Ba Lan công kích EU về nền dân chủ

[june04]

Mối quan hệ của Ba Lan trong khối Liên minh châu Âu (EU) đang bị đe dọa từ khi Tòa án Hiến pháp của nước này ra phán quyết mang tính bước ngoặt nhằm cho thấy hiến pháp quốc gia có quyền lực lớn hơn các luật pháp của khối liên minh.

Phán quyết cho thấy quốc gia này không chỉ có quyền kiểm tra tính hợp hiến của luật pháp EU mà còn cả các phán quyết do Tòa án Công lý của châu Âu đưa ra.

Hôm 15/10, Thủ tướng Ba Lan Mateusz Morawiecki tuyên bố rằng Liên minh EU đang ở trong một thời khắc lịch sử, có thể gọi là ở "ngã ba đường" trong việc gây sức ép với Ba Lan về phán quyết trên.

Phát biểu trước Quốc hội Ba Lan, Thủ tướng Morawiecki cáo buộc rằng các thể chế của EU cản trở quyền của các quốc gia thành viên và nhấn mạnh tình huống này là "nền dân chủ đang được thử thách".

Tuần tới, Thủ tướng Morawiecki sẽ có mặt tại Nghị viện châu Âu để bảo vệ phán quyết của nước này và thuyết phục rằng, phán quyết là đúng đắn, có quyền lực vượt trội so với luật của EU.

Ông Morawiecki đã yêu cầu cuộc điều tra nhằm xác định liệu Brussels có thể ngăn nước này tổ chức lại bộ máy tư pháp của mình hay không. Tuần trước, cuộc điều tra đã đi đến kết luận rằng, một số điều khoản trong Hiệp ước EU không phù hợp với luật pháp của Warsaw và tuân theo hiến pháp của Ba Lan.

Trước đó, ông Morawiecki đã hoanh nghênh với phán quyết của Tòa án nước này, bác bỏ những phán quyết được Tòa án Công lý châu Âu đưa ra liên quan đến các vấn đề cải cách đội ngũ quan chức trong ngành tư pháp. Ông nói rằng, nhiều quốc gia thành viên EU khác cũng đã nhận ra việc hiến pháp quốc gia phải đứng trên luật pháp của liên minh.

“Chúng tôi có quyền giống như các quốc gia khác. Chúng tôi muốn những quyền này được tôn trọng. Chúng tôi không phải là một vị khách không mời trong Liên minh Châu Âu. Và đó là lý do tại sao chúng tôi không đồng ý bị đối xử như một quốc gia hạng hai" - Thủ tướng Morawiecki nói.

Thẩm phán Ba Lan Bartlomiej Sochanski giải thích thêm: “Hiệp ước EU phụ thuộc vào hiến pháp trong hệ thống pháp luật Ba Lan và, giống như bất kỳ phần nào của hệ thống pháp luật Ba Lan, nó phải tuân thủ hiến pháp”.

Các nhà phê bình cho rằng một động thái như vậy là một trở ngại đối với sự hội nhập đầy đủ của luật pháp châu Âu, cũng như tương lai lâu dài của Ba Lan với tư cách là một thành viên trong khối 27 thành viên.

Một số quan chức cấp cao trong khối EU đã lên tiếng phản đối phán quyết sau phán quyết lịch sử. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố rằng Brussels sẽ sử dụng tất cả các quyền hạn của mình để đảm bảo luật pháp của mình giữ được tính ưu việt và các dịch vụ của họ đã được cử đến để phân tích quyết định “kỹ lưỡng và nhanh chóng” trước khi thực hiện các bước tiếp theo.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Luxembourg Jean Asselborn cáo buộc chính phủ Ba Lan “đùa với lửa” và nói rằng nếu tính ưu việt của luật pháp Châu Âu bị phá vỡ, “Châu Âu như chúng ta biết… sẽ không còn tồn tại.”

Bộ trưởng Các vấn đề châu Âu của Pháp Clement Beaune gọi kết luận này là một cuộc tấn công chống lại khối và nó gây ra “nguy cơ rút lui khỏi khối 27 thành viên một cách rất thực tế", ám chỉ đến một số người đề xuất về khả năng Ba Lan rời EU giống như Anh đã làm với Brexit - Polexit.

Khi đó, Thủ tướng Ba Lan khẳng định ngay sau khi tòa ra phán quyết rằng "vị trí của Warsaw đang và sẽ nằm trong đại gia đình các quốc gia châu Âu" và từ đó cáo buộc phe đối lập lan truyền "tin giả" về Polexit, mô tả đó là "một lời nói dối nhằm mục đích để làm suy yếu Liên minh".