Cơ hội sống cho bệnh nhân chờ... chết

Hai tháng trước, Cao Xuân Hiệp, 21 tuổi, ngụ Đồng Nai thấy mệt mỏi kèm sốt nhẹ. Đến bệnh viện địa phương thăm khám, các bác sĩ cho biết anh bị chứng thiếu máu. Nhưng khi đến Bệnh viện Truyền máu- Huyết học TPHCM, Hiệp được chẩn đoán bị bệnh bạch cầu cấp dòng tủy hay còn gọi ung thư máu. Hay tin mình mắc bệnh hiểm nghèo, cậu sinh viên 21 tuổi gần như suy sụp. Song hy vọng nhen lên khi các bác sĩ cho biết cơ hội sống cho Hiệp vẫn còn nếu bạn được ghép tế bào gốc.'

Bệnh nhân Cao Xuân Hiệp đã ổn định sức khỏe sau một tháng ghép tế bào gốc nửa thuận hợp từ tế bào người chị. ảnh: L.N.

Để chuẩn bị cho ca ghép này, bác sĩ Lê Thanh Chang - Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Truyền máu - Huyết học TPHCM đã sang Nhật tu nghiệp sáu tháng. Bác sĩ Chang cho biết, mặc dù cả hai chị em cùng nhóm máu A nhưng không hội đủ điều kiện thuận hợp hoàn toàn.
“Ghép tế bào gốc đồng loại đòi hỏi kháng nguyên hòa hợp tổ chức - HLA giữa người cho và người nhận phải phù hợp với nhau” - Bác sĩ Chang nói. Nhưng sau khi tiến hành các xét nghiệm đánh giá tình trạng sức khỏe đạt tiêu chuẩn lấy tế bào gốc, chị Cao Thị Nguyệt đã được thực hiện thu thập, xử lý tế bào gốc máu ngoại vi bằng hệ thống tự động chuyên biệt và bảo quản với hệ thống đông lạnh tự động trong 20 ngày.

Kỹ thuật tế bào gốc nửa thuận hợp chỉ áp dụng cho những bệnh lý máu ác tính có nguy cơ cao, hoặc tái phát kháng trị và các bệnh lý về máu lành tính, di truyền. Theo bác sĩ Phù Chí Dũng, ca ghép có tổng chi phí hơn 300 triệu đồng, trong đó bảo hiểm y tế thanh toán gần 70 triệu đồng. Trong khi kỹ thuật ghép tế bào gốc này được thực hiện ở Nhật Bản hay Singapore có chi phí khoảng 4 tỷ đồng.

Ngày 25/4, ê kíp các bác sĩ tiến hành giải đông mẫu tế bào gốc trong điều kiện vô trùng tuyệt đối và bắt đầu truyền mảnh ghép cho bệnh nhân Hiệp qua đường tĩnh mạch trung tâm. Bác sĩ Phù Chí Dũng- Giám đốc Bệnh viện Truyền máu- Huyết học TPHCM cho biết, ngày thứ 7 từ khi ghép tủy của bệnh nhân Hiệp bắt đầu mọc và đến ngày thứ 21 thì mọc đến 97%. “Một tháng sau khi ghép mảnh ghép tế bào gốc đã mọc và phát triển tốt. Hiện anh Hiệp không cần truyền máu, tiểu cầu và thuốc kích tủy”- bác sĩ Dũng cho hay.
Bác sĩ Lê Thanh Chang nói rằng, với việc ghép tế bào gốc nửa thuận hợp HLA thành công lần đầu tiên này, là cơ hội giúp người bệnh được điều trị kịp thời nếu không có người cho thuận hợp HLA hoàn toàn.
Thực tế, theo bác sĩ Chang trong các gia đình chỉ sinh một đến hai con, do đó khi không may một người trong gia đình bị ung thư thì cơ hội lấy tế bào gốc hợp hoàn toàn HLA là rất khó. Vì vậy, kỹ thuật ghép này là mở ra cơ hội cho những gia đình ít con.
Cơ hội sống cho cả ngàn người
Từ năm 1997, kỹ thuật ghép tế bào gốc ra đời ở Bệnh viện Truyền máu- Huyết học TPHCM. Từ đó đến nay, đã có 135 ca được ghép thành công. Theo bác sĩ Huỳnh Văn Mẫn- Phó Trưởng khoa Ghép Tế bào gốc, bệnh nhân bị ung thư máu ngày càng gia tăng, tuy nhiên không phải ai cũng có điều kiện để ghép. “Một phần do chi phí cao, một phần do người cho không phù hợp nên đành chịu chết”- bác sĩ Mẫn nói.
Cũng theo bác sĩ Mẫn, các bệnh lý ung thư máu ác tính như bạch cầu cấp dòng tủy được ghép nhiều nhất. Tuy nhiên, khi phát hiện ung thư máu bệnh nhân được điều trị bằng hóa chất và truyền máu, đến khi khó hồi phục thì được chỉ định ghép nếu hội đủ điều kiện về tài chính và người cho.
Bác sĩ Phù Chí Dũng cho biết, từ khi ra đời phương pháp ghép tế bào gốc tự thân, nó được ứng dụng ở nhiều chuyên khoa như: các bệnh máu ác tính đa u tủy xương, ulympho ác tính; các ung thư dạng đặc như ung thư vú, gan, thận, phổi, đại tràng hay xuất huyết giảm tiểu cầu… Phương pháp ghép tế bào gốc giúp cho tủy xương của bệnh nhân phục hồi nhanh hơn, rút ngắn một cách đáng kể thời gian suy tủy sau hóa trị liệu liều cao, giảm tỷ lệ tử vong do các biến chứng nhiễm trùng và xuất huyết.
Từ khoảng năm 2000 đến nay, đã có hàng trăm bệnh nhân được cứu sống trên cả nước. Và phương pháp tế bào gốc nửa thuận hợp HLA thành công mới đây, mở ra thêm nhiều cơ hội cho bệnh nhân nữa.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, “không thể chắc chắn sau ghép bệnh nhân sẽ sống hết và sống khỏe mạnh”. Bác sĩ Mẫn cho biết, nếu dị ghép tế bào gốc đầy đủ, bệnh nhân sống sau năm năm là khoảng 60%. Các nghiên cứu từ thế giới và Việt Nam cho thấy ghép tế bào gốc sau năm năm thì tỷ lệ tái phát khoảng 40% và khoảng 80% sau bảy năm. Vì vậy, ghép tế bào gốc có thể xem là cách kéo dài sự sống cho bệnh nhân.

TP