Khủng hoảng Trung Đông tác động thế nào đến các quốc gia trên thế giới?

[Romano]

Khủng hoảng Trung Đông đang gây áp lực lớn lên an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu. Từ việc Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp đến việc Ấn Độ lập nhóm đặc trách ứng phó tác động của khủng hoảng, các quốc gia đang ráo riết tìm giải pháp tự bảo vệ mình.
Ngày 25/3, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia thông qua một sắc lệnh hành pháp, cho phép chính phủ phản ứng nhanh hơn với các rủi ro về nguồn cung do tác động của cuộc xung đột ở Trung Đông.Trong Sắc lệnh số 110, Tổng thống Marcos cho biết Bộ Năng lượng (DOE) đã xác định rằng cuộc khủng hoảng nhiên liệu hiện nay đang đang đe dọa nguồn cung điện của Philippines. Tình trạng khẩn cấp năng lượng quốc gia được tuyên bố khi xung đột Trung Đông đang diễn ra và nguy cơ đối với sự ổn định nguồn cung năng lượng trong nước.

Theo sắc lệnh, Bộ Năng lượng Philippines được ủy quyền tối ưu hóa sử dụng nhiên liệu, ngăn chặn đầu cơ và tích trữ, đồng thời đẩy nhanh quá trình mua nhiên liệu và thanh toán trước cho các hợp đồng. Các biện pháp cũng tập trung vào bảo đảm vận chuyển và nguồn cung nhiên liệu, cùng các mặt hàng thiết yếu khác dự kiến sẽ bị ảnh hưởng bởi giá cả tăng cao.

Tổng thống cho biết chính phủ sẽ thiết lập một ủy ban nhằm giám sát chuỗi cung ứng thực phẩm, giá nhiên liệu, giao thông vận tải, và đưa ra các giải pháp dài hạn để giảm sự phụ thuộc của đất nước vào nhiên liệu.

Liên quan đến nguồn cung của nước này, lô dầu thô đầu tiên của Nga trong vòng 5 năm đã đến Philippines sau các cuộc đàm phán được cho là giữa chính phủ Philippines và các nhà trung gian tư nhân với các nhà cung cấp Nga. Nhiều báo cáo trích dẫn dữ liệu vận chuyển từ các công ty phân tích (LSEG, Kpler và OilX) cho thấy, một tàu chở 100.000 tấn dầu thô hỗn hợp ESPO từ cảng Kozmino (Nga) đang hướng đến nhà máy lọc dầu Petron ở Bataan. Theo cơ quan theo dõi vận tải biển Marine Traffic, tàu Sara Sky mang cờ Sierra Leone đã cập cảng Limay, Bataan, vào lúc 14h ngày 24/3.

Philippines phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ Trung Đông, đối mặt với rủi ro về nguồn cung và giá cả tăng vọt liên quan đến căng thẳng gần đây. Bộ trưởng Năng lượng Sharon Garin trước đó cho biết Manila đang xem xét tất cả các lựa chọn, bao gồm cả nhập khẩu dầu của Nga. Philippines cũng đang đàm phán với các nhà cung cấp ở Thái Lan, Nhật Bản và Singapore.

Trong khi đó, phát biểu trước Quốc hội ngày 24/3, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết nước này đã thành lập 7 nhóm công tác đặc biệt nhằm đánh giá và giảm thiểu tác động từ xung đột tại Trung Đông đối với nền kinh tế trong nước.
7 nhóm đặc trách này bao gồm các quan chức cấp cao từ Văn phòng Thủ tướng, Ban Thư ký Nội các cùng nhiều bộ, ngành liên quan, được giao nhiệm vụ rà soát toàn diện các lĩnh vực trọng yếu như năng lượng, chuỗi cung ứng, hàng hóa thiết yếu và ổn định kinh tế vĩ mô.

Mỗi nhóm hoạt động theo mô hình “đội phản ứng nhanh” tương tự giai đoạn dịch COVID-19, phụ trách một lĩnh vực cụ thể, từ xây dựng chiến lược về nhiên liệu, phân bón, khí đốt đến quản lý chuỗi cung ứng và kiểm soát lạm phát.

Đáng chú ý, một nhóm riêng được giao theo dõi sát tình hình năng lượng, bao gồm dầu thô và các nguồn khí hóa lỏng, trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông đang đối mặt nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng. Các nhóm khác tập trung bảo đảm nguồn cung phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp, kiểm soát giá cả và nguồn cung hàng hóa thiết yếu, đồng thời duy trì hoạt động thông suốt của hệ thống vận tải và chuỗi cung ứng.

Nhiệm vụ chung của các nhóm là đánh giá rủi ro đối với nguồn cung, giá cả và hoạt động thương mại; đồng thời đề xuất các giải pháp ứng phó trong ngắn, trung và dài hạn. Chính phủ cũng yêu cầu đẩy mạnh tìm kiếm nguồn cung thay thế, tăng cường dự trữ chiến lược và bảo đảm ổn định thị trường trong nước.

Trước đó, Thủ tướng Narendra Modi đã cảnh báo xung đột tại Tây Á có thể tác động nghiêm trọng tới kinh tế toàn cầu và Ấn Độ, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ các tuyến hàng hải chiến lược, đặc biệt là eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng huyết mạch của thế giới.

Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng, động thái này cho thấy cách tiếp cận chủ động và toàn diện của Ấn Độ nhằm nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng và duy trì ổn định xã hội trước những biến động khó lường từ bên ngoài.

Trong một diễn biến khác, tàu container SELEN đang trên đường đến Pakistan đã bị Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) chặn lại khi đang cố gắng vượt qua eo biển Hormuz mà không có giấy phép.Theo thông báo của Tư lệnh Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Alireza Tangsiri, tàu container SELEN đang di chuyển từ cảng Sharjah thuộc Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), hướng đến Karachi, đã buộc phải quay đầu tại lối vào tuyến đường thủy Hormuz do không có giấy phép quá cảnh. Ông Tangsiri nhấn mạnh, bất kỳ tàu thuyền nào muốn đi qua eo biển Hormuz đều đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan hàng hải của Iran. Đây là sự khẳng định chủ quyền hàng hải của Iran và là lời nhắc nhở về sự kiểm soát ngày càng chặt chẽ của Iran đối với Hormuz.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trước đó tuyên bố tình trạng mất an ninh tại eo biển Hormuz là hệ quả của các cuộc tấn công do Mỹ và Israel tiến hành tại nước này, đồng thời khẳng định các biện pháp của Tehran nhằm bảo vệ chủ quyền và phù hợp với luật pháp quốc tế.