Gần đây, có luồng dư luận đồn rằng cao rùa có công dụng đặc biệt, chữa được đủ thứ bệnh kể cả ung thư. Trong các cửa hiệu thuốc Đông y, cao rùa Trung Quốc được bán rất nhiều.
Hàng hiếm nhưng... mua bao nhiêu cũng có
Một lần nói chuyện với GS. Mai Đ́nh Yên, nhà động vật học rất bức xúc khi nói về chuyện sử dụng rùa nấu cao làm thuốc. Bây giờ, đến bất cứ hiệu thuốc Đông y nào cũng có thể mua được cao rùa. Mặc dù nó quư như vàng (tính cao theo cân ta - cân vàng) nhưng cứ chồng tiền ra th́ bao nhiêu cũng có.
Nhiều người đă đổ cả gia tài vào công cuộc săn rùa bán
Người nọ mách người kia, cuối cùng chúng tôi cũng có số điện thoại để hỏi mua cao rùa. Cơ sở nấu cao này ở phố Lăn Ông (Hà Nội), do điện thoại trước và nói có người quen giới thiệu nên cô chủ quảng cáo luôn: "Cao rùa hiếm lắm, giờ này mua th́ khó đấy".
Chúng tôi ngỏ ư muốn mua nhiều, hoặc làm đại lư v́ hiệu thuốc Đông y mới mở khá đông khách hỏi cao rùa. "Nếu các chị mua nhiều, em sẽ hỏi trên nhà xem c̣n không hoặc lấy ở những chỗ khác về cho chị. Mua bao nhiêu nhà em cũng có khả năng cung cấp kể cả chục kg" - người bán hàng quả quyết.
Theo cơ sở này phát giá, một lạng cao có giá 1-1,2 triệu đồng. "Cao nhà em tự nấu nên chất lượng đảm bảo, không lo tạp chất. Giá đấy là mềm rồi, tuy nhiên nếu mua nhiều cũng có thể thương lượng giảm giá chút ít".
Để tăng thêm sự quư hiếm, người bán hàng quảng bá thêm: "Mai rùa gác bếp một năm trở lên giờ khó kiếm lắm. C̣n rùa huyết (giết rùa lấy mai nấu cao luôn) cũng khó mua. Bây giờ các nơi săn rùa bán cho Trung Quốc hết cả rồi, kiếm được rùa mà nấu cao không dễ đâu. Thời gian trước nhà em mua được mẻ rùa lớn trong miền Trung mới có mai để nấu. Chất lượng cao tốt th́ yên tâm để vài năm vẫn thơm phức".
Đến hiệu thuốc Đông y gia truyền P.T (Lăn Ông - Hà Nội) hỏi mua cao rùa chúng tôi cũng được chủ khẳng định một câu chắc chắn: "Cao rùa nhà chị tự nấu, thời điểm này hơi hiếm nhưng mua nhiều vẫn có".
Theo bà chủ tên N. cao rùa bổ lắm, sử dụng lưu thông khí huyết, da dẻ hồng hào, tăng khả năng "ham muốn"..., chữa được nhiều bệnh như đau dạ dày, viêm đại tràng, suy nhược khí huyết, thậm chí cả bệnh nan y. Chính v́ lẽ đó một lạng cao rùa (cân tiểu ly) có giá 500 ngàn đồng, c̣n với cân kg th́ một lạng có giá 1,25 triệu đồng. Tuy nhiên, bà chủ này cũng cho biết, việc thu mua rùa, mai rùa giờ khó và đắt hơn nhiều nên cửa hiệu nhiều nơi cũng tính đến chuyện tăng giá.
Chúng tôi thắc mắc loại rùa được sử dụng nấu cao là rùa ǵ, sơn quy hay thủy quy th́ bà chủ N. nói: "Nhà tôi bán cao quy bản, c̣n muốn có sơn quy (cao rùa vàng) th́ cả trăm triệu mới mua được một lạng. Mà loại này hiếm lắm, có được rùa vàng, phải mang về cho người ta xem, rồi tổ chức nấu cao trước mặt khách hàng. Có bao nhiêu, khách tại đó lấy hết, c̣n đâu mà bán".
Để tăng thêm sự quư hiếm của rùa vàng, bà chủ cho biết thêm, với ba đời làm nghề thuốc gia truyền, chưa đến 10 lần nấu được cao rùa vàng. Bởi theo dân gian, cao quy sơn (rùa vàng ở trên núi) được coi là loại thần dược, chữa bách bệnh, đặc trị luôn với các loại bệnh ung thư. Loại cao này cực kỳ quư hiếm, bởi loài rùa này cũng rất quư, nó được ghi vào sách đỏ. Giá mua một kg rùa vàng (thương lái mua từ người dân) đă là 100-200 triệu đồng/kg, đến người nấu cao giá đă đẩy lên tới vô cùng.
"Sách đỏ" cũng... vào ḷ
Trước sự săn lùng rùa miền Trung của các thương lái phía Bắc bán lậu sang Trung Quốc, khiến nhiều nơi xảy ra t́nh trạng người dân đổ xô đi bắt rùa. Theo GS. Mai Đ́nh Yên, loài rùa ở miền Trung có giá trị lớn về nghiên cứu, nhưng nó lại đang dần bị cạn kiệt trước nguy cơ săn bắt của con người.
Loài rùa đang dần bị cạn kiệt trước nguy cơ săn bắt của con người
GS.Yên cho biết: "Từ tháng tư năm trước người ta bắt đầu săn lùng rùa bán sang Trung Quốc. Đầu tiên, tôi cứ thắc mắc, Trung Quốc mua rùa ấy để làm ǵ, v́ số lượng rùa miền Trung khá nhiều. Sau này t́m hiểu, tôi biết họ mua để nấu cao. Và với nhu cầu này th́ bao nhiêu rùa cũng không đủ".
Giá rùa thương lái miền Bắc thu mua ban đầu chỉ 100 ngàn đồng/kg, nhưng sau đó, rùa bị bắt nhiều, số lượng dần cạn kiệt th́ họ nâng lên 4-5 triệu đồng/kg. Chỉ trong ṿng 1 năm người dân khắp nơi tập trung đi bắt rùa, đến những con rùa mới nở cũng bị bắt để nấu cao khiến loài này c̣n lại rất ít, giá thu mua rùa thời điểm này đă lên tới 25-30 triệu đồng/kg.
Người dân đi bắt rùa, các đại lư thu gom rùa tại miền Trung cũng chỉ biết bán cho các đại lư cấp cao hơn ở miền Bắc. Mỗi kg rùa qua khâu trung gian giá có thể tăng thêm vài triệu đồng. Rồi th́, nghe nói các đại lư miền Bắc lại bán sang Trung Quốc để họ làm thuốc bắc ǵ đó. Người dân chỉ nghe mông lung như vậy thôi, nhưng v́ lợi ích trước mắt nhiều người đă lao vào cuộc săn rùa, bất chấp sự cảnh báo mất cân bằng sinh thái.
Nhiều người cho rằng, chỉ có cao sơn quy mới có khả năng chữa bệnh, c̣n thủy quy không có giá trị. Chính v́ lẽ đó, theo GS. Mai Đ́nh Yên, trước đây người ta đă băng đại ngàn, vượt núi t́m bắt rùa vàng, một loại rùa cực kỳ quư hiếm đă ghi vào sách đỏ.
"Rùa vàng có tên khoa học là Cuora trifasciata, kích thước trung b́nh, mai hơi dẹp, trên mai có 3 gờ nổi rơ (1 gờ chính giữa và 2 gờ hai bên), có 3 vạch màu xám đen chạy dọc 3 gờ, bờ mai sau không có rèm răng cưa. Rùa vàng thường sống ở các nơi có độ cao 500-1000m so với mặt biển và ăn thức ăn thực vật, sâu bọ, xác động vật chết. Có thể gặp rùa vàng ở Cao Bằng, Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Hà Tĩnh, Quảng Nam, Gia Lai. Rùa vàng ngoài giá trị thẩm mỹ c̣n là dược liệu quư hiếm" - GS.Yên nói.
Tuy nhiên, người ta thổi phồng công dụng của loại cao rùa vàng khiến loài này bị săn lùng. Giá trị mua bán của loài rùa này rất cao, nhưng nhiều người không sành về rùa dễ bị mất tiền oan.
Trầm ngâm, như để ngấm nỗi đau nhân t́nh thế thái, GS Mai Đ́nh Yên nói tiếp: "Ngày trước, tôi đă nghe nhiều chuyện người dân bất chấp nguy hiểm rẽ rừng sâu, vượt núi cao đi t́m rùa vàng. Nhiều người đổ bệnh, chết nơi rừng thiêng nước độc. Và đến nay, lại là nỗi buồn khi nhiều người dồn cả gia tài đi săn rùa đồng miền Trung khiến nhiều gia đ́nh thành trắng tay. Chẳng biết bao giờ, người ta mới nghĩ đến chuyện bảo vệ những loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng".
Theo các nghiên cứu trước đây rùa miền Trung số lượng cá thể c̣n nhiều nhưng chỉ sau một năm tận diệt loài này c̣n rất ít. GS. Mai Đ́nh Yên khẳng định: "Rùa Trung bộ là loài rùa đặc hữu, rất quư hiếm, chỉ có ở một số tỉnh Trung bộ Việt Nam. Quần thể sống ở phạm vi hẹp (khoảng 100 km2) nên cần bảo vệ bằng mọi giá. Rùa đồng thuộc nhóm IIB, ghi trong Sách đỏ IUCN (2005) cấp CR. Chính phủ đă ban hành nghị định số 32/2006/NĐ-CP về bảo vệ các loài động vật hoang dă của Việt Nam. Rùa Trung Bộ được đưa vào danh sách những loài động vật được bảo vệ, cấm mua bán, trao đổi hay tiêu thụ mà không được phép của Chính phủ".
Mặc lệnh cấm, nhưng để phục vụ cho việc nấu cao rùa, mà thực hư chuyện bổ âm, bổ dương, chữa bách bệnh không biết đúng sai thế nào loài rùa vẫn đang bị săn lùng ráo riết. Chừng nào, vẫn có những lạng cao rùa bán phổ biến cho khách hàng th́ loài rùa c̣n bị truy sát...
Theo NĐT
Truy t́m cao rùa - 'thần dược' vô giá
