Mỹ khẳng định tàu chiến tuân thủ 'luật pháp quốc tế' tại Biển Đông, sau tranh cãi với TQ

[vuitoichat]

Theo như Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam bộ của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tuyên bố trên tài khoản mạng xã hội WeChat rằng lực lượng hải quân và không quân của họ đã được triển khai để “theo dõi, giám sát và cảnh báo” một tàu khu trục Mỹ, sau khi đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) phẫn nộ, bởi họ đang theo đuổi quyền kiểm soát khu vực Biển Đông đang tranh chấp về sự việc một tàu hải quân Mỹ quá cảnh gần quần đảo Hoàng Sa.

Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Hopper (DDG-70). (Ảnh: Hải quân Hoa Kỳ/Wikipedia)

Một Tư lệnh Hải quân Hoa Kỳ khẳng định rằng tàu khu trục USS Hopper của Hải quân Mỹ trong vụ việc kể trên đã tuân thủ luật pháp quốc tế. Chiếc tàu này đã trở thành tâm điểm của cuộc tranh chấp với quân đội Trung Quốc ở Biển Đông hồi cuối tuần qua.

Theo hãng tin Reuters, ngày 25/11, Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam bộ của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tuyên bố trên tài khoản mạng xã hội WeChat rằng lực lượng hải quân và không quân của họ đã được triển khai để “theo dõi, giám sát và cảnh báo” một tàu khu trục Mỹ.

Quân đội Trung Quốc gọi vụ việc trên là bằng chứng cho thấy "Hoa Kỳ là 'kẻ tạo ra rủi ro an ninh' trên Biển Đông".

Sự việc này xảy ra vài ngày sau khi Bắc Kinh cáo buộc Manila chiêu mộ lực lượng hải ngoại để tuần tra trên Biển Đông, ám chỉ các cuộc tuần tra chung của quân đội Philippines và Mỹ. Hôm thứ Bảy (25/11), Philippines và Úc cũng tiến hành các cuộc tuần tra phối hợp trên biển và trên không lần đầu tiên.

Trong một thời gian dài, ĐCSTQ đã thực hiện một chiến dịch bành trướng mạnh mẽ trên khắp Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Chế độ này đã xây dựng các đảo nhân tạo vì mục đích quân sự và đã cố gắng thuyết phục các quốc gia khác trong khu vực phải nhượng bộ quyền lực và lãnh thổ.

Bên cạnh đó, ĐCSTQ đã cố gắng đưa ra các yêu sách lịch sử đối với phần lớn Biển Đông, bao gồm các khu vực mà Philippines, Việt Nam, Indonesia, Malaysia và Brunei cùng tuyên bố chủ quyền.

Theo The Times of India, ước tính thương mại toàn cầu đi qua Biển Đông hàng năm trị giá lên đến 3,37 nghìn tỷ USD, chiếm 1/3 thương mại hàng hải toàn cầu; 80% lượng nhập khẩu năng lượng của Trung Quốc và 39,5% tổng lượng thương mại của Trung Quốc đi qua Biển Đông.

Tòa án Trọng tài Thường trực đã ra phán quyết vào năm 2016 rằng yêu sách của Trung Quốc đối với Biển Đông không có cơ sở pháp lý - một lập trường được các chuyên gia nhắc lại trong nhiều năm trong bối cảnh căng thẳng trong khu vực vẫn tiếp tục âm ỉ.

Bất chấp các phán quyết quốc tế về việc vô hiệu hóa các yêu sách lãnh thổ rộng lớn của Bắc Kinh, ĐCSTQ vẫn tuyên bố quyền sở hữu đối với toàn bộ tuyến đường thủy chiến lược này.

Bắc Kinh tuyên bố phần lớn Biển Đông là lãnh thổ của mình theo cái gọi là “đường chín đoạn”, bất chấp các yêu sách cạnh tranh từ các nước láng giềng như Việt Nam, Malaysia, Đài Loan và Brunei.

Trong một thông cáo báo chí từ Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ cho biết tàu khu trục USS Hopper: "khẳng định quyền hàng hải và tự do ở Biển Đông gần quần đảo Hoàng Sa", phù hợp với luật pháp quốc tế.

Quần đảo Trường Sa là nơi tranh chấp chủ quyền của 6 quốc gia và lãnh thổ: Trung Quốc, Đài Loan, Việt Nam, Philippines, Malaysia và Brunei.

Hôm Chủ nhật (26/11), Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ ra thông cáo báo chí cho biết: “Ngày 25/11, tàu USS Hopper (DDG 70) đã thực hiện bảo vệ quyền và tự do hàng hải ở Biển Đông khu gần quần đảo Paracel (tức quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, Trung Quốc gọi là Tây Sa), đây là hoạt động phù hợp với luật pháp quốc tế”.

“Sau hoạt động, tàu Hopper rút khỏi khu vực tranh chấp căng thẳng nhưng tiếp tục tiến hành các hoạt động ở Biển Đông. Hoạt động tự do hàng hải này nhằm bảo vệ việc sử dụng hợp pháp các quyền, quyền tự do vùng biển được luật pháp quốc tế công nhận, đã thách thức chính quyền Nhân dân Cộng hòa Trung Hoa (PRC), Đài Loan và Việt Nam thông qua các hạn chế áp đặt”.

'Quyền tự do đi lại'

Thông cáo báo chí của Hạm đội 7 cho biết:

“Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Việt Nam và Đài Loan đều tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa. Cả ba bên yêu sách đều vi phạm luật pháp quốc tế khi yêu cầu các tàu quân sự hoặc tàu chiến trước khi ‘đi lại bình thường/không có ác ý’ qua lãnh hải của họ phải xin phép họ hoặc thông báo trước cho họ”.

