Tìm hiểu 'gót chân Asin' của Trung Quốc

Không chỉ xã hội phương Tây đang trở nên già đi. Các nước đang phát triển thậm chí còn lão hóa nhanh hơn so với các xã hội phát triển, nghiên cứu của Liên Hiệp Quốc cho biết. Chăm sóc người cao tuổi đang trở thành một vấn đề toàn cầu, kể cả ở Trung Quốc.

Liu Ye, 60 tuổi, là một người mẹ một mình nuôi con sống ở Thẩm Dương, một thành phố ở miền bắc Trung Quốc. Cô con gái duy nhất của bà sống xa nhà và làm việc cho một công ty tư vấn tại Thượng Hải.

Khoảng cách về không gian chính là một mối lo đối với bà Liu (người không muốn dùng tên thật của mình). Khi bà ngày một nhiều tuổi hơn và gần tới tuổi về hưu, việc tự chăm lo cho mình trở nên khó khăn hơn. Di chuyển chỗ ở đến Thượng Hải không phải là một lựa chọn đối với bà; trong khi sống tại thành phố quá tốn kém.

Bà Liu chỉ có một cô con gái, bởi vì con bà được sinh vào thập niên 1980 theo chính sách một con của Trung Quốc.

Nhiều người trong thế hệ của con gái bà chuyển tới thành phố như Bắc Kinh hay Thượng Hải để tìm kiếm một cuộc sống tốt hơn nhưng thường như vậy là sẽ ở xa cha mẹ, những người đang ngày một có tuổi và cần được chăm sóc.

Trung Quốc già đi

Tại Trung Quốc, hơn 166 triệu người ở độ tuổi trên 60, chiếm 12,5% dân số của nước này. Đến năm 2030, con số này sẽ tăng gấp đôi, lên thành 360 triệu người.

Khi nhu cầu chăm sóc tăng cao, những người như bà Liu đang cân nhắc xem liệu một làng dành cho người hưu trí có thể là nơi tốt nhất để tìm được sự hỗ trợ cho tuổi già của họ hay không.

Khảo sát cho thấy gần 12 triệu người Trung Quốc trên 60 tuổi sẽ xem xét lựa chọn đó, một báo cáo của Ủy ban Quốc gia Trung Quốc về lão hoá cho biết.

“Đối với ngành công nghiệp chăm sóc người cao tuổi, Trung Quốc là một thị trường có tiềm năng rất lớn”, ông Zheng Xiaojun, giám đốc điều hành công ty đầu tư bất động sản Greenfield Capital Group nói.

“Đặc biệt là ở các thành phố hiện đại như Thượng Hải, thế hệ một con sẽ phải đối mặt với một vấn đề lớn: Làm thế nào để có được sự cân bằng giữa việc chăm sóc cha mẹ già và việc phát triển sự nghiệp của họ”, ông nói thêm.

Đối tác nước ngoài?

Ông Zheng sắp thực hiện những đầu tư lớn vào ngành công nghiệp chăm sóc người cao tuổi. Ông có được sự ủng hộ của chính quyền địa phương trong việc xây dựng các làng dành cho người hưu trí ở gần Thượng Hải, Thiên Tân, Đại Liên và Thành Đô.

Ông tin rằng những làng xã này là lựa chọn tốt nhất cho cha mẹ già như bà Liu và nhiều người giống như bà vậy.

“Thị trường chăm sóc người cao tuổi mở rộng không phải vì người ta già đi. Mức sống tăng lên đang thúc đẩy ngành công nghiệp này”, Giáo sư Renyuan, Phó Giám đốc Viện Nghiên cứu Dân số tại ĐH Fudan nói.

Tuy nhiên, tất cả mọi thứ không đơn giản chút nào trong ngành công nghiệp này.

Trong năm 2006, một công ty bất động sản Thượng Hải công bố kế hoạch xây dựng một ngôi làng hưu trí sang trọng trong khu vực được gọi là Khu y tế quốc tế Thượng Hải (SIMZ); và ngôi làng này dự trù được hoàn tất vào năm 2010, nhằm vào những người hưu trí giàu có của Trung Quốc.

Công ty thậm chí còn tự hào là một đối tác đầu tư của Augustinum Group, một nhà cung cấp hàng đầu các nhà dưỡng lão tại Đức. Trên thực tế, dự án bị ngưng cách đây hàng năm trời.

Giám đốc tiếp thị của Khu y tế quốc tế này đổ lỗi cho những phức tạp về chính sách của Chính phủ và về thủ tục cho thuê đất. Không còn liên lạc gì được với công ty bất động sản Thượng Hải này từ năm 2007, trong khi Augustinum Group cho biết họ chưa bao giờ thực hiện bất kỳ khoản đầu tư nào vào Trung Quốc.

