Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang giữa đàm phán bế tắc

[goodidea]

Mỹ tiếp tục gây sức ép đối với Iran với lý do muốn buộc nước này từ bỏ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân, trong bối cảnh đàm phán gặp bế tắc về các vấn đề then chốt.

Reuters ngày 21.2 dẫn lời một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết chính quyền Mỹ vẫn "chưa có sự ủng hộ thống nhất" về việc tấn công Iran, dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh tăng cường hiện diện quân sự với quy mô lớn trong khu vực và cân nhắc biện pháp quân sự đối với nước này. Theo đó, các cố vấn lo ngại việc leo thang quân sự sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý cử tri Mỹ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Thông tin trên được hé lộ trong bối cảnh nhiều bên đang theo dõi sát sao các động thái của Mỹ sau khi tập trung lực lượng và tăng cường sức ép đối với Iran nhằm ngăn chặn tham vọng hạt nhân của nước này.

Ông Trump cân nhắc
Hai vòng đàm phán diễn ra tại Muscat (Oman) hôm 6.2 và tại Geneva (Thụy Sĩ) hôm 17.2 vẫn gặp bế tắc về các vấn đề then chốt, từ việc làm giàu uranium cho đến phát triển tên lửa và dỡ bỏ cấm vận. Theo một nguồn thạo tin, khi các nhà trung gian đàm phán Oman chuyển bức thư từ phía Mỹ với các đề xuất liên quan tên lửa, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi thậm chí trả lại mà không mở ra xem.

Sau vòng đàm phán tại Geneva, ông Araqchi cho biết 2 bên đã nhất trí về "các nguyên tắc định hướng", nhưng Nhà Trắng nói rằng giữa họ vẫn còn khoảng cách.


Tiêm kích F/A-18E Super Hornet chuẩn bị cất cánh từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ ở biển Ả Rập

ẢNH: REUTERS

Đến ngày 19.2, Tổng thống Trump cảnh báo Iran phải đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân của mình, nếu không "những điều thực sự tồi tệ" sẽ xảy ra. Ông Trump đặt thời hạn từ 10 - 15 ngày, khiến Tehran đe dọa sẽ trả đũa các căn cứ của Mỹ trong khu vực nếu bị tấn công. Các quan chức Mỹ cho biết ông Trump vẫn chưa ra quyết định về việc sử dụng vũ lực, dù ông thừa nhận hôm 20.2 về việc có thể ra lệnh tiến hành một đòn tấn công hạn chế nhằm buộc Iran đạt được thỏa thuận.

Ông Ali Larijani, cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, nói Iran sẵn sàng cho phép Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) giám sát rộng rãi để chứng minh nước này không tìm kiếm vũ khí hạt nhân, theo Đài Al Jazeera. Giới quan sát cho rằng khó có khả năng Iran nhượng bộ, khi ông Khamenei luôn xem việc làm giàu uranium và phát triển tên lửa là các quyền thuộc chủ quyền quốc gia.

Lo ngại xung đột
Một số quan chức khu vực cho rằng Iran đang mạo hiểm khi cương quyết đòi Mỹ nhượng bộ, trong khi Tổng thống Trump mắc kẹt giữa chính việc tăng cường quân sự của mình. Ông Alan Eyre, cựu quan chức ngoại giao Mỹ và chuyên gia về Iran, cho biết 2 bên đều giữ vững lập trường của mình và ông Trump sẽ giữ thể diện nên không thể tập hợp lực lượng rồi lại rút quân sau khi đạt một thỏa thuận không như mong muốn.

Dự kiến Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio gặp Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào ngày 28.2 để thảo luận về vấn đề Iran. Một quan chức Mỹ cho biết phải đến giữa tháng 3 mọi lực lượng của nước này mới bố trí đầy đủ trong khu vực. Các quan chức châu Âu và khu vực cho rằng quy mô triển khai lực lượng tới khu vực sẽ cho phép Mỹ tiến hành các đòn tấn công nhằm vào Iran, đồng thời bảo vệ các căn cứ quân sự, các đồng minh và Israel.

Nếu các cuộc đàm phán thất bại, cựu quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ David Des Roches cho rằng các hoạt động của Mỹ tại vùng Vịnh đã phát đi tín hiệu về cách tấn công. Theo đó, Mỹ có thể làm mù hệ thống phòng không của Iran, sau đó tấn công hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). IRGC đứng sau nhiều vụ tấn công tàu chở dầu và từng đe dọa đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu.

VietBF@sưu tập