Apple sẽ tung ra iPhone và iPad giá rẻ để giành thị phần từ đối thủ Android và các hăng khác? Hay sẽ tiếp tục mang đến những sản phẩm cao cấp đầy sáng tạo dù bị giảm lợi nhuận?
Hăng công nghệ hàng đầu thế giới hôm 23/4 vừa công bố doanh thu kỉ lục trong quư II của năm tài chính 2013, đạt 43,6 tỉ USD và cao hơn so với mức dự đoán 42,6 tỉ USD ban đầu của các nhà phân tích. CEO Tim Cook của Apple cho biết, kết quả này đạt được chủ yếu là nhờ vào sự thành công của hai sản phẩm iPhone và iPad. Tuy nhiên, kết quả này vẫn không đủ để giúp Apple thoát khỏi một quư với lợi nhuận giảm sút lần đầu tiên trong ṿng một thập kỉ qua. Lăi ṛng của Apple trong quư vừa qua đạt 9,5 tỉ USD trong khi tỉ suất lợi nhuận đạt 37,5%, giảm so với mức 47,4% của một năm trước đây.
Trong khi Apple hân hoan với kết quả tài chính vừa công bố, giới công nghệ vẫn băn khoăn cho rằng liệu trong tương lai hăng này sẽ chạy theo thị trường iPhone và iPad giá rẻ để giành lấy thị phần hay tiếp tục tạo ra những ǵ mà vị cố chủ tịch Steve Jobs thường gọi là sản phẩm tuyệt vời “một cách điên rồ” giúp đáp ứng nhu cầu của càng nhiều khách hàng trên toàn cầu càng tốt.
C̣n nhớ khi Steve Jobs hợp tác với Steve Wozniak để làm ra chiếc PC Apple đầu tiên, ông hoàn toàn tin tưởng rằng Apple sẽ là công ty đầu tiên mang máy tính cá nhân đến công chúng. Tuy nhiên, khi IBM nhảy vào thị trường PC sau đó, thế cuộc đă thay đổi. Năm 1983, chiếc PC của IBM vẫn là chuẩn phổ biến của máy tính cá nhân và Apple vẫn c̣n "lẹt đẹt" ở phía sau.
Apple sẽ chọn chiến lược tăng lợi nhuận hay giành thị phần từ các đối thủ khác - Ảnh: The Verge.
Khi vị cố chủ tịch của Apple giới thiệu máy tính chạy hệ điều hành Mac vào năm 1984, ông tin chắc rằng chiếc máy tính này sẽ dễ dùng hơn PC của IBM, và sẽ được mọi người ưa thích hơn PC IBM. Nhưng vào lúc đó, hầu hết đa số người dùng cá nhân chưa có khả năng mua máy Mac hay PC IBM. Mức tăng trưởng thật sự của PC là do thị trường doanh nghiệp thúc đẩy, cũng là thị trường mà IBM đă góp phần tạo dựng. Thương hiệu này ngay cả hiện giờ vẫn tiếp tục là thương hiệu PC bán chạy nhất.
Sau khi Jobs buộc phải rời khỏi Apple, CEO sau đó là John Sculley đă lănh đạo công ty theo một chiều hướng mới. Ông này tập trung phát triển công năng của chiếc máy Mac vào lĩnh vực xuất bản in ấn và đồ họa, và cuối cùng phải chấp nhận rằng Apple sẽ không bao giờ trở thành một công ty đứng đầu thị phần chung về PC. John Sculley đă tập trung vào lợi nhuận thay v́ vào thị phần. Trong khoảng một thập niên, chiến lược này nói chung đă đạt hiệu quả. Nghĩa là, đến khi các hăng sản xuất PC và các hăng cung cấp phần mềm đuổi kịp nhau, các loại PC IBM chuẩn có thể cạnh tranh với những ǵ Apple đang cung cấp trong giải pháp in ấn và đồ họa cho thị trường doanh nghiệp.
Khi Sculley được cho thôi việc vào đầu thập niên 1990 do thị phần và lợi nhuận bị giảm sút, Michael Spindler thế vào chiếc ghế này. Ông này đă xem xét lại vị trí của Apple trên thị trường và quyết định rằng, nếu họ không thể thắng trong lĩnh vực PC th́ có thể bán bản quyền hệ điều hành Mac để đẩy thị phần PC và hi vọng sẽ tăng lợi nhuận trở lại. Trong lịch sử của Apple, động thái này là một thảm họa và khi Spindler buộc phải rời công ty vào năm 1996, Apple lúc đó mang nợ đến 1 tỉ USD.
