Gaddafi - Sư tử trên sa mạc: Kẻ thù của Mỹ! (kỳ 1)

Đó là nhan đề bài viết của Giáo sư Julio Cesar Centero, ĐH Andes, Venezuela, Giáo sư thỉnh giảng ĐH Viên, Áo, từng là cố vấn của Ban Thư ký Hội nghị Liên Hiệp Quốc về môi trường và phát triển.

Đại tá Moammar Gaddafi chào đời trong một ngôi nhà bạt của bộ tộc beduina (bộ tộc sống trên sa mạc vùng Bắc Phi) vào năm 1942.

21 tuổi, ông Gaddafi nhận bằng luật sư. Sau đó, ông theo học tại Học viện Quân sự Sandhurst của Anh và Học viện Quân sự của Hy Lạp. Năm 1969, lúc 27 tuổi, ông đánh đổ Vua Idris, một nhà độc tài do Anh và Pháp dựng lên và tuyên bố ông muốn là “Che Guevara của Trung Đông”.

Năm 1970, Moammar Gaddafi ra lệnh trục xuất các căn cứ quân sự nước ngoài khỏi lãnh thổ Libya. Ông xây dựng cái gọi là “chủ nghĩa xã hội Hồi giáo” để thông qua đó tìm kiếm một nền dân chủ trực tiếp: Chính phủ của dân chúng thông qua các hội đồng nhân dân và công xã. Nhà nước Gran Yamahiriya Arab Libya Nhân dân Xã hội chủ nghĩa được hình thành như vậy.

Ông Gaddafi quốc hữu hóa các công ty dầu lửa và trục xuất các nhân viên người Mỹ, Anh và Italy – những kẻ thống trị và đàn áp người dân Libya trong nhiều thập kỷ. Ông Gaddafi lập tức bị coi là kẻ thù của Mỹ. Nhưng một phần khác của thế giới nhìn nhận Chính phủ của ông Gaddafi như một nhà nước của người cùng khổ, để bảo vệ quyền tự quyết và tự chủ của mình.

Mối quan hệ giữa ông Gaddafi và Washington càng trở nên tồi tệ hơn với việc nhà lãnh đạo Libya đóng vai trò chính trong cuộc cấm vận dầu lửa năm 1973 đối với Mỹ và hợp tác với Liên Xô.

Ông Gaddafi là người rất hâm mộ nhà lãnh đạo xuất sắc người Ai Cập, Tổng thống Gamal Abdel Nasser, đặc biệt trong cuộc đấu tranh vì sự thống nhất của các dân tộc Arab. Ông Gaddafi ký với Nasser Hiến chương Tripoli, trong đó có những thỏa thuận cụ thể về hợp tác quân sự, chiến lược và kinh tế giữa Ai Cập và Libya.

Sau khi Nasser bị đầu độc chết năm 1970, ông Gaddafi nắm vai trò lãnh đạo xu hướng liên minh Arab. Hai năm sau, Liên đoàn các nước Cộng hòa Arab ra đời, với các thành viên là Syria, Ai Cập, Iraq và Libya.

Ông Gaddafi cũng ủng hộ mạnh mẽ cuộc đấu tranh của Palestine trong nhiều thập kỷ. Năm 1972, ông tuyên bố, Libya sẽ ủng hộ, huấn luyện và tài trợ bất kỳ người Arab nào sẵn sàng bảo vệ sự nghiệp của Palestine. Ngay lập tức, ông bị liệt vào hàng “khủng bố”. Từ đó, những cơn mưa kết tội ông Gaddafi tham gia hoặc ủng hộ các cuộc tấn công khủng bố ở Italy, Áo, Đức, Sát, Philippines, Ai Cập ập đến.

Ông Gaddafi bị cho là người đỡ đầu chính cho một trong những kẻ khủng bố nổi tiếng nhất lúc đó là Carlos Illich Ramirez - một người Venezuela có biệt danh “Chó sói” (El Chacal). Ông cũng bị cáo buộc tham gia buôn lậu ma túy, xúi giục chủ nghĩa khủng bố, phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt... Tổng thống