Chính sử Trung Hoa ghi rằng đại mỹ nhân Vương Tường, tức Vương Chiêu Quân quê ở làng Tỷ Quy thuộc Nam Quận, nay là huyện Hưng Sơn tỉnh Hồ Bắc.
Tuy nhiên, một giả thuyết mới được đưa ra, một trong "tứ đại mỹ nhân" nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc là người Việt, quê ở làng Diêm Tỉnh, nay thuộc xă Thụy Dũng huyện Thái Thụy, Tỉnh Thái B́nh. Hiện ở đó c̣n ngôi đền thờ nàng, và thần tích ghi rơ nàng sinh ở đó.
Con của thần rắn?
Người làng Diêm Tỉnh cho rằng chỉ biết đền thờ Vương Chiêu Quân đă có từ “ngày xửa ngày xưa” chứ không ai biết nó được dựng cụ thể vào năm nào. Nhưng ai cũng biết đó là đền thờ Vương Chiêu Quân, mà người làng gọi là “bà Chúa”, do vậy đền cũng được mang tên là “đền bà Chúa”. Hỏi có phải “Chiêu Quân cống Hồ” không? Ai cũng khẳng định một cách đầy tự hào rằng phải. Bản thần tích của đền (do cụ Hoàng Ngọc Phin, năm nay 84 tuổi, đang giữ) ghi là được chép lại từ năm đầu đời vua Lê Chiêu Thống (Bính Ngọ - 1786) và đến năm Khải Định thứ 8 (Giáp Tư -1924) th́ sửa lại.
Thần tích cho biết, thời thuộc Hán, ở “phủ Hạ bát đụn trang” (bát đụn nghĩa là 8 cái g̣, Diêm Tỉnh là làng được lập nên bởi 1 trong 8 cái g̣ ấy, các g̣ c̣n lại là các làng Vạn Đồn, Lưu Đồn, An Cố, Phương Man, Tu Tŕnh, Ô Tŕnh, Quảng Nạp) có ông Vương Thức học rộng, tài cao, được triều đ́nh cử làm thái thú Kim Thành. Vương Thức lấy vợ là Phạm Thị Dụ. Chẳng bao lâu bà Dụ có thai.
Nàng Vương Chiêu Quân- một trong "Tứ đại mỹ nhân" của Trung Hoa.Ảnh minh họa
.
Thần tích ghi lại rất nhiều chi tiết… thần, như đêm 12 tháng 3 bà Dụ mơ thấy con rắn quấn vào ḿnh. Cũng đêm ấy bà măn nguyệt khai hoa, sinh một quư nữ. Khi bà sinh, có 3 con rồng xuất hiện trên bầu trời, cùng lúc đó tại kinh thành nhà Hán có ba tiếng động lớn “chấn động sơn hà” và hàng đàn muông thú không biết từ đâu lũ lượt kéo về. Vương Thức đặt tên con là Vương Tường. Năm 14 tuổi th́ Vương Tường không chỉ nổi tiếng là bậc “quốc sắc thiên hương” mà c̣n nổi tiếng là người thông tuệ, cầm kỳ thi họa môn ǵ cũng giỏi.
Đêm mùng 8 tháng 1, vua Hán mơ thấy một ông tiên hiện xuống, cho biết ở phương Nam, tại nhà quan thái thú Vương Thức xuất hiện một người con gái “Hộ quốc tư dân, trung trinh vô nhị”. Sáng hôm sau, nhà vua kể lại giấc mơ cho quần thần nghe và lập tức cử Mao Diên Thọ đến nơi tiên ông đă mách bảo để kiểm chứng. Mao Diên Thọ đến nơi, nhưng Vương Tường không thèm tiếp mà tự ḿnh vẽ một bức tranh, cho người đưa cho Thọ bảo mang về dâng vua. Mê mẩn v́ sắc đẹp của mỹ nhân trong tranh, Hán đề lập tức cho đón nàng vào cung, đặt tên là Chiêu Quân và hết mực yêu chiều. Giận v́ Chiêu Quân khinh ḿnh, Mao Diên Thọ đă bỏ sang Hung nô mang theo bức tranh Vương Chiêu Quân.
Đến đây th́ thần tích giống hệt như tiểu thuyết “Chiêu Quân cống Hồ” mà chúng tôi đă nói ở bài trước. V́ tranh dành Chiêu Quân mà chiến tranh Hồ - Hán đă nổ ra, và nàng đă phải trở thành cống vật. Rồi nàng cũng được thần cho áo, cũng bắt chúa Hung xây phù kiều, và ḍng sông trở thành nấm mồ chôn phận bạc…
Thần tích cũng cho biết vào thời Lê Trung Hưng, Vương Chiêu Quân đă được vua Lê Ư Tông (làm vua từ năm 1735 đến năm 1740) sắc phong là “Hiển linh tạ thuận thiên vi thái tỷ công chúa”, được thờ ở tất cả 12 ngôi đền trong bát đụn trang.
Vào hai ngày 12 tháng 3 (ngày nàng sinh), và ngày 13 tháng 12 (ngày nàng mất, thần tích không ghi nàng sinh và mất năm nào), dân làng Diêm Tỉnh đều tổ chức lễ hội tại đền. Trong đền có nhiều câu đối, đại tự, tất cả đều có nội dung ca ngợi tài sắc của nàng, như bức đại tự “Quốc sắc thiên hương” (sắc nước hương trời), hay đôi câu đối “Nam thổ giáng sinh phù đế mộng/Bắc phương tuyệt sắc hiển thần cơ” (Sinh ở nước Nam, ứng với giấc mộng của hoàng đế; trở thành bậc tuyệt sắc ở xứ Bắc, hiển hiện do thân linh) và dân làng Diêm Tỉnh có nghĩa vụ cúng lễ nàng vào các dịp tuần tiết trong năm.
Màn tế nữ quan - lễ hội ở làng Diêm Tỉnh,Thái B́nh.
Tượng Vương Chiêu Quân được đặt trong khám thờ che rèm kín tại hậu cung, không biết tượng được tạc vào thời nào nhưng ngắm tượng, du khách thấy rơ ràng đó là một cô gái Việt với vẻ đẹp tinh khôi, trong trắng và cao quư.
Điều đặc sắc trong lễ hội tại đền bà Chúa là màn tế nữ quan. Đứng đầu đội tế là một “nữ quan”. Đây là người điều hành lễ tế từ mở đầu đến kết thúc. Để trở thành “nữ quan”, người đảm đương chức vụ đó phải là người rất am hiểu về nghi lễ, tŕnh tự của một cuộc tế. Thành phần đội tế gồm 17 cô gái với trang phục truyền thống. Để được vào đội tế, những cô gái trên phải đáp ứng được rất nhiều điều kiện, và phải thường xuyên tham gia các buổi tập luyện. Đội tế bao giờ cũng có đội nhạc (phường bát âm) phù trợ, và toàn bộ cuộc tế đó diễn ra trong tiếng nhạc, bắt đầu từ mệnh lệnh “khởi chinh cổ” (nổi chiêng trống) của nữ quan. Không biết có phải khởi nguồn từ đây không, mà hiện nay ở huyện Thái Thụy có rất nhiều đội tế nữ quan do các xă thành lập. Vào các dịp lễ hội tại các đền miếu lớn, các đội tế nữ quan này thường tổ chức những màn tế rất bài bản, đẹp mắt, trước là lễ thánh, sau là giao lưu, khiến cho các lễ hội thêm phần sinh sắc.
Thực hư cần phải xem xét
Một Vương Chiêu Quân là người Việt, sinh tại nước Việt, với thần tích và và đền miếu đang c̣n hiển hiện rành rành, sự thực đến đâu?
Xung quanh tồn nghi về quê hương của Vương Chiêu Quân, mới đây Giáo sư sử học Lê Văn Lan cho rằng: Thực tế là hiện nay nhiều người vẫn cho rằng thần tích, thần phả là thứ thiêng liêng và đáng tin cậy, tuy nhiên đó chủ yếu là những chuyện do nhân dân tưởng tượng ra, không có thực. Tôi đă nghiên cứu rất nhiều về vấn đề này nên có thể khẳng định như vậy. Về thần tích Vương Chiêu Quân quê ở Thái B́nh là một minh chứng cho điều tôi vừa nói.
Tiến sĩ sử học Nguyễn Hồng Kiên cũng cho biết: Một nhân vật lịch sử nổi tiếng như Vương Chiêu Quân nếu có nguồn gốc thực là ở Thái B́nh, Việt Nam th́ chính sử Việt Nam thời phong kiến đă chép rồi. Ngoài ra, nhân dân cũng lập đền thờ với kiến trúc quy mô lớn, đâu cần phải thần tích với cái đền nhỏ xây mới như hiện nay.
Theo ĐVO
Đại mỹ nhân Vương Chiêu Quân là người nước Việt?
