Đây chính là cơ hội quyết định an ninh toàn cầu?

[PinaColada]

An ninh toàn cầu là niềm mong ước của nhân loại. Trong tuần này, các cuộc họp sẽ diễn ra ở Bắc Kinh, Washington và Vancouver. Liệu có kết quả tốt đẹp không?

Dư luận toàn cầu đang tập trung dõi theo 2 sự kiện quan trọng sẽ diễn ra vào ngày 30-1 tới: cuộc gặp gỡ giữa 5 cường quốc hạt nhân lớn trên thế giới - Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp - ở Bắc Kinh và vòng đàm phán thương mại cấp cao mới giữa Trung Quốc và Mỹ ở Washington.

Hội nghị câu lạc bộ hạt nhân P5 diễn ra ở Bắc Kinh đặc biệt thu hút sự chú ý bởi kết quả của nó có thể ảnh hưởng đến nỗ lực ngăn chặn sự phổ biến vũ khí hạt nhân khắp hoàn cầu. Ngày 24-1, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh xác nhận "sự giải trừ vũ khí hạt nhân, không phổ biến vũ khí hạt nhân và việc sử dụng năng lượng hạt nhân vào mục đích hòa bình" sẽ là các vấn đề được thảo luận trong chương trình nghị sự của P5. "Đề tài sẽ là củng cố sự phối hợp 5 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nói trên và bảo vệ cơ chế Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân" - bà Hoa nhấn mạnh.

Ngoài ra, bà Hoa Xuân Oánh cho biết tình trạng bất ổn và bấp bênh ngày càng tăng trong "cảnh quan an ninh quốc tế" đặt "các mối quan hệ và trách nhiệm chính của quốc gia vào tầm ngắm". Bà nói: "Chúng tôi tin rằng đối với 5 quốc gia vũ khí hạt nhân này, tăng cường phối hợp và hợp tác, xử lý đúng đắn các điểm khác biệt và cùng nhau giữ vững hòa bình, an ninh và ổn định quốc tế có tầm ảnh hưởng đáng kể".



Tổng thống Nga Vladimir Putin và các lãnh đạo quân đội Nga theo dõi vụ phóng thử nghiệm tên lửa siêu thanh Avangard hôm 26-12-2018. Ảnh: RIA NOVOSTI

Đại diện phía Nga tham dự hội nghị năm nay là Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov trong khi Mỹ cử Thứ trưởng Ngoại giao Andrea Thompson. Tại hội nghị xem xét lại Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân mới nhất ở New York vào năm 2015, các nước thành viên đã không đạt được thỏa thuận về cách thúc đẩy hiệp ước.

Ông Triệu Dũng, chuyên gia về chương trình chính sách hạt nhân tại Trung tâm Chính sách Toàn cầu Carnegie - Tsinghua, cho biết cuộc gặp gỡ ở Bắc Kinh lần này cũng sẽ đặt nền tảng cho hội nghị xem xét lại hiệp ước diễn ra 5 năm một lần vào năm 2020. "Hội nghị năm 2015 đã không thành công khi nó không thể ban hành tuyên bố chung. Nếu hội nghị năm 2020 lại không thành công nữa, có nguy cơ xảy ra một cuộc khủng hoảng lớn về không phổ biến vũ khí hạt nhân" - chuyên gia Triệu nhận định.

Theo chuyên gia này, bình luận của bà Hoa cho thấy rằng cuộc họp vào tuần tới cũng sẽ là một cơ hội mang tính quyết định để Nga và Mỹ thảo luận những khác biệt của họ về Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) mà Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố Mỹ sẽ rút lui. Ông Triệu lo ngại nếu INF bị hủy bỏ, Hiệp ước New START - Moscow và Washington ký kết năm 2010 về giảm bớt vũ khí hạt nhân - cũng sẽ bị lung lay... và đó sẽ là một xu thế rất nguy hiểm.

Trong khi đó, nhiều cặp mắt sẽ đổ dồn về Washington để theo dõi xem liệu Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steve Mnuchin có đạt được thỏa thuận thương mại với phái đoàn Trung Quốc do Phó Thủ tướng Lưu Hạc dẫn đầu hay không.

Ngoài ra, ngày 30-1 cũng là thời hạn chót phía Mỹ đưa ra về việc dẫn độ Giám đốc tài chính Công ty Viễn thông Trung Quốc Huawei, bà Sabrina Meng Wanzhou, từ Canada về Mỹ liên quan đến những vi phạm lệnh trừng phạt Iran của Mỹ. Vụ bắt giữ bà Meng - ở Vancouver hồi tháng 12-2018, không chỉ làm gia tăng căng thẳng quan hệ Trung - Mỹ mà còn phá hỏng mối quan hệ của Trung Quốc với Canada.