Vì vắc xin Covid-19 của TQ khiến Đài Loan có nguy cơ mất bạn

[vuitoichat]

Trong thời gian hiện tại chỉ có 15 quốc gia thiết lập quan hệ ngoại giao toàn diện với Đài Loan và Paraguay là một trong số đó, cũng là quốc gia Nam Mỹ duy nhất. Tuy nhiên, khi nhu cầu về vắc xin Covid-19 của Paraguay ngày càng trở nên cấp thiết, những liên minh như vậy đang phải đối mặt với mối đe dọa sinh tử. Trong khi đó, Bắc Kinh tỏ ra rất điềm tĩnh, ung dung trước tình huống này.

Mối quan hệ lung lay

Đài Loan đã xây dựng hàng nghìn ngôi nhà cho người nghèo, nâng cấp hệ thống chăm sóc sức khỏe, trao hàng trăm học bổng, thậm chí xây tặng tòa nhà Quốc hội ở thủ đô của Paraguay, hào phóng chi tiêu trong nhiều thập kỷ để duy trì vun đắp mối quan hệ song phương.

Hiện chỉ có 15 quốc gia thiết lập quan hệ ngoại giao toàn diện với Đài Loan và Paraguay là một trong số đó, cũng là quốc gia Nam Mỹ duy nhất. Tuy nhiên, khi nhu cầu về vắc xin Covid-19 của Paraguay ngày càng trở nên cấp thiết, những liên minh như vậy đang phải đối mặt với mối đe dọa sinh tử.

Với sự gia tăng ca bệnh và hệ thống chăm sóc sức khỏe quá tải, các quan chức từ nhiều phe cánh chính trị khác nhau ở Paraguay tuyên bố rằng đã đến lúc cân nhắc việc từ bỏ Đài Loan, đồng minh không xuất khẩu vắc xin và thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc.

"Đây quả thực là một tình huống sinh tử", Pepe Zhang, Phó giám đốc của Hội đồng Đại Tây Dương, chuyên nghiên cứu về quan hệ Mỹ Latinh với Trung Quốc, nói. "Ở giai đoạn dịch bệnh vô cùng nghiêm trọng này, một quốc gia không đủ nguồn lực như Paraguay đều muốn biết có thể nhận được vắc xin từ đâu".

Theo The New York Times (NYT), ít nhất là trong ngắn hạn, Pepe Zhang và ngày càng nhiều người Paraguay bắt đầu coi Trung Quốc là đối tượng có khả năng nhất để có được loại vắc xin mà họ cần.

Các công ty dược phẩm phương Tây đã ưu tiên vận chuyển vắc xin đến các quốc gia giàu có đã đặt hàng sớm, điều này khiến Mỹ Latinh chỉ có thể dựa vào vắc xin của Trung Quốc để ngăn chặn đại dịch vốn đang gây thiệt hại lớn.

Tượng Tưởng Giới Thạch ở Paraguay. Ảnh: NYT

Việc này đã mang lại ảnh hưởng đáng kể cho Bắc Kinh, nơi Trung Quốc có các dự án và đầu tư rộng rãi. Đột nhiên, việc giành lại Paraguay từ Đài Loan dường như nằm trong tầm tay và sẽ thúc đẩy mục tiêu của Bắc Kinh là cô lập Đài Loan về chính trị.

Ngoại trưởng Paraguay Euclides Acevedo mới đây tuyên bố, Bắc Kinh thể hiện rõ ràng hứng thú thiết lập quan hệ ngoại giao với Paraguay. Ông dường cố gắng gây áp lực với Đài Loan và đồng minh Mỹ khi tiết lộ thông tin về quan điểm với Bắc Kinh.

"Mang tiếng là anh em mà để chúng tôi bị suy hô hấp thì có ích lợi gì", ông Acevedo nói. "Tôi nghĩ rằng các đồng minh chiến lược của chúng tôi, bao gồm Mỹ và Đài Loan, phải đưa raphản ứng".

Trong những năm gần đây, ba nước Mỹ Latinh đã bất ngờ cắt đứt quan hệ với Đài Loan sau khi tiến hành các cuộc đàm phán với Bắc Kinh, điều này khiến Mỹ trở tay không kịp.

Sự thay đổi lập trường của ba quốc gia này ( Panama , Cộng hòa Dominica và El Salvador ) đã mang lại hy vọng tăng cường thương mại với Bắc Kinh và giúp họ sớm nhận được vắc xin của Trung Quốc.

Acevedo nói Paraguay nên tìm hiểu những lợi ích của hành động này.

"Chủ tịch Tập Cận Bình rất quan tâm đến việc hợp tác với chúng tôi", ông nói. "Đây là một cuộc tranh luận chính trị nên cần trưng cầu ý kiến ​​từ mọi tầng lớp và toàn xã hội".

Tuy nhiên, không rõ liệu Paraguay có thực hiện các bước đi chính thức để tìm hiểu quá trình chuyển đổi này hay không.

