Tác giả: T.S Alan Phan, Chủ Tịch Quỹ Đầu Tư Viasa
Đế chế Mỹ đang bước vào hoàng hôn, nhưng đêm dài vẩn c̣n xa, vài ba chục năm trước mặt. Trong khi đó, tại những cửa hàng ăn và hộp đêm sang trọng nổi tiếng, khách vẫn phải xếp hàng chờ hơn cả tiếng. Đêm vẫn c̣n dài và tiệc vẫn tràn đầy champagne.
Lần về lại Mỹ vào tháng 9 vừa qua, tôi ngồi trên máy bay cạnh một đại gia Ấn Độ thích tṛ chuyện. Bị ảnh hưởng nhiều của các mạng truyền thông thích phóng đại, anh ta nói về một xứ Mỹ tàn lụi như một bài điếu văn. Thất nghiệp, bạo lực, nợ nần, nghèo đói, mâu thuẫn chính trị...tôi cứ nghĩ là anh đang mô tả xă hội Ấn Độ của chính anh. Sau một tháng thăm gia đ́nh và t́m cơ hội đầu tư tại Mỹ, tôi xin thưa là t́nh h́nh vẫn c̣n khả quan hơn tại rất nhiều quốc gia khác. Dù thất nghiệp có lên đến 10%, con số người c̣n lại (90% của 300 triệu dân) vẫn có một thu nhập rất cao và GDP vẫn gần gấp ba Trung Quốc với 1.35 tỷ dân.
Đế chế Mỹ đang bước vào hoàng hôn, nhưng đêm dài vẩn c̣n xa, vài ba chục năm trước mặt. Trong khi đó, tại những cửa hàng ăn và hộp đêm sang trọng nổi tiếng, khách vẫn phải xếp hàng chờ hơn cả tiếng. Đêm vẫn c̣n dài và tiệc vẫn tràn đầy champagne.
Nắm bắt thời cơ
Tôi chạy lên Pasadena một buổi trưa thăm người bạn cũ nghe nói đang làm ăn phát đạt. Anh tên Bruce Stuart là một luật sư có văn pḥng nhỏ chuyên về thương nghiệp từ 30 năm qua khi tôi mới quen anh. Hai năm trước, thấy t́nh h́nh bất động sản (BĐS) Mỹ lâm nguy, anh và vài người bạn bỏ ra 5 triệu để kinh doanh địa ốc. Có lẽ là chuyện hơi ngược đời. Nhóm anh mua lại các BĐS đă bị ngân hàng tịch thu và sắp đưa ra phát măi qua đấu giá để khấu hồi nợ cho ngân hàng. Với tổng số tài sản xấu lên đến gần 2 ngàn tỷ USD khắp quốc gia, có thể nói là thị trường phải mất 8 năm mới thanh toán hết các BĐS loại này.
Giá mua thường rẻ khoảng 20% hơn giá tại các buổi đấu giá v́ ngân hàng tiết kiệm được th́ giờ, phí tổn, thủ tục ṭa án, giấy tờ phát măi...Sau đó, nhóm anh đem bán lại ra thị trường cũng với giá rẻ hơn giá thông thường chừng 20%. Thời gian xoay ṿng mất trung b́nh 3 tháng và trong 2 năm vừa qua, Bruce và các bạn anh thu về hơn 6 triệu USD tiền lời, cho họ mức hoàn trái khỏang 58% mỗi năm. Bruce cho tôi coi tất cả hồ sơ của 216 vụ giao dịch đă hoàn tất với đầy đủ chi tiết v́ anh muốn quỹ tôi đầu tư thêm 10 triệu USD để gia tăng hoạt động.
Anh c̣n đưa tôi đi xem hai BĐS anh vừa mua bán xong. Một biệt thự ở Victorville, một thành phố trung lưu cách trung tâm Los Angeles 1 giờ lái xe, có đất rộng 270 mét vuông, vừa xây xong 3 năm trước với diện tích xây dựng 170 mét vuông. Anh mua của Bank Of America giá 38.000 USD, sửa sang lại tốn 4.000 và phí tiếp thị giấy tờ thêm 3.000. Anh bán lại với giá 75.000 USD, đem về cho nhóm anh một lợi nhuận 30.000 USD sau 3 tuần.
Giá cả BĐS ở California tương đối cao hơn các bang khác, nhưng tôi vẫn "sốc" trong trường hợp này v́ tôi vừa đi coi và nghe giá một biệt thự gần Phú Mỹ Hưng tháng trước. Giá BĐS ở Mỹ có lẽ rẻ khoảng 4 lần giá BĐS ở TP.HCM, trong khi thu nhập trung b́nh của một người Mỹ gấp 40 lần người Việt.