Sau một thời gian ngắn đảm nhận vị trí này, vị CEO tiếp theo là Gil Amelio đă mang Steve Jobs lại cho Apple và Jobs, sau đó trở thành CEO kế nhiệm, lại phải đương đầu với vấn đề lợi nhuận và thị phần. Được hỏi làm thế nào để cứu Apple, Jobs bảo sẽ quay lại và đáp ứng yêu cầu của những khách hàng chủ yếu của ông. Đó là những nhà in ấn, các chuyên gia đồ họa, và các kĩ sư, những người đă ưa dùng máy Mac để làm công việc của họ. Ông cũng muốn cố gắng t́m cách làm cho Apple ḥa hợp với nhiều người dùng hơn. Jobs đă thực hiện theo đúng chiến lược vạch ra như thế khi giới thiệu các mẫu máy iMac nhiều màu sắc và đưa ra ḍng máy PC all-in-one chủ đạo.
Dù được cho là ḱ vọng máy Mac sẽ tăng trưởng về tổng số lượng xuất xưởng, nhưng lúc đó Jobs nhận ra rằng Apple sẽ không bao giờ có thể thống trị thị trường PC như trước đây ông đă từng mơ ước. Nên thay vào đó, ông tập trung vào việc đưa ra những ư tưởng mới đầy sáng tạo và đột phá. Sản phẩm mới đầu tiên của ông là chiếc iPod đă tạo nên một cuộc cách mạng trong thị trường máy nghe nhạc di động, và ngạc nhiên thay Apple cho đến nay vẫn thống trị lĩnh vực này.
Sau đó, Jobs đă giới thiệu chiếc điện thoại iPhone. Một lần nữa, Apple h́nh thành được một thị trường smartphone riêng và ít nhất là trong ṿng 5 năm nay, chiếc iPhone đă “làm mưa làm gió” trên thị trường này. Nhưng như trong quá khứ, các hăng cạnh tranh sau cùng cũng bắt kịp Apple. Theo dự báo thị trường th́ trong khi iPhone vẫn tiếp tục chiếm khoảng 22% đến 25% thị trường smartphone, nhưng vẫn đứng sau điện thoại Android.
Năm 2010, Apple giới thiệu chiếc máy tính bảng iPad và khởi đầu một cuộc chiến mới. Trong khi Apple thống trị lĩnh vực này khoảng 2 năm, th́ lần này các hăng cạnh tranh đă bắt kịp nhanh hơn. Hầu hết các nhà phân tích dự đoán Apple sẽ xuống hạng nh́ về máy tính bảng vào cuối năm 2013 hay đầu năm 2014, th́ hầu hết sản phẩm máy tính bảng Android giá thấp được cho là sẽ lên ngôi.
Phiên bản giá thấp của các sản phẩm này đă đẩy thị phần lên và sự kiện này khiến Apple phải tính đến việc sản xuất một model iPhone và iPad giá thấp để giành lại thêm thị phần, nhất là ở các thị trường mới nổi. Lí do của quyết định này được cho là, với số lượng smartphone tăng Apple sẽ có thể cạnh tranh nhiều hơn. Điều này có thể đúng, nhưng với sản phẩm giá thấp, Apple và ngay cả các hăng cạnh tranh khác phải hi sinh lợi nhuận để giành thị phần.
Trong khi đó, có vẻ có một trường hợp ngoại lệ là Samsung. Hăng công nghệ Hàn Quốc này đang làm ăn khấm khá với cả 2 phân khúc smartphone cao cấp và b́nh dân, đem lại cho họ một thị phần khá lớn trên thế giới cùng với lợi nhuận vượt bậc. Dĩ nhiên, không thể sánh với mức lợi nhuận mà Apple đă đạt được, nhưng điện thoại b́nh dân rơ ràng đă đem lại rất nhiều lợi nhuận cho Samsung.
Do đó, giới phân tích cho rằng đây là một bài toán khó cho Apple và đưa ra một loạt câu hỏi. Liệu hăng này sẽ cho ra iPhone hay iPad giá thấp để có thể cạnh tranh trong một thị trường lớn hơn và cùng lúc cắt giảm tỉ lệ lợi nhuận để giành thị phần dù bị ảnh hưởng đến mức lợi nhuận? Chiến lược hiện thời của Apple cho đến giờ vẫn có hiệu quả, nhưng với mức độ cạnh tranh ngày càng gia tăng từ Android của Google và các đối tác của họ, liệu đă đến lúc phải thay đổi?
Apple đă nhiều lần bị dằn vặt với những câu hỏi trên và về mặt chiến lược đă không chấp nhận đề xuất sản xuất sản phẩm giá rẻ chỉ để giành thị phần. Không có lí nào khiến “Quả táo” phải thay đổi chiến lược. Điều này không có nghĩa là họ sẽ không sản xuất iPad và iPhone có mức giá thân thiện hơn với người dùng. Nhưng dù Apple có sản xuất loại sản phẩm như thế, họ vẫn có tỉ lệ lợi nhuận bền vững, dù ít hơn một chút so với lợi nhuận từ các sản phẩm cao cấp hiện nay.
Theo Số Hóa
Apple và bài toán nan giải về thị phần hay lợi nhuận
