Những câu chuyện huyền bí về ḍng họ nuôi Rồng ở xứ Mường vẫn chứa đựng nhiều bí ẩn mà đến nay vẫn chưa có lời giải.
Bí ẩn nguồn gốc Rồng thiêng
Những tưởng, loài rồng chỉ xuất hiện trong những câu chuyện cổ tích, nhưng ở xứ Mường Rụng, tỉnh Ḥa B́nh câu chuyện về một ḍng họ đă từng nuôi dưỡng và thờ phụng loài Rồng với vô vàn những bí ẩn chưa có lời giải vẫn được truyền tụng và lưu giữ từ đời này qua đời khác…
Mường Rụng, Ḥa B́nh, mảnh đất chứa đựng biết bao nhiêu câu chuyện huyền bí, chưa có lời giải. Sau những dăy núi chạm mây, những con sông, con suối uốn lượn, những thung lũng vẫn c̣n giữ được nét hoang sơ như thời tiền sử, là những bản làng của người dân xứ mường mà mới chỉ nghe tới những cái tên: xóm Bái Cải, xóm Chim, xóm Đầm, xóm Khuyển đă đủ cảm thấy ngợp sức người.
Ở nơi đấy, con người sống hiền lành, thật thà, vừa đáng yêu vừa đáng quư. Cuộc sống bao đời nay của những bản làng nơi đây gắn liền với cây cỏ, non nước và mây mù, với biết bao phong tục, tập quán cùng những câu chuyện huyền bí xung quanh.
Có lẽ điều may mắn nhất đối với tôi trong chuyến đi này là được cùng ăn, cùng sống với đồng bào xứ mường, tuy chỉ trong vài ngày ngắn ngủi, nhưng cũng một phần nào đó hiểu thêm được bản sắc văn hóa của vùng đất này.
Ông Quách Văn Tiến, một cụ già ở xứ mường kể cho PV nghe truyền thuyết về ḍng họ nuôi rồng.
Trong tiết trời se lạnh của những cơn gió bấc đầu đông, bên bếp lửa bập bùng, ṿ rượu cần ngọt lịm, PV đă được những cụ già, khi đă ở cái tuổi “gần đất xa trời” kể cho nghe nhiều câu chuyện đậm sắc màu huyền bí.
Ông Quách Văn Tiến, 72 tuổi, trú tại xóm Khuyển, xă Bảo Hiệu, huyện Yên Thủy, tỉnh Ḥa B́nh, một trong những cụ già nhất của bản Mường nơi đây, người nắm rơ văn hóa xứ Mường Rụng như trong ḷng bàn tay đă cung cấp cho PV rất nhiều tư liệu, cũng như kể cho chúng tôi nghe rất nhiều điển tích gắn liền với lịch sử phát triển của vùng đất huyền bí này. Nổi lên trong số những câu chuyện mà chúng tôi được nghe từ “bảo tàng sống” về văn hóa xứ mường này là truyền thuyết về ḍng họ nuôi Rồng.
Trong hơi ấm của bếp lửa hồng, cùng men say của rượu cần, chúng tôi như bị cuốn hút theo những lời kể của ông Tiến. Với giọng kể chầm chậm, cùng đôi mắt thẳm sâu như chứa đựng gần như trọn vẹn những bí ẩn của cả núi rừng, ông Tiến bồi hồi nhớ lại: Khi tôi c̣n rất nhỏ, mảnh đất Mường Rụng ngày nay vẫn c̣n vô cùng hoang sơ, có những vùng vẫn chưa có dấu chân người đặt tới, khi con người và muôn thú như: hổ, báo, lợn rừng vẫn c̣n sống chung với nhau, th́ người dân ở đây đă truyền tai nhau về một câu chuyện mang đậm sắc màu truyền thuyết đó là câu chuyện về một ḍng họ nuôi rồng.
Truyện kể răng, cách đây khoảng hơn 100 năm, một cụ ông thuộc ḍng họ Quách ở xứ mường, vào một hôm mưa to, gió lớn có đi bắt cá ở khu vực Đầm Sao (thuộc địa phận xă Hữu Lợi, huyện Yên Thủy, tỉnh Ḥa B́nh ngày nay). Trong quá tŕnh vớt cá, bất ngờ ông lăo vớt phải một quả trứng lớn, h́nh dáng rất lạ.
Nghĩ rằng, ḿnh đi bắt cá nên chẳng lấy quả trứng để làm ǵ nên ông lăo ném quả trứng đi nơi khác rồi tiếp tục công việc. Được khoảng một tiếng sau, một lần nữa, ông Lăo lại vớt phải quả trứng lạ trước đó đă tự tay ném đi. Lần này, ông lại ném quả trứng đi. Sau đó, lần thứ 3, thứ 4, quả trứng vẫn tiếp tục lọt vào chiếc rổ ông lăo dùng để vớt cá.
Thấy kỳ lạ, ông lăo liền bỏ quả trứng vào giỏ mang về. Về tới nhà, v́ nghĩ rằng chắc đó là quả trứng vịt hay trứng chim nên ông lăo mang quả trứng đặt vào ổ gà đang ấp. Khoảng 1 tuần sau đó, cũng đúng thời kỳ trứng gà nở, th́ ông lăo nghe thấy tiếng gà kêu rồi hoảng sợ nhảy khỏi ổ. Khi ông lăo chạy ra xem có chuyện ǵ th́ phát hiện trong ổ gà con xuất hiện một con rắn lạ.