Nhìn về phía tây

SIMZ vẫn đang tìm kiếm đối tác và nói rằng họ đang bàn thảo với các nhà đầu tư đầy tiềm năng ở Mỹ và Đức.

Làng dành cho người hưu trí cũng là các dự án bất động sản, Giáo sư Ren cho biết. Các nhà đầu tư bất động sản sử dụng nhà chăm sóc người già để thúc đẩy kinh doanh và được chính quyền địa phương hậu thuẫn.

Tuy nhiên sự hấp dẫn lớn nhất là chính quyền địa phương thường cung cấp đất với giá thấp hơn nếu đất này sẽ được sử dụng làm nhà chăm sóc người già.

“Chúng ta nên khuyến khích các doanh gia đầu tư vào ngành công nghiệp này.Sự giám sát và tiêu chuẩn hóa của Chính phủ là rất quan trọng cho sự phát triển của thị trường này”, Giáo sư Ren nói.

Dự án nhà dưỡng lão ở gần Thượng Hải có thể không thành công nhưng nó chứng tỏ rằng cả chính quyền địa phương và các công ty Trung Quốc đang mong muốn tìm đối tác phương Tây và các nhà đầu tư phương Tây đang nhắm đến khu vực kinh tế này.

“Trung Quốc cần học từ kinh nghiệm tiên tiến của phương Tây trong lĩnh vực chăm sóc y tế. Họ nên xem xét đặc biệt là ở Mỹ và Anh”, Giáo sư Ren nói.

Vương quốc Anh, ví dụ, có kinh nghiệm hơn 30 năm về nhà dưỡng lão và nhu cầu phát triển lĩnh vực chăm sóc người già vào khi dân họ đang già đi.

Tới năm 2034, 23% dân số Anh là trên 65 tuổi, trong khi chỉ có 18% là 16 tuổi hoặc trẻ hơn, theo thống kê của Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh.

Ông Zheng tại công ty Greenfield hy vọng vào vốn đầu tư và hợp tác với phương Tây: “Chúng tôi cần cơ chế quản lý dịch vụ tiên tiến, cần kinh nghiệm của họ cũng như các thiết bị tiên tiến”.

Tuy nhiên, ông còn phải tìm xác định các đối tác có tiềm năng hoặc tìm hiểu xem họ có quan tâm hợp tác hay không.

Những thách thức

Các đối tác có thể là công ty của Anh như Audley, vốn xây dựng và quản lý các làng hưu trí cao cấp trong hơn một thập kỷ qua.

Nick Sanderson, giám đốc điều hành công ty Audley, nói rằng công ty của ông “chưa thực sự điều tra thị trường Trung Quốc một cách đầy đủ [nhưng] sẽ xem xét việc cung cấp ý kiến chuyên môn đối với những người mới bước vào thị trường này”.

Vào lúc này, việc mở rộng ở Anh hút hết phần lớn vốn của Audley. Và ông Sanderson lo ngại về những thách thức của việc đi vào thị trường Trung Quốc - những thách thức về văn hóa, pháp lý và tài chính.

Ông Zheng hiểu những lo lắng của phương Tây nhưng cũng cảnh báo các nhà đầu tư phải lưu ý tới các chính sách của Chính phủ Trung Quốc và bắt đầu tìm kiếm cơ hội ngay từ bây giờ.

“Ở Trung Quốc, thời điểm là rất quan trọng”, ông nói.

Giáo sư Ren nói: “Không bao giờ quá sớm để là có một nhà đầu tư thành công. Những người vào đầu tư sớm thường giành được nhiều cơ hội hơn để có thể thành công”.

"Cô đơn và mặc cảm tội lỗi"

Nhưng đối với người dân Trung Quốc, có thể phải cần thêm thời gian để họ chấp nhận các làng hưu trí.

Trong khi con gái của bà Liu lo lắng cho mẹ cô, cô cũng lo ngại rằng mẹ có thể cảm thấy cô đơn và mặc cảm về tuổi tác của mình khi sống ở đó. Và người ta có thể phán xét cô là vô trách nhiệm đối với cha mẹ mình. Tiền bạc hoặc dịch vụ ở làng hưu trí không quan trọng. Nó là hoàn toàn là chuyện người con hành động như vậy là có trách nhiệm hay không.

Cô chia sẻ: “Tôi hy vọng mẹ có thể sống cuộc sống hưu trí của mình làm sao thật hạnh phúc và thoải mái nhưng đối với hầu hết người già tại Trung Quốc, hạnh phúc nhất là được sống với con cái của họ”.

Tuy nhiên, quan điểm này sẽ thay đổi khi các thành phố phát triển và người dân di chuyển nhiều hơn, Giáo sư Ren tin như vậy.

Sớm hay muộn thì đưa cha mẹ vào ở các làng hưu trí sẽ là lựa chọn mà giới trẻ sẽ phải thực hiện, ông nói.

Theo BBC