Ông Bạc Cầm Khổ nguyên là Chủ tịch xă rồi là Chủ tịch Hội đồng nhân dân xă Mường É - đă từng được vinh dự về Hội trường Ba Đ́nh (Hà Nội) dự Hội nghị những điển h́nh tiên tiến, và cũng đă từng 10 lần quyết tâm cai nghiện rồi lại tái nghiện…
8 năm ăn cơm đen, ngủ bàn đèn
Ông sinh năm 1952, được bố mẹ đặt tên là Khổ, cũng không hiểu sao cái chữ khổ đó c̣n đeo đẳng ông suốt những năm tháng trai trẻ. Mà cái nỗi khổ đó lại do chính ông tự gây ra.
Năm 1985, ông được bà con bầu làm Phó Chủ tịch, kiêm trưởng công an xă Mường É. Khi ấy khắp cái nương, cái rẫy của xă trồng bạt ngàn cây thuốc phiện. người nghiện nhiều vô kể.
Ông Khổ và ông Nón đă bỏ được thuốc phiện
Ngày đó ông bắt được rất nhiều vụ vận chuyển á phiện trái phép. Không lâu sau ông cũng bị mùi hoa anh túc quyến rũ, rồi ông nghiện thuốc phiện lúc nào không hay. Từ đó, mỗi lần ông đi ra đường, hay dự những buổi họp bản, họp xă, bà con đều nh́n ông đầy oán trách. Có bà mẹ người Thái c̣n nói thẳng: "Anh Khổ là cán bộ lại làm bạn với mấy con nghiện. Anh không xứng đáng ngồi đây họp với bà con".
Nghe vậy, ông Khổ bực lắm nhưng trên đường về ông nghĩ bà ấy nói cũng phải. Nàng tiên nâu đă biến ông từ một cán bộ tốt, người cha gương mẫu, người chồng chăm chỉ thành một con nghiện, việc xă bị bỏ bê, việc nhà trễ nải. Nhà có bao nhiêu của nả ông cũng cho bay theo làn khói thuốc phiện. Nhiều hôm không có tiền mua thuốc hút, ông c̣n đánh, chửi vợ con vô cớ.
Không chỉ ông Khổ nghiện mà rất nhiều thanh niên khác trong xă cũng suốt ngày chân co chân ruỗi. Việc này khiến thôn bản điêu tàn, nhiều gia đ́nh tan nát ... Nh́n cảnh đó ông cũng đau ḷng lắm. Đôi khi ông muốn vận động họ từ bỏ nghiện ngập, nhưng ngay cả ḿnh cũng nghiện th́ làm sao bảo người khác được.
Nhờ vợ đánh để cai nghiện
Từ bữa đó ông quyết tâm cai nghiện. Tuy nhiên, việc từ bỏ thuốc phiện không dễ dàng. Suốt 8 năm ôm bàn đèn, từng đường gân thớ thịt của ông đă bị khói thuốc phiện làm cho tê liệt. "Những ngày đầu bỏ thuốc phiện c̣n khó hơn vác một quả núi", ông Khổ nhớ lại. 10 lần ông quyết tâm bỏ thuốc, 10 lần ông tái nghiện. Đôi khi ông cảm thấy bất lực trước bản thân ḿnh.
Một hôm ông nói với vợ: "Từ hôm nay, hễ bà nh́n thấy tôi hút thuốc phiện, bà cứ cầm gậy mà đánh". Thấy chồng quyết tâm cao, bà Lún (vợ ông) mừng lắm. Từ bữa đó ông đi dự đám cưới, giỗ Tết ở đâu bà đều đi theo. Ông cứ đụng vào bàn đèn là bà đuổi đánh. Chuyện cầm gậy đánh chồng là chẳng đừng. "Có lần ông ấy khóc tu tu, xin tôi không đánh nữa", bà Lún tâm sự.
Sau mỗi lần tỉnh cơn nghiện, h́nh ảnh đàn con nheo nhóc thiếu ăn, thiếu mặc khiến ông lại ứa nước mắt. Buồn hơn là vợ ông bán cả chăn màn, thóc, gạo đi để đưa ông đi cai nghiện. Ông lại quyết tâm bỏ thuốc phiện bằng được. Ông Khổ kể tiếp, sau một thời gian, tôi được dân bầu làm Chủ tịch UBND xă. Nghĩ ḿnh đang nghiện hút ngày càng nặng, nếu không cai nghiện th́ lo thân cũng chẳng xong chứ nói ǵ tới làm lănh đạo.
Vậy là tôi xin gửi lại Đảng uỷ xă chức Chủ tịch để đi cai nghiện, đó là năm 1993. "Không ít người đă cho là tôi dở hơi v́ khi đó chuyện một cán bộ xă vùng sâu mắc nghiện ma tuư chẳng có ǵ là lạ, ai lại đi từ chức và công khai vết nhọ của ḿnh".
Quyết tâm là vậy nhưng cai nghiện đâu phải đơn giản nhất là khi ở thời điểm đó, thuốc phiện dễ kiếm hơn cả rau xanh, xin nhau cũng được vài cục bằng đốt ngón tay. Bởi vậy ông Khổ cũng vật vă với mấy lần cai đi cai lại mới thành công. Lần này ông không cai tại nhà nữa mà ra công an huyện Thuận Châu xin được cai nghiện.