Khác với những con vật thông thường, con rắn lạ khi mới nở ra đă hiểu những lời ông lăo nói. Nghĩ rằng đó chắc là con vật thần linh ban cho, ông lăo bỏ vào một cái nồi đồng trong nhà để nuôi. Theo ngày tháng con vật cứ lớn dần lên, càng lớn con vật là càng lộ rơ không phải là loài rắn mà đó đích thị là một con Rồng. Tuy mới đầu, ông lăo cảm thấy hơi sợ hăi, nhưng thấy con vật không những không nguy hiểm mà c̣n có vẻ quấn quưt với ḿnh, nên ông lăo vẫn tiếp tục nuôi.
Rồng hiểu tiếng người…?!
Cứ mỗi lần đi đâu, dù ông lăo không muốn cho con Rồng đi cùng v́ sợ mọi người nh́n thấy sẽ hoảng sợ, nhưng con vật vẫn cứ lẽo đẽo theo sau, một bước cũng không chịu rời ông cụ. Không thể làm ǵ khác, ông lăo đành phải cho con Rồng đi cùng. Cứ đi tới đâu, ông cũng để cho Rồng trèo lên vai rồi cơng đi. Nơi nào ông cụ tới, lúc đầu mọi người cũng tỏ ra hoảng sợ, nhưng khi được ông lăo giải thích, mọi người đều cảm thấy được trấn an và không c̣n sợ hăi nữa.
Tới nhà nào, con vật cùng trèo lên sàn nhà nằm vắt vẻo chờ ông lăo nói chuyện. Khi về, ông lăo lại gọi Rồng xuống để cơng về.
Theo thời gian, con Rồng lớn nhanh như thổi, chiếc nồi đồng không c̣n đủ sức chứa nữa. Hàng ngày con Rồng ăn rất nhiều, gia đ́nh ông lăo lại nghèo khổ. Cho tới một ngày, ông lăo suy nghĩ, đây là con vật thiêng v́ vậy ḿnh không thể nuôi măi mà nên trả nó lại cho đất trời. Ư nghĩ là vậy, nhưng để t́m một nơi thích hợp cho rồng sinh sống an toàn và tránh sự ḍm ngó của những kẻ phàm phu, tục tử cũng không phải là chuyện đơn giản. Nó làm cho ông lăo mất ăn, mất ngủ bao đêm.
Những người dân nơi dây cho biết, ḍng họ nuôi rồng này là ḍng họ Quách của sư thầy Quách Thị Giang, hiện đang trông coi một ngôi đền tại địa phận xă Hữu Lợi, huyện Yên Thủy, tỉnh Ḥa B́nh. Trong trí nhớ của sư thầy, th́ đời cụ ông từng nuôi Rồng cách đời ông khoảng 5-6 đời.
Đầm Sao, nơi được cho rằng một người trong ḍng họ Quách đă vớt được trứng rồng.
Tiếp truyện PV, sư thầy Quách Thị Giang tiếp tục kể câu chuyện nuôi Rồng đă được truyền tụng từ đời này qua đời khác trong ḍng họ của ḿnh: Sau khi cảm thấy không c̣n đủ sức để nuôi rồng nữa, ông lăo đă đi khắp vùng t́m nơi ở mới cho Rồng, trả nó về nơi nó vốn thuộc về đó là thiên nhiên, đất trời.
Lần đầu, ông cụ mang Rồng tới đoạn sông thuộc địa phận xóm Rại, xă Hữu Lợi, huyện Yên Thủy, Ḥa B́nh ngày nay để thả. Sau khi Rồng lặn xuống nước để thăm ḍ địa h́nh, được một lúc th́ ngoi lên lắc đầu với ông cụ. Hiểu ư, ông cụ lại tiếp tục cơng rồng trên vai mang tới nơi khác.
Khi tới đoạn sông nước chồm, thuộc xứ mường Chồn của Ḥa B́nh, ông cụ lại cho Rồng lặn xuống nước. Thêm một lần nữa, Rồng lại ngoi lên lắc đầu. Đang trong lúc tuyệt vọng, trong đầu ông lăo chợt lóe lên ư nghĩ, tại sao không thả Rồng về nơi mà trước đây ông lăo đă vớt được trứng rồng. Vậy là, ông lăo quên hết mệt mỏi cơng Rồng tới đầm Sao, thuộc địa phận xă Hữu Lợi, huyện Yên Thủy, Ḥa B́nh ngày nay.
Khi tới đây, khi chuẩn bị thả Rồng xuống đầm Sao, ông lăo chợt nhận ra, chiếc đầm bên cạnh c̣n rộng răi và phong cảnh c̣n hữu t́nh hơn nhiều, đó chính là đầm Ấm, nên liền mang Rồng tới đó thả. Khi Rồng lặn xuống nước, rất lâu sau mới thấy ngoi lên, lần này khác với những lần trước, Rồng đă há miệng gật đầu với ông lăo.
Hành tŕnh t́m về nơi được Rồng chọn làm nơi trú ngụ như thế nào? Câu chuyện Rồng trả ơn người nuôi ḿnh ra sao, những câu chuyện ly kỳ ǵ xung quanh khu đầm nơi Rồng sống, mời bạn đọc tiếp tục theo dơi trong ḱ tiếp theo.
Theo BDV
Bí ẩn ḍng họ nuôi Rồng ở xứ Mường (kỳ 1)