“Theo luật tập quán quốc tế trong Công ước về Luật Biển, tất cả các tàu của các nước - kể cả tàu quân sự - đều có quyền ‘đi lại bình thường/không có ác ý’ qua các vùng lãnh hải. Mỹ thách thức những hạn chế bất hợp pháp này do Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Đài Loan và Việt Nam áp đặt đối với hoạt động đi lại vô hại, theo đó yêu cầu phải thông báo trước hoặc xin phép họ. Mỹ chứng minh hoạt động đi lại vô hại không phải chịu chế ước của những hạn chế đó”.

Hoa Kỳ sẽ thách thức “các yêu sách hàng hải quá mức” bất kể danh tính của bên yêu sách.

Tư lệnh Hạm đội 7 cho biết: “Các yêu sách hàng hải bất hợp pháp và rộng khắp ở Biển Đông đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với quyền tự do trên biển, bao gồm tự do hàng hải và hàng không, thương mại tự do và thương mại không bị cản trở, cũng như các cơ hội kinh tế cho các nước ven biển giáp ranh với Nam Trung Quốc”.

Tư lệnh Hạm đội 7 nói thêm: “Mỹ kiên định nguyên tắc tự do hàng hải cho tất cả các nước. Chừng nào một số nước còn tiếp tục yêu sách và khẳng định những hạn chế đối với các quyền vượt quá thẩm quyền mà luật pháp quốc tế trao cho họ, thì Mỹ sẽ sẽ tiếp tục bảo vệ các quyền và lợi ích tự do hàng hải mà tất cả các bên nên được hưởng. Mọi thành viên cộng đồng quốc tế không chấp nhận bị đe dọa hoặc bị ép buộc phải từ bỏ các quyền và tự do của mình”.

Tàu tuần duyên Trung Quốc chặn một tàu của Cục Thủy sản và Nguồn lợi Thủy sản Philippines khi tàu này tiến gần bãi cạn Scarborough do Trung Quốc kiểm soát ở Biển Đông đang tranh chấp, ngày 22/9/2023. (Ảnh: Ted Aljibe/AFP/Getty Images)

Tranh chấp ở Biển Đông vẫn tiếp diễn

Trong những năm gần đây, Hoa Kỳ đã thúc giục ĐCSTQ hợp tác với các đối tác trong khu vực để xây dựng một bộ quy tắc thực tế cho khu vực tranh chấp, mặc dù chế độ này cho đến nay vẫn chưa thực hiện điều đó.

Thay vào đó, họ đã thực hiện hàng chục hành động gây hấn ở Biển Đông. Đáng chú ý là vào ngày 22/10, một tàu dân binh của Trung Quốc đã đâm vào một tàu tuần duyên và một tàu tiếp tế của quân đội Philippines gần khu vực Bãi Cỏ Mây. Năm ngoái, một máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã thả các mảnh vụn kim loại vào động cơ máy bay Úc.

Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. cũng đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc Trung Quốc tăng cường hiện diện tại các đảo san hô và bãi cạn gần bờ biển Philippines. Ông Marcos cảnh báo rằng các thực thể ở Biển Đông đang “dần dần bị ĐCSTQ biến thành căn cứ”.

Tất cả những điều này xảy ra bất chấp lời hứa của lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình vào năm 2015 khi đến thăm Vườn Hồng Nhà Trắng rằng đất nước của ông sẽ không theo đuổi mục tiêu quân sự hóa ở Biển Đông và các tiền đồn của Trung Quốc ở đó sẽ không “nhắm mục tiêu hoặc tác động đến bất kỳ quốc gia nào”.

Kể từ đó, ông Tập đã nhiều lần bị cáo buộc cố tình vi phạm cam kết này.

Vào năm 2020, bà Morgan Ortagus, khi đó là phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Mỹ, đã cáo buộc Trung Quốc theo đuổi “việc quân sự hóa một cách liều lĩnh và khiêu khích các tiền đồn đang tranh chấp đó” và sử dụng các tiền đồn quân sự hóa này làm nền tảng “cưỡng ép để khẳng định quyền kiểm soát các vùng biển mà Bắc Kinh không có yêu sách hàng hải hợp pháp”.

“ĐCSTQ không tôn trọng lời nói hay cam kết của mình. Trong những tháng gần đây, chúng tôi đã chứng kiến số lượng quốc gia chưa từng có bày tỏ sự phản đối chính thức của họ tại Liên Hợp Quốc đối với các yêu sách hàng hải trái pháp luật của Trung Quốc ở Biển Đông", ông Ortagus nói vào thời điểm đó.

Gần đây nhất, Đô đốc Lisa Franchetti, Giám đốc Tác chiến Hải quân Hoa Kỳ, cho biết trong một cuộc họp báo kỹ thuật số ngày 24/11 rằng quân đội Hoa Kỳ cam kết bảo vệ quyền bay, đi lại và hoạt động an toàn và có trách nhiệm của tất cả các quốc gia ở bất cứ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép.

Bà nói: “Không thành viên nào của cộng đồng quốc tế phải bị đe dọa hoặc bị cưỡng ép phải từ bỏ các quyền và tự do của mình”.

Bà cũng nhấn mạnh rằng bà hy vọng “tất cả lực lượng hải quân ở các vùng biển quốc tế tuân thủ các quy tắc và chuẩn mực về hành vi quân sự phù hợp trên, dưới và ở phía trên biển".