Sau 15 ngày ở huyện, về đến nhà ông đập bàn đèn. Đứng trước vong linh tổ tiên, ông hứa sẽ không tái nghiện nữa. Một ngày, hai ngày, rồi hết một mùa trăng ông đă đoạn tuyệt với ma tuư. Từ đó ông thấy ḿnh khoẻ hẳn lên.
Ngoài thời gian làm việc ở xă, ông c̣n tham gia giúp vợ làm nương, làm rẫy. Sau đôi năm chí thú làm ăn, nhà ông đă có của ăn của để. Gà đầy vườn, lợn đầy ngoài chuồng, ông c̣n đào ao thả cá. Từ căn nhà rách nát trước đây, ông dựng lại nhà. Con cái được ăn học đến nơi đến chốn.
Vận động được cả xă cai nghiện
Khi gia đ́nh đă yên ấm, ông lại chạnh ḷng nhớ tới những người bạn nối khố của ḿnh vẫn đang sống quay quắt bên bàn đèn. Nhiều đêm ông mất ngủ v́ điều này. Ông cảm thấy ḿnh là người có lỗi, v́ đă để nhiều người trượt dài trên con đường nghiện ngập.
Đúng năm đó (1993), Nhà nước có chủ trương xoá bỏ cây thuốc phiện, ông là một thành viên trong Ban chỉ đạo xoá bỏ cây thuốc phiện của xă. Ông cho rằng, muốn bà con không trồng thứ cây hại ḿnh, hại người đó nữa, phải vận động mọi người cai nghiện. Một người đàn ông bỏ được thuốc phiện, xă sẽ có thêm một gia đ́nh hạnh phúc.
Ông Khổ và gia đ́nh
Cai nghiện thành công, ông Khổ về xă và mạnh dạn nhận lại chức Chủ tịch v́ "họ vẫn cứ để dành chờ tôi. Khi ấy tôi cũng muốn nhận lại chức Chủ tịch xă để thực hiện ư tưởng của ḿnh - tuyên chiến với ma tuư trên đất Mường É".
Cái quyết định đầu tiên của ông Khổ đă làm không ít cán bộ và người dân Mường É choáng váng: "Cai nghiện triệt để, bắt đầu từ cán bộ xă, bản rồi sẽ làm đến dân". Hai h́nh thức cai nghiện khi ấy được đưa ra là tự giác cai nghiện tại nhà hoặc đến trung tâm xă cai nghiện tập trung với sự giúp đỡ của cán bộ y tế và công an, dân quân xă, bản.
"Cứ suy từ chính bản thân ḿnh ra, khi cai nghiện khó khăn như thế nào; cai xong mà gặp môi trường hút sách thuận lợi là mắc lại ngay nên tôi vận dụng điều đó vào thực hiện trong xă", ông Khổ nhớ lại. Nói là vậy nhưng làm không phải dễ. Cai nghiện cho cán bộ xă th́ ư thức cao, quyết tâm lớn nên hiệu quả sớm đạt được trong 1-2 tháng đầu tiên.
Nhưng cai nghiện cho dân th́ số lượng lớn quá, trong khi nhận thức của người dân về tác hại của ma tuư c̣n rất mờ nhạt. V́ thế ông Khổ đă vận dụng h́nh thức chia nhỏ thành từng bản, cụm bản để cai nghiện cho dân; vừa cai nghiện, vừa tuyên truyền, giáo dục.
Nghĩ là ông bắt tay vào việc vận động 80 con nghiện ra xă. Những ngày đầu đi vận động quả là khổ trần ai. Có những gia đ́nh thấy ông đến vận động nhiều quá, họ c̣n đóng cửa không buồn tiếp. Tuy nhiên, không v́ điều đó mà ông nản chí. Hôm nay không tiếp, hôm sau ông lại đến.
Ông đến nhiều đến nỗi các con nghiện cảm thấy xấu hổ, họ tự phải mở cửa đón ông. Với phương châm mưa dầm thấm lâu, ông cứ lặng lẽ gơ cửa từng nhà kết hợp với vợ con của người nghiện kiên tŕ vận động họ cai nghiện. Đầu tiên chỉ có một vài “con nghiện” ra xă, dần dà cả 80 “con nghiện” của xă nghe theo lời ông.
Những ngày đó trụ sở UBND xă đông vui như có hội. Các “con nghiện” nêu quyết tâm noi gương theo ông Chủ tịch xă Bạc Cầm Khổ. Để họ không tái nghiện, ông Khổ c̣n đến vận động họ đi làm đường giao thông, rồi bày cách cho họ làm ăn kinh tế. Nhà ai thiếu nhân lực, thiếu vốn th́ bà con xúm lại giúp.
Giờ đây ông Khổ đến bản nào cũng được mọi người quư mến. Đi cùng ông Khổ đến thăm bà con, chúng tôi được thơm lây. Người dân nào gặp ông cũng chào từ xa và mời vào nhà uống rượu. Một cụ già năm nay đă ngoài tám mươi tuổi, râu tóc bạc phơ khi gặp ông Khổ đă không giấu nổi niềm vui: "Không có nó, chắc tôi không có ngày hôm nay. Bà con ơn thằng Khổ nhiều lắm!".
Xuân Tuấn
theo nguoiduatin
"Gửi" chức Chủ tịch xă để đi... cai nghiện