BĐS kia nằm ở Newport Beach, một thành phố sang trọng đắt tiền cạnh biển ở Quận Cam. Một nhạc sĩ nổi tiếng trả 7,2 triệu USD cho ṭa nhà 18 pḥng này cách đây 6 năm; Bruce mua lại của ngân hàng với giá 3,5 triệu. Sau 8 tháng tiếp thị, nhóm anh bán được cho một nghệ sĩ khác với giá 4,8 triệu USD đem lại lợi nhuận 1.1 triệu sau khi trừ chi phí.
Một chuyện cũng làm tôi so sánh cách làm ăn nơi đây với Á Châu là các anh không cần một giấy phép kinh doanh nào, hay phải chạy ngược xuôi để "bôi trơn" cho dịch vụ. Viên quan chức độc nhất các anh phải đương đầu là ngài thuế vụ, đang tŕnh một hóa đơn cao hơn các anh chịu trả. Hai bên đang thưa nhau ra ṭa, và Bruce tin ḿnh sẽ thắng v́ có hơn 35 năm kinh nghiệm so với vài năm của quan chức trẻ kia.
Khi có "thế lực chống lưng"
Một anh bạn khác tên Wilbur (Bill) Stover ở San Francisco, tôi điện thoại thăm khi thấy anh đang "nằm trên thớt" của các mạng truyền thông. Tôi quen anh cách đây 8 năm khi anh đang làm cho Micron Tech và đứng ra thương lượng để bán cho quỹ của tôi một công ty con của Micron. Dịch vụ M&A không thành nhưng chúng tôi có nhiều tưong đồng nên quư nhau như bạn. Cách đây 3 năm, anh về đầu quân cho một công ty sản xuất panel năng lượng mặt trời tên Solyndra.
Solyndra thành lập năm 2006 và nộp đơn xin chính phủ tài trợ khi TT Obama đề ra chánh sách năng lượng xanh nằm trong gói kích cầu cứu kinh tế Mỹ. Công ty được tỷ phú dầu hỏa George Kaiser đầu tư 36%, khai trương hoành tráng với 1.100 nhân viên và được Obama đến thăm viếng sau đó, với bài diễn văn ca tụng thành quả. Qua sự vận động của Kaiser, vốn là một ủng hộ viên lớn trong bộ máy tranh cử của Obama, chánh phủ Mỹ đồng ư bảo lănh số tiền vay 535 triệu dollars cho Solyndra.
Ngày 1 tháng 9 năm nay, sau 3 năm hoạt động, Solyntra khai phá sản. Đảng Cộng Ḥa và Quốc Hội đ̣i mở cuộc điều trần về những lạm dụng quyền lực của Ṭa Bạch Ốc trong việc mất 535 triệu USD cho công ty "gà nhà". FBI đă tịch thu tất cả hồ sơ của công ty để bắt đầu điều tra thêm. Bill không trả lời diện thoại, vợ anh ta nói là anh đang bị suy sụp thần kinh v́ sự cố. Tôi chia buồn và chỉ biết nói "hang in there" (ráng bám trụ) và đừng để các chính trị gia biến ḿnh thành vật tế thần.
Dù lo cho bạn, nhưng tôi lại thỏa măn v́ "cái đúng" của tư duy ḿnh. Bất cứ nơi nào, khi người ta lấy tiền dân để kinh doanh với mục đích chánh trị, kết quả đều chắc chắn là tiền mất tật mang. Đinh luật này đă được minh chứng qua bao nhiêu thời đại, dù các tên đạo diễn càng ngày càng khôn ngoan, tinh vi hơn và biết ngụy trang hành động ḿnh dưới nhiều h́nh thức.
T/S Alan Phan là Chủ Tịch Quỹ Đầu Tư Viasa tại Hong Kong và Shanghai. Du học Mỹ từ năm 1963, ông đă làm việc tại nhiều công ty đa quốc gia ở Wall Street và phát triển công ty Hartcourt của ḿnh thành một tập đoàn niêm yết trên sàn Mỹ với thị giá hơn 700 triệu dollars. Ông sống và làm việc tại Trung Quốc từ 1999. T/S Phan tốt nghiệp BS tại Penn State (Mỹ), MBA tại American Intercontinental (Mỹ), Ph.D tại Sussex (Anh) và DBA tại Southern Cross (Úc). Ông đă xuất bản 7 cuốn sách bằng Anh và Việt ngữ. Email của ông là
gocnhinalan@gmail.co m và Web site cá nhân là
www.gocnhinalan.com.
vef
Làm ăn ở Mỹ: Đêm vẫn dài và tiệc vẫn đầy champagne
