Vinh quang của giải thưởng Pulitzer 1994 không giúp ǵ cho đứa trẻ người Sudan hay con chim ăn thịt trở nên nổi tiếng nhưng đă khiến một nhiếp ảnh gia tài năng phải tự t́m đến cái chết.
Một bức ảnh quá... nặng
Tại festival ảnh Rencontres d'Arles đang diễn ra tại Pháp, nghệ sĩ người Chi-lê Alfredo Jarr đă trưng bày một tác phẩm có tên Âm thanh của Im Lặng. Tác phẩm này dựa trên bức ảnh huyền thoại của Kevin Carter, nhiếp ảnh gia đạt giải Pulitzer năm 1994. Khán giả sẽ được vào một pḥng đen nơi màn h́nh sẽ tŕnh chiếu trong im lặng một văn bản kể lại cuộc đời của nhiếp ảnh gia Nam Phi này.
Dưới ánh đèn flash nhấp nháy, h́nh ảnh một bé trai gầy nhom, gục xuống đất v́ đói, bên cạnh một con kền kền ăn xác được tái hiện. Đây chính là bức ảnh đem đến cho Carter giải Pulitzer vào năm 1994 và... một vụ tử tự.
Nhiếp ảnh gia người Nam Phi Kevin Carter 33 tuổi, bước vào lịch sử của báo ảnh thế giới với bức ảnh này. Trong nhiều năm làm việc như một phóng viên ảnh, đặc biệt với tư cách là thành viên của câu lạc bộ Bang-Bang, một hiệp hội của bốn nhiếp ảnh gia muốn ghi lại quá tŕnh chuyển đổi của Nam Phi, ống kính của Carter đă gắn liền với những sinh hoạt của những người nghèo khó.
Tháng 3 năm 1993, cùng với Joao Silva, một thành viên của câu lạc bộ Bang-Bang, Carter đến Sudan để điều tra về cuộc nội chiến và nạn đói. Trên đường đến làng Ayod, nhiếp ảnh gia Carter bắt gặp một đứa trẻ gầy giơ xương đang trên đường ḅ đến trạm cung cấp thực phẩm. Đột nhiên, một con kền kền đến đứng ở phía sau. Đột nhiên, Carter bị xúc động mạnh mẽ bởi khung cảnh của sự nghèo khổ tột cùng, anh nâng máy ảnh lên và chụp.
Bức ảnh đoạt giải Pulitzer của Kevin Carter
Carter đứng ở đó, chờ trong 20 phút, hy vọng con kền kền sẽ bay đi, giang đôi cánh của nó để có được một bức ảnh có sức nặng hơn, nhưng vô ích. Carter đuổi con kền kền đi và chạy một mạch hai dặm, vừa chạy vừa gạt nước mắt.
Khi gặp người bạn Joao Silva, Carter bị xúc động mạnh. Hai mươi năm sau, Silva kể lại: "Anh ấy rơ ràng bị quẫn trí khi giải thích cho tôi những ǵ anh ấy đă chụp được, anh ấy nói không ngừng và chỉ tay vào không trung. Anh ấy nói về cô con gái Megan và mong muốn ôm chặt cô bé trong tay. Chắc chắn Carter đă bị ảnh hưởng bởi h́nh ảnh ông ấy chụp được và nó đă ám ảnh anh cho đến những ngày cuối đời".
Ngày 26/3/1993, tờ New York Times công bố bức h́nh và nó có tác động ngay lập tức. Ṭa soạn sau đó nhận được rất nhiều thư của độc giả yêu cầu được biết số phận của đứa trẻ trong bức h́nh. New York Times mấy hôm sau đăng tải một bài xă luận để thông báo rằng đứa trẻ có thể đă vào được trung tâm cứu trợ nhưng không chắc là bé được cứu sống.
Một năm sau khi bức ảnh được đăng tải, ngày 12/4/1994, Nancy Buirski, biên tập viên ảnh của New York Times gọi cho Kenvin Carter báo tin anh đă giành được giải Pulitzer với bức ảnh này. Giải thưởng uy tín này mang lại cho Carter một cơn lốc chỉ trích khắc nghiệt. Hầu hết mọi người đều tập trung vào đạo đức của các nhiếp ảnh gia trong một t́nh huống như vậy. "Người đàn ông không từ bỏ mục tiêu của ḿnh để giúp đỡ người khác trong lúc hoạn nạn chỉ có thể là một động vật ăn thịt, một con kền kền trên hiện trường", tờ St Petersburg Times viết, tự hỏi v́ sao Carter không giúp đứa trẻ trong bức ảnh.
