Khủng hoảng Catalonia- bước đi đầy nguy hiểm

[PinaColada]

Khủng hoảng chính trị tại Tây Ban Nha chứa đựng rất nhiều điều nguy hiểm. Điều này đã âm ỉ nhiều năm, giờ nó mới bùng phát. Nhưng đây là bước đi đầy mạo hiểm, điều gì sẽ xảy ra?

Quyết định khá bất ngờ của giới chức Ca-ta-lô-ni-a khi chính thức tuyên bố độc lập đã đẩy căng thẳng chính trị tại Tây Ban Nha lên nấc cao mới. Trong bối cảnh Chính phủ trung ương thực thi các biện pháp cứng rắn, phe ly khai ở Ca-ta-lô-ni-a lại kêu gọi một chiến dịch “bất tuân dân sự”, khả năng xảy ra xung đột, xuất phát từ “bước đi nguy hiểm” của vùng tự trị này, là không thể loại trừ.



Chỉ ít phút sau khi nghị viện vùng Ca-ta-lô-ni-a thông qua tuyên bố độc lập tối 27-10, Thượng viện Tây Ban Nha cũng nhất trí áp dụng Điều 155 của Hiến pháp, trao quyền cho Thủ tướng M.Ra-hoi trực tiếp quản lý vùng tự trị này. Theo đó, Chính phủ trung ương tạm thời tiếp quản các cơ quan chính quyền và lực lượng cảnh sát của Ca-ta-lô-ni-a; Thủ hiến cùng ban lãnh đạo Ca-ta-lô-ni-a bị tước bỏ chức vụ. Ngày 28-10, Thủ tướng Ra-hoi tuyên bố giải thể cơ quan lập pháp Ca-ta-lô-ni-a và thông báo kế hoạch bầu cử sớm vào ngày 21-12 tới. Thủ tướng Ra-hoi cam kết khôi phục trật tự luật pháp tại Ca-ta-lô-ni-a, kêu gọi người dân ủng hộ các nỗ lực ngăn chặn mọi hành vi hủy hoại tính nghiêm minh của Hiến pháp và pháp luật, cũng như phá hoại sự thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia.

Các biện pháp khẩn cấp và cứng rắn được Chính phủ Tây Ban Nha đưa ra nhằm đáp trả động thái “tuyên bố độc lập” và ngăn chặn Ca-ta-lô-ni-a tiếp tục thực hiện các bước đi vốn gây căng thẳng chính trị suốt thời gian qua, nhất là từ sau cuộc trưng cầu ý dân về độc lập được Chính phủ Ma-đrít coi là bất hợp pháp. Đây là lần đầu trong hơn 40 năm qua, kể từ khi Hiến pháp Tây Ban Nha có hiệu lực năm 1978, Quốc hội nước này phải “kích hoạt” điều khoản thu hồi quyền tự trị vùng. Và cũng là lần đầu một chính quyền vùng ở Tây Ban Nha bị tước quyền lực. Thậm chí, Thủ tướng Ra-hoi gọi hành động đơn phương tuyên bố độc lập của giới chức Ca-ta-lô-ni-a là “nổi loạn” và sẽ bị trừng phạt.

Ngay lập tức, Liên hiệp châu Âu (EU) và một loạt nước thành viên đã chỉ trích hành động của Ca-ta-lô-ni-a, khẳng định tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ Tây Ban Nha và ủng hộ mọi nỗ lực của Chính phủ Ma-đrít nhằm duy trì đoàn kết, thống nhất quốc gia. Trong bối cảnh xu hướng “ly tâm” trong khối ngày càng rõ nét, mà nổi bật nhất là tiến trình Brexit mà Anh đang theo đuổi, EU càng có lý do để bác bỏ “nền độc lập” của một vùng tự trị ở quốc gia thành viên. Một lần nữa, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Đ.Tu-xcơ nhắc lại quan điểm của EU không chấp nhận “xé nhỏ” châu lục, hay “các quốc gia nhỏ” trong lòng các nước thành viên. Cả NATO và đối tác bên kia Đại Tây Dương là Mỹ đều khẳng định ủng hộ một nước Tây Ban Nha thống nhất… Có thể thấy, phe chủ trương ly khai ở Ca-ta-lô-ni-a từ lâu không ngừng thúc đẩy kế hoạch tuyên bố độc lập. Điều bất ngờ là quyết định đó được đưa ra gần như trùng thời điểm Thượng viện thảo luận việc trao quyền cho Thủ tướng nhằm nhanh chóng khôi phục trật tự tại Ca-ta-lô-ni-a, chấm dứt cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng nhất tại nước này trong hơn 40 năm qua. Theo giới phân tích, hành động đơn phương tuyên bố độc lập của Ca-ta-lô-ni-a không chỉ “mang tính tượng trưng”, hay chỉ nhằm tìm kiếm thêm các quyền lợi trong khuôn khổ vùng tự trị, mà là vấn đề địa - chính trị phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ gây xung đột. Chính phủ Tây Ban Nha “mắc kẹt” trong cuộc khủng hoảng này cũng một phần do chưa đánh giá đầy đủ kế hoạch độc lập của Ca-ta-lô-ni-a, vốn được chuẩn bị kỹ lưỡng, rõ ràng. Dù bị phản đối, cả trong nước và ngoài nước, phe ly khai ở Ca-ta-lô-ni-a vẫn không từ bỏ ý định. Bằng chứng là, ngay sau khi Quốc hội và Thủ tướng Ra-hoi đưa ra những phản ứng cứng rắn, nhóm ly khai chính có tên Hội đồng Dân tộc Ca-ta-lô-ni-a thậm chí còn kêu gọi ngay lập tức khởi động chiến dịch “bất tuân dân sự”, theo đó chính quyền vùng Ca-ta-lô-ni-a không thực thi các mệnh lệnh của Chính phủ trung ương.

Trong bối cảnh ấy, căng thẳng chính trị tại Tây Ban Nha chưa thể lắng dịu trong thời gian ngắn trước mắt, dù Chính phủ Ma-đrít có quyết tâm và nỗ lực mạnh mẽ cùng sự ủng hộ của các nước châu Âu để bảo vệ thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ. Lời cảnh báo “bất tuân dân sự” sẽ là rào cản lớn, trong khi một cuộc bầu cử chưa thể bảo đảm sớm khôi phục ổn định chính trị. Kịch bản đối đầu của phe ly khai Ca-ta-lô-ni-a với Chính phủ trung ương không thể loại trừ, khiến nguy cơ xung đột có thể xảy ra bất kỳ lúc nào. Nhiệm vụ cấp bách và cũng khó khăn nhất lúc này với Ma-đrít là hàn gắn chia rẽ xã hội, vốn bị đẩy lên cao sau “bước đi nguy hiểm” của vùng Ca-ta-lô-ni-a.