Thành phố có một không hai trên thế giới, đang chìm…?

Xe lửa chở chúng tôi vào ga lúc nửa đêm, đại sứ Việt Nam ở Ý lúc đó là Lê Vĩnh Thử ra đón, hôm chúng tôi trở về từ Venice, thành phố được coi là có một không hai trên thế giới. Anh bảo: “Ở Ý, không phải chỉ có một thành phố cổ bị vùi dưới tro tàn của núi lửa, kỳ lạ lắm”.

Thành phố Venice về đêm

Những địa danh độc nhất vô nhị ở Ý, có lẽ nhiều du khách đã nghe, đã xem, hoặc đã đến. Tôi đến Ý và Venice không phải lần đầu. Dù đã đi qua, xem qua, nhưng cảm giác mới lạ vẫn xâm chiếm lấy tôi, đôi khi tôi thấy mình choáng ngợp trước những cảnh sắc độc đáo mà con người tạo nên.

Venice, thành phố giữa biển nước, đi trên phố - nước tất nhiên không phải bằng ô tô, xe máy, xe đạp hay cuốc bộ mà là thuyền. Tôi không biết có bao nhiêu loại thuyền ở đây. Thuyền rồng, thuyền độc mộc, thuyền máy, thuyền tam bản... thôi thì đủ loại, đủ màu sắc, đủ kích cỡ, đủ hình dáng.

Vợ chồng tôi mua vé xuống một chiếc tàu. Ở bến tàu có ghi rõ các loại vé: Đi trong 90 phút, trong 3 giờ, trong 5 giờ, trong 9 giờ... tùy túi tiền và thời gian của du khách. Tôi nhìn những đợt sóng do hàng chục con tàu cùng chạy tạo nên, vỗ ì oạp vào thềm nhà, bậc cửa và có cảm tưởng như cả thành phố Venice đang chạy đung đưa trôi bồng bềnh trên biển nước. Người dân thành phố đi mua hàng, đi công chuyện, đi thăm nhau... đều xuống thuyền, nổ máy hoặc cầm chèo khua nước. Thoảng hoặc, có một vài chiếc cầu sắt bắc từ khu nhà này qua nhà khác. Tôi nhìn kỹ những bậc thềm, bậc tam cấp của các khu nhà cao tầng đều bị các lớp rêu hoặc những lớp hàu bám vào và đang ngả màu thời gian. Gần như cửa nhà nào cũng có một con thuyền buộc sẵn, lắc lư trên bến nước.

Trên mỗi bậc cửa rêu phong, mỗi nhà đều có một con thuyền buộc sẵn

Vì không có người hướng dẫn, tôi phải mua một cuốn sách bằng tiếng Anh bán ngay ở quầy sách cạnh bến tàu viết về Venice với giá 6.20 E (euro), tính ra tiền Việt hơn 120 ngàn đồng. Tôi lần mò đọc và được biết Venice hình thành trên mặt bãi lầy giữa biển nước vào năm 568. Mãi đến năm 584 mới được sáp nhập vào nước Ý. Lịch sử Venice, theo cuốn sách mô tả với những bức tranh sử đẫm máu giữa các bộ tộc và Venice đã đứng vững trước những cuộc tấn công tứ phía.

Cuốn sách chỉ giới thiệu những địa danh nổi tiếng của thành phố mà không nói rõ người ta đã xây dựng thành phố như thế nào. Qua trò chuyện với một số người dân ở đây, thì giả thuyết xây thành phố sau khi đắp một con đập bao quanh bãi lầy. Xây xong, phá đập, nước tràn vào, thành phố như một pháo đài giữa biển nước mênh mông. Ở đây không có lũ lụt, nên mực nước luôn ở mức mấp mé các bậc đá lên xuống bến thuyền.

Trong hàng trăm di tích độc đáo ở Venice, có lẽ quảng trường Xanh Mark’s được du khách đến thăm đông nhất. Du khách từ năm châu bốn biển, đủ màu da, giọng nói luôn chật cứng quảng trường. Ngửa cổ ngắm ngọn tháp cao ngất trời sơn màu da cam có chiếc đồng hồ chạy bằng chất lỏng (ấy là tôi đoán vậy, vì mặt đồng hồ trong như mặt nước luôn chuyển động theo ánh sáng mặt trời, tỏa ra những tia hào quang hệt như trong chuyện cổ tích).

Quảng trường San Marco (Xanh Mark's) địa điểm thu hút du khách hàng đầu ở Venice

Du khách thích thú với đàn chim bay rợp quảng trường. Chúng đậu lên mũ, lên vai, lên ba lô... của du khách. Có người con giơ tay ra cho chim đậu, rồi chú chim tinh nghịch ghé mỏ hôn lên môi du khách như một cặp tình nhân. Đi vào phía trong lâu đài Xanh Mark’s có thể ngắm nhìn không chán mắt các họa tiết tinh vi, những bức tranh nổi tiếng, những cảnh sắc lạ kỳ. Quảng trường này được xây dựng trong 20 năm và được giữ nguyên từ năm 1592 cho đến năm 2000 mới được tu sửa lại. Bốn thế kỷ sống động của sự hòa trộn giữa văn hóa của đế chế La Mã và văn minh Âu châu. Từ thủ đô Roma, với gần 100 euro tiền vé, bạn lên tàu vượt 700 cây số đến Venice - bạn sẽ có một chuyến du lịch tuyệt vời.

Nhưng...

Chẳng có gì trên trái đất này là vĩnh cửu, cái gì cũng có những vấn đề cần giải quyết, không lúc này thì lúc khác, không việc này thì việc khác...

Mới hôm kia, tôi xem một chương trình truyền hình, được biết thành phố độc nhất vô nhị trên thế giới Venice đang có nguy cơ chìm xuống biển, do khí hậu biến đổi, trái đất nóng lên, băng tan, mực nước biển sẽ dâng cao... Người ta đo được mỗi năm nước biển bao quanh Venice tăng lên mấy Centimét, và mặt đất (đầm lầy trước đây) nơi ngự tọa những ngôi nhà tuyệt đẹp của Venice đang lún sâu từng Centimét. Một dự án nghe nói hàng chục tỷ đô la Mỹ đang được xem xét, như phải xây một con đập chắn sóng biển bao quanh thành phố... Nhưng, nhiều nhà khoa học lại cho rằng, đó là dự án không tưởng...

Thế mới biết, bao khó khăn thách thức đang ở trước mặt thành phố tuyệt vời này.

Dương Kỳ Anh
Tầm nhìn