Công lư đến muộn
Năm 2011, Alberto Rojas, một phóng viên ảnh cho tờ El Mundo, nhật báo của Tây Ban Nha, đi công tác tại Ayod. Bị ám ảnh bởi bức h́nh kền kền, anh bắt đầu t́m kiếm thông tin về nó. Rojas chỉ t́m thấy những bài báo chỉ trích Kevin Carter v́ không cứu đứa trẻ nhưng không ở đâu có bằng chứng về điều đó. Rojas quyết điều tra để t́m ra công lư.
Rojas bắt đầu bằng cách nói chuyện với người bạn của ḿnh, nhiếp ảnh gia người Tây Ban Nha José Luis Maria Arenzana, người cũng có mặt ở trại tị nạn Ayod vào năm 1993. Lời chứng của ông là một dấu mốc quan trọng mang tính bước ngoặt trong nghiên cứu của Rojas. Arenzana cũng chụp một bức ảnh tương tự. Trong bức ảnh của Arenzana, đứa bé không chỉ có một ḿnh, nó chỉ cách trung tâm chăm sóc có vài mét, bên cạnh đó là cha đứa bé và các nhân viên y tế.
Bức ảnh đó đă đem lại cho Rojas niềm hy vọng, rơ ràng sự xuất hiện của các tổ chức nhân đạo là một thông tin tốt cho đứa bé. "Đứa bé có thể đă sống sót qua nạn đói, con kền kền và những lời nói gở của độc giả phương Tây", Rojas nói. Rojas tiếp tục điều tra bằng cách t́m đến các nhân viên y tế, các bác sĩ trong tổ chức bác sĩ không biên giới làm việc tại Ayod vào thời điểm đó. Sau đó, Rojas quay lại hiện trường.
Sau khi thực hiện các cuộc gặp trên, Rojas đă gặp được cha của đứa trẻ trong bức ảnh của Kevin Carter. Điều bất ngờ là trong làng Ayod, không một ai từng nh́n thấy bức ảnh này và biết rằng người làng ḿnh đă nổi tiếng trên toàn thế giới. Sự xuất hiện của con kền kền, một điềm xấu so với những người phương Tây th́ ở đây thấy rất b́nh thường, kền kền nhiều không đếm nổi. Và một tin bất ngờ khác, đứa bé thực sự đă sống sót sau nạn đói nhưng đă chết 14 năm sau đó v́ một cơn sốt rét.
Nhờ Alberto Rojas, bây giờ chúng ta biết rằng cậu bé trong bức ảnh không bị chết đói, không bị bỏ rơi để trở thành xác thối, làm bữa ăn cho kền kền như các độc giả đă "tiên đoán". Công lư đă được thực hiện. Nhưng Kevin Carter đă không c̣n để nhận được tin đó. Anh đă chết sau ba tháng nhận giải Pulitzer.
"Những kư ức dai dẳng về các vụ giết người và các xác chết" đă ám ảnh nhiếp ảnh gia này từng giây từng phút. Không có một chút vinh quang nào, không hy vọng, không niềm vui. Vinh quang của giải thưởng Pulitzer cũng không giúp ǵ cho đứa trẻ người Sudan hay giúp con chim ăn thịt trở nên nổi tiếng nhưng đă khiến một nhiếp ảnh gia tài năng phải tự t́m đến cái chết. Truyền thông đă trở thành một con kền kền đối với Kevin Carter, một đứa trẻ một ḿnh, một ḿnh thực sự trên thế giới.
Một nghịch lư cho đến nay mọi người đều phải công nhận: Bức ảnh này có giá trị gấp nhiều lần những cuộc biểu t́nh hay các cuộc chiến. Và, cái chết của Kevin là bài học cho cả thế giới.
Cái chết và gia cảnh cơ hàn của nhiếp ảnh gia
Vài tháng sau khi nhận được giải thưởng cao quư, Kevin Carter được cảnh sát t́m thấy chết v́ ngộ độc khí gas trong xe hơi của ḿnh. Trong bức thư tuyệt mệnh, anh viết: "Tôi hoàn toàn suy sụp, không điện thoại, không tiền thuê nhà, không tiền nuôi con, không tiền trả nợ... Tôi bị ám ảnh bởi những kư ức sờ sờ về sự chết chóc, những xác chết, cơn giận dữ và nỗi đau... về những đứa trẻ chết đói... về những người đàn ông điên khùng, thường là những kẻ hành h́nh...".
|
Thanh Xuân (Theo Le Monde)
Nguoiduatin
Sự thật đau ḷng sau bức ảnh kền kền đợi ăn thịt em bé
