Tàu hàng trả thêm 4 triệu USD 'mua suất' đi qua kênh đào Panama

[PinaColada]

Các tàu hàng phải chi thêm 4 triệu USD để giành suất đi qua kênh đào Panama, sau khi eo biển Hormuz vẫn bị gián đoán do xung đột Mỹ - Iran leo thang.


Một công ty năng lượng đã trả thêm 4 triệu USD để đi qua kênh đào Panama, khi tàu chở nhiên liệu của họ phải chuyển hướng do căng thẳng địa chính trị. Ảnh: Reuters.
Theo Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama, các doanh nghiệp đã chi tới hàng triệu USD để gấp rút nhằm đưa tàu thuyền đi qua kênh đào Panama trong những tuần gần đây. Cách làm này diễn ra trong bối cảnh eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa do xung đột giữa Mỹ và Iran, khiến dòng chảy thương mại toàn cầu bị xáo trộn lớn.

Cụ thể, ông Ricaurte Vásquez, người đứng đầu kênh đào, cho biết có một công ty năng lượng đã trả thêm 4 triệu USD khi tàu chở nhiên liệu của họ phải thay đổi điểm đến do căng thẳng địa chính trị. "Đây là một con tàu chở nhiên liệu sang châu Âu, nhưng đã chuyển hướng sang Singapore và cần đến đó gấp vì Singapore đang thiếu nhiên liệu", ông nói.

Tuy nhiên, đây không phải trường hợp duy nhất chấp nhận trả thêm phí để di chuyển qua kênh đào Panama. Các công ty dầu mỏ khác cũng đã chi thêm hơn 3 triệu USD ngoài phí qua kênh đào để được ưu tiên đi sớm trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh.

Ông Vásquez cho biết mức phí bổ sung tăng cao không liên quan đến tình trạng tàu bị ùn ứ tại kênh đào, mà do các thay đổi vào phút chót và nhu cầu cấp bách hơn trong bối cảnh thương mại toàn cầu trở nên rối loạn. Ông nhấn mạnh rằng các chi phí này hiện mang tính tạm thời và do doanh nghiệp tự chi trả tùy theo mức độ khẩn cấp. "Họ tự quyết định mức giá sẵn sàng trả", ông nói.

Thông thường, việc đi qua kênh đào được tính phí cố định thông qua đặt chỗ trước. Tuy nhiên, các công ty không đặt chỗ có thể trả thêm tiền bằng cách đấu giá để giành suất đi sớm. Nếu không có suất, họ có thể phải chờ nhiều ngày ngoài khơi thành phố Panama.

Nhu cầu giành suất qua kênh đào đã tăng vọt trong những tuần gần đây, kéo theo giá đấu tăng mạnh. Hiện, số lượng tàu thuyền thương mại, chở các lô hàng được định tuyến lại hoặc mua từ những quốc gia khác để tránh tuyến đường biển gần Iran, chuyển hướng qua kênh đào Panama ngày càng lớn.

Chi phí trung bình để đi qua kênh đào dao động 300.000-400.000 USD, tùy loại tàu. Trước đây, để được đi sớm hơn, doanh nghiệp thường trả thêm khoảng 250.000-300.000 USD. Nhưng trong những tuần gần đây, chi phí bổ sung trung bình đã tăng lên khoảng 425.000 USD.

"Với các vụ ném bom, tên lửa, máy bay không người lái… các công ty cho rằng việc đi qua kênh đào Panama an toàn và ít tốn kém hơn. Tất cả điều này đang ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu", Rodrigo Noriega, luật sư và nhà phân tích tại Panama City cho biết. Ông cũng nói thêm chính phủ Panama đang "tối đa hóa" nguồn thu từ việc cho tàu thuyền di chuyển kênh đào.

Dù vậy, mức phí mà các doanh nghiệp phải trả để đi qua kênh đào Panama có thể còn tiếp tục tăng nếu xung đột kéo dài, trong khi giá dầu đã tăng mạnh. Giá dầu Brent chuẩn toàn cầu trong tuần này có lúc vượt 107 USD/thùng, tăng mạnh so với mức khoảng 66 USD/thùng của một năm trước.

Patrick Penfield, Giáo sư về quản trị chuỗi cung ứng tại Đại học Syracuse, cho biết thông thường, khoảng 6% dòng chảy thương mại toàn cầu đi qua kênh đào Panama, tuyến nối giữa Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Kênh đào cũng đã phục hồi trở lại sau nhiều năm đối mặt với hạn hán.

Các mặt hàng như linh kiện ôtô, ngũ cốc và hàng điện tử tiêu dùng vận chuyển từ Trung Quốc sang châu Âu hoặc ngược lại, hay từ Trung Quốc sang bờ Đông nước Mỹ, thường đi qua tuyến này.

Ngoài ra, một phần dầu mỏ cũng được vận chuyển qua kênh đào Panama, nhưng đây không phải là giải pháp thay thế quy mô lớn cho eo biển Hormuz do sự hạn chế về kích thước tàu. Những tàu chở dầu siêu lớn không thể đi qua kênh đào này.

Trong khi chính phủ Panama đang thu về nhiều tiền hơn từ hoạt động sôi động của kênh đào, ngành vận tải biển của nước này đang phải chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị giống như nhiều quốc gia khác.

Vào ngày 22/4 (giờ địa phương), Bộ Ngoại giao Panama đã cáo buộc Iran thu giữ trái phép một tàu treo cờ Panama của công ty Italy MSC Francesca tại eo biển Hormuz. Nước này cũng nhấn mạnh con tàu đã bị bắt giữ bằng vũ lực và hiện chưa rõ Iran có triển khai việc kiểm soát con tàu hay không.

Theo tuyên bố từ Panama, tình huống này là một cuộc tấn công nghiêm trọng vào an ninh hàng hải và đây là sự "leo thang không cần thiết", trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang kêu gọi duy trì eo biển Hormuz mở cửa cho hoạt động hàng hải quốc tế mà không có bất kỳ sự đe dọa hay ép buộc nào.

VietBF@ sưu tập