Có lẽ v́ sống trong những ṿng tay bao bọc kỹ càng ấy mà chúng tôi đều khờ khạo khi ra ngoài đời và thường gặp những bất hạnh trong t́nh cảm đôi lứa. Hàng ngày, trẻ con phố Huế chúng tôi thường chơi nhảy dây, ô ăn quan, bịt mắt bắt dê và chơi chuyền. Nhưng tṛ chơi mà chúng tôi khoái nhất là đi bấm chuông các nhà trong phố. Cứ 22 giờ, anh Thành dẫn đầu lũ chúng tôi, kiếm những nhà nào có chuông điện, nhấn chuông rồi cả lũ chạy nấp vào một chỗ xem có ai bị mắc lừa ra mở cửa là đám trẻ con khoái chí, c̣n nhà nào không ra mở cửa th́ tức ơi là tức. Được một thời gian, hàng phố đă quen tṛ nghịch ngợm của lũ trẻ nên chẳng thèm quan tâm nữa, tṛ chơi này cũng bị ră đám.
 |
| Anh Hà Quang Thành và em út Ái Thanh. |
Hồi đó, anh Thành hay khởi xướng ra các tṛ tinh nghịch, được trẻ con trong phố gọi là "đại tướng Thành". Đại tướng này sở hữu rất nhiều những thành tích bất hảo, hết đánh nhau với trẻ con phố khác rồi lại đánh nhau trong trường. Anh c̣n trốn học, giành ăn với các em hay ăn gian khi đánh bài tú lơ khơ. Chúng tôi bị ăn hiếp nhiều lần, tức muốn chết nhưng quả thật chúng tôi lúc nào cũng nhiệt t́nh hưởng ứng các tṛ tinh nghịch của ông anh trai này.
Anh cũng là nỗi ám ảnh của tôi và Ái Xuân trong những bữa cơm. Bởi gia đ́nh ba má tôi đông con nên mỗi khi có tí "chất tươi" như thịt, cá th́ việc của bà ngoại là chia cho mỗi đứa cháu khẩu phần một miếng cho cả bữa. Miếng ăn ngon, nên tôi và Ái Xuân bao giờ cũng để dành ăn sau cùng. Anh Thành v́ ăn khỏe nên đă "tắc lẻm" thịt, cá ngay từ miếng đầu tiên. Rồi, rất nhanh, anh chộp luôn "của để dành" của chúng tôi trong bát bỏ tọt vào miệng. Hai đứa nhóc chúng tôi không biết làm sao, đi mách người lớn th́ anh cũng chỉ bị phạt sơ sơ v́ ai mà nỡ đánh trẻ v́ miếng ăn bao giờ. Thế nên t́nh trạng "cướp giật" không cải thiện là bao. Có lần, tôi và Ái Xuân nháy nhau, hí hửng nói: "Miếng thịt này em liếm nước bọt rồi đấy nhé!", và đang rất yên tâm v́ "bảo bối" này th́ ông anh thoăn thoắt tḥ đũa sang "xuyên táo" một lúc cả hai miếng thịt của hai bát luôn. Bị ức hiếp quá đáng, lần sau tôi và Ái Xuân quyết định phản công. Hai đứa vừa âm mưu giật lại miếng ăn th́ ai ngờ anh Thành bỏ tọt miếng đậu hũ kho vào trong miệng, ngậm một lúc rồi mới nhả ra bát và tỉnh queo nói: "Đấy, nhường cho hai đứa đấy!".
Tuy vậy, thỉnh thoảng anh cũng làm những tṛ có lư như làm đầu con sư tử cho chúng tôi rồng rắn chạy theo sau rước đèn vào những dịp Tết Trung thu. "Tướng" Thành cũng có ưu điểm là rất thường bênh vực các em và lũ trẻ trong phố. Chỉ cần biết đứa nào bị bắt nạt là "Tướng" sẵn sàng ăn thua đủ với đối phương để bảo vệ đám quân dưới trướng.
Nỗi đau khổ lớn nhất của tôi là bị người lớn bắt ngủ trưa. Trưa vắng mà chơi ngoài phố th́ tuyệt! Có lần, tôi và Ái Xuân trốn ra ngoài chơi, bị anh Quang Văn bắt quả tang. Anh Văn xách cổ về bắt hai đứa nằm úp mặt xuống giường, kể tội rồi hỏi Vân và Xuân tự nhận đáng mấy roi, đương nhiên là chỉ dám nhận khiêm tốn nhất là 2 roi. Ăn roi xong, tôi chỉ dám khóc khe khẽ trong khi Ái Xuân th́ gào lên, bảo thế nào cũng không nín, thế là Xuân bị phạt thêm 3 roi nữa v́ tội ăn vạ. Ái Xuân tính cách mạnh hơn tôi nhiều, có lúc hai chị em căi nhau, tôi tức quá, đánh Xuân một cái, lập tức Xuân xông vào uưnh tôi túi bụi. Sau bài học xương máu đó, cần ǵ, tôi không dám “chiến tranh” nữa mà đều phải thương lượng với cô em gái đáo để này trong “ḥa b́nh”.
Năm 7 tuổi, tôi tham gia vào Đội múa của CLB Thiếu Niên nên thứ sáu hàng tuần đều đi tập múa đều đặn. Được một năm, th́ trường Múa Việt Nam tới tuyển sinh, tôi được chọn. Khi nhận được giấy gọi nhập học, tôi thích mê tơi, trong đầu đă tưởng tượng có ngày ḿnh được mặc chiếc váy trắng muốt bay bổng trên sân khấu trong vở
Hồ Thiên Nga. Chiều hôm đó, khi ba má nghiêm mặt thông báo không muốn cho tôi học múa v́ "Cả nhà theo nghiệp ca hát, con học múa hỏng hết giọng". Nghe các lời "phán" xong, tôi biết giấc mộng làm thiên nga của ḿnh đă tan tành nên khóc mất mấy ngày trời.
 |
| Ái Vân (phải) bên hai nguời anh lớn Hà Quang Hiến và Hà Quang Sơn tại Hà Nội. |
Rồi tôi vào Trường Lư Tự Trọng trên đường Hàm Long học lớp Một B. Đi học rất thích nhưng vào vào mùa đông trời lạnh được cuộn trong chăn ấm th́ vẫn thích hơn nên nhiều bữa lười, tôi chẳng muốn chui ra khỏi chăn bèn nằm im không dậy. Ba tưởng tôi bệnh nên tới trường xin phép cho nghỉ học, rồi lại đi mua nước phở về cho ăn với cơm nguội. B́nh thường mỗi sáng đi học, bà ngoại đều sắp sẵn cơm cho ăn, bữa th́ ăn cơm với dưa muối, bữa sang hơn th́ bánh ḿ với sữa đậu nành. Nhưng cơm nguội chan nước phở mới là món ngon nhất nên thỉnh thoảng chẳng duyên cớ ǵ, mà chỉ v́ thèm món ăn ấy, tôi và Ái Xuân lại "bỗng dưng muốn ốm".
Năm đó, Đoàn kịch nói Trung ương dựng vở
Câu chuyện Iec-xkut của Nga. Trong vở diễn có cảnh hai em bé đi câu cá, nhân vật vừa có lời thoại, lại hát ḥ vui vẻ. Anh Sơn đưa tôi đi thi tuyển và tôi đă được chọn. Tôi hồi hộp lắm v́ lần đầu tiên được diễn trên sân khấu với hai nghệ sĩ nổi danh thời đó là Anh Thái và Bích Châu.
Vở được công diễn trong thời gian khá dài nên cứ ban ngày tôi đi học, đến tối đi diễn. Đến chiều, cả nhà tôi chộn rộn cho việc ăn uống, váy áo và hóa trang cho tôi. Tôi được ba chở đến Nhà hát lớn bằng chiếc xe đạp Dura thân thuộc của gia đ́nh, diễn xong là được bồi dưỡng ngay một cái bánh ḿ và cốc sữa, lại thêm cátxê 4 hào nữa. 4 hào này có thể mua được hai chục quả trứng vịt lộn cơ đấy. Oách lắm!
Tôi gặp... chuyện yêu đương vào năm mới 7-8 tuổi. Khi đó, tôi vừa vào lớp Một. Bữa đó buổi chiều, nghe thấy tiếng gơ cửa cộc cộc, mở ra th́ là cậu bạn học cùng lớp tên Sướng. Bạn này trắng trẻo, mặt tṛn, hiền khô, rất ít nói và thường ngồi cuối lớp. Cậu chẳng nói năng ǵ, đưa cho tôi một gói giấy rồi chạy biến đi. Tôi vội vă mở ra, đó là món đồ trang sức h́nh con ốc sên lấp lánh thường gắn trên cổ áo phụ nữ. (Có lẽ cậu bạn thó của chị hoặc của mẹ). Má tôi về hỏi ở đâu có món đồ đẹp vậy, sau khi nghe kể, má bắt tôi phải mang trả ngay lập tức. Tôi mang món “quà tặng” tới lớp đưa cho Sướng. Cậu nhất quyết không nhận, giằng co măi, cuối cùng tôi lại mang về nhà. Sau việc đó, cả hai đứa tôi đều xấu hổ nên cũng... không chơi với nhau nữa.
Một bữa, ba đến đón tôi ở cổng trường th́ bất thần có miếng ngói bay vèo tới, trúng thái dương tôi, máu chảy đầm đ́a. Thủ phạm là một cậu bé chạy vút đi. Ba tôi tức tốc đuổi theo, tới ngơ Hàm Long th́ mất hút. Hai mươi năm sau, trong một cuộc gặp mặt bạn bè học cũ, một anh bạn tên Đạt đă tới nói chuyện và thú nhận ḿnh chính là thủ phạm ném ngói vào mặt tôi. Đạt bảo ngày xưa "thích Ái Vân lắm, nhưng lúc nào cũng có ba đi kè kè bên cạnh nên ném ngói vậy cho bơ tức! "Câu ca dao xưa: "Yêu nhau xin ném bă trầu. Chớ ném gạch đá vỡ đầu nhau ra" hóa ra rất thích hợp trong chuyện này. Trẻ con cũng có nhiều cách tỏ t́nh mà người lớn không thể nào hiểu nổi!
Vài ngày sau th́ có bạn tên Điền gần nhà, qua nhà xin phép ba má đàng hoàng, để rủ tôi đi học hàng ngày và "bảo vệ" cho tôi! Bạn Điền mới 8 tuổi mà chững chạc ra phết. Tất nhiên, ba má tôi không đồng ư. Ba tôi vẫn hàng ngày là “cảnh sát trưởng” đưa đón và theo dơi từng li, từng tí cho mấy cô con gái của ḿnh. Cho đến tận sau này, khi mấy chị em tôi đă trưởng thành, ba vẫn giám sát chặt chẽ. Anh nào đến tán tỉnh cũng đều bị ba tôi “tuưt c̣i” từ xa.
Ba luôn tạo mọi điều kiện để chúng tôi tập luyện ca hát và bộc lộ năng khiếu trong nghệ thuật và hết sức ḿnh thương yêu cũng như bảo vệ các con, nhưng lại ít khi chỉ dẫn cách đối phó với những hữu sự muôn mặt trong đời thường. Có lẽ v́ sống trong những ṿng tay bảo bọc kỹ càng ấy mà chúng tôi đều khờ khạo khi ra ngoài đời và thường gặp những bất hạnh trong t́nh cảm đôi lứa...
VNN
Chuyện đời ca sĩ Ái Vân - hồi ức một đóa hồng 5