Charles Andrew Tang, người đứng đầu Phòng Thương mại và Công nghiệp Paraguay-Trung Quốc, cho biết trong năm nay, ông đã tư vấn cho các quan chức của Bộ Y tế về các thủ tục giấy tờ yêu cầu mua vắc xin Trung Quốc.

Tang được coi là người đối thoại chính với chính phủ Trung Quốc ở Paraguay, ông nói có thể tưởng tượng rằng ngay cả khi không có quan hệ ngoại giao chính thức, các nhà sản xuất vắc xin Trung Quốc vẫn sẽ bán vắc xin cho Paraguay. Nhưng ông cho hay, các quan chức Paraguay cần có trách nhiệm đi bước đầu tiên.

"Nếu chính phủ Paraguay sẵn sàng đối thoại với Trung Quốc, họ nên nói chuyện với Trung Quốc", ông nói. "Rất đơn giản. Trung Quốc ở đó, không gây áp lực lên Paraguay, không đe dọa Paraguay".

Địa vị an toàn hơn vẻ ngoài

Các quan chức Đài Loan gần đây cáo buộc Trung Quốc sử dụng "ngoại giao vắc xin" để gây áp lực buộc Paraguay cắt đứt quan hệ với Đài Bắc.

Đài Loan hỗ trợ Paraguay xây nhà Quốc hội. Ảnh: NYT

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên phản đối và khẳng định Trung Quốc đã không làm bất cứ điều gì như vậy và gọi thỏa thuận vắc xin của mình là "minh bạch rõ ràng", vì mục đích nhân đạo.

"Dịch bệnh không có biên giới, tình yêu không phân biệt quốc gia", ông Triệu nói.

Tuần trước, Sinovac, nhà sản xuất vắc xin Covid-19 lớn của Trung Quốc, đã thực hiện một động thái chắc chắn sẽ kích thích suy đoán về kế hoạch của Bắc Kinh ở Paraguay. Liên đoàn Bóng đá Nam Mỹ (Conmebol) có trụ sở tại Paraguay cho biết họ sẽ nhận được 50.000 liều vắc xin Covid-19 bất hoạt do Sinovac tài trợ.

Chủ tịch liên đoàn, Alejandro Domínguez, đã mô tả việc tài trợ là một "động thái cao cả". Ông nói: "Các lãnh đạo công ty này hiểu được giá trị xã hội và văn hóa to lớn của bóng đá ở các quốc gia Nam Mỹ".

Lee McClenny, cựu Đại sứ Mỹ tại Paraguay nói, bất chấp tất cả những tín hiệu này, địa vị của Đài Loan ở Paraguay có vẻ an toàn hơn so với bề ngoài. Ông tiết lộ, mặc dù các thành viên nội các và doanh nhân đã gây áp lực buộc Tổng thống Mario Abdo Benítez phải tăng cường quan hệ với Trung Quốc thì chính phủ Trung Quốc lại không tỏ ra quan tâm nhiều đến việc Paraguay xoay chiều.

McLenney nói: “Trên thực tế, tôi không thấy những nỗ lực thực sự hiệu quả để biến điều này thành hiện thực".

Ngoài ra, McLenney cũng cho biết Tổng thống Paraguay đặc biệt tự hào về mối quan hệ ngoại giao với Đài Loan, được thiết lập từ những năm 1950 bởi cha ông, Alfredo Stros. Viện trợ của Đài Loan cũng có tác động lớn đến đất nước nghèo khó, không giáp biển này.

Khi nói về viện trợ của Đài Loan, McLenney nói: "Nó đã mang lại lợi ích thực sự cho cuộc sống của người dân".

Trong một cuộc điện đàm với ông Abdo Benítez vào tháng trước, Ngoại trưởng Antony J. Blinken kêu gọi chính phủ Paraguay tiếp tục “làm việc với các đối tác dân chủ và toàn cầu, bao gồm cả Đài Loan, để vượt qua đại dịch toàn cầu này”, theo bản tóm tắt cuộc gọi do Bộ Ngoại giao Mỹ cung cấp.

Thông điệp đó khiến các nhà lập pháp đối lập ở Paraguay, bao gồm Thượng nghị sĩ cánh tả Esperanza Martínez, người từng giữ chức Bộ trưởng y tế từ năm 2008 đến năm 2012, hoang mang. Bà Martínez từ lâu đã ủng hộ việc thiết lập quan hệ với Trung Quốc, cho rằng Paraguay có lợi về lâu dài bằng cách mở rộng thương mại nên đặc biệt chỉ trích phát biểu của ông Blinken.

“Khi người dân của chúng tôi sắp chết, chúng tôi vẫn trung thành với những người áp đặt các quy tắc lên chúng tôi", bà nói. "Các đồng minh của chúng tôi đang tiêm vắc xin cho người dân họ nhưng họ ngăn chúng tôi tiêm vắc xin".