đông Âu luôn ủng hộ và trợ giúp pháp lý cho những người Việt Nam đấu tranh cho tự do dân chủ. Nhưng mọi việc phải bắt đầu từ người Việt Nam, mà sự kiện của ông Cang là một ví dụ. Có người nói rằng, nếu sau này có những cuộc biểu tình đấu tranh cho tự do dân chủ, họ sẽ cố gắng tham gia, may ra được cái công hàm ĐSQ gửi cho phía Séc như của ông Cang, thì xin tỵ nạn cái rụp, chẳng phải vài năm đi gia hạn cư trú, mất công, tốn tiền. Mặc dù câu nói hàm chứa quyền lợi cá nhân, nhưng tại sao không? Mọi người tự do mưu cầu hạnh phúc mà! Nó cũng thể hiện sự chua xót cho số phận của con dân một nước Việt Nam, dưới sự lảnh đạo tài tình của đảng CSVN, luôn cho mình ưu việt hơn vạn lần các nước tư bản.
Tự do dân chủ, với đa số người Việt Nam, vẫn là một khái niệm trừu tượng, là câu nói chóp lưỡi đầu môi của các nhà lãnh đạo, nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam không bao giờ muốn cụ thể hóa vào đời sống nhân dân, bởi đó là tai họa của chính quyền cộng sản. Người Việt Nam vẫn mong muốn đời sống được thăng tiến trong tự do dân chủ, nhưng chủ nghĩa cộng sản đã áp đặt cơ chế khắc nghiệt lên toàn cõi Việt Nam, xóa bỏ mọi cơ hội và trì kéo sự phát triển của Việt Nam. Tự mỗi chúng ta hãy cụ thể hóa tự do dân chủ bằng cách bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, trước sự truy bức của chính quyền, như ông Cang đã làm. Việc làm của ông không những bảo vệ được quyền lợi của mình, mà còn khiến ĐSQ cũng ít nhiều thay đổi trong cách hành sự của mình.Mạnh dạn lên tiếng trước bất công, cường quyền, bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình, là đấu tranh cho "tự do dân chủ" vậy...
Việt Nguyễn
(Bài gửi cho Vietinfo)
Hộ chiếu ngoại nhân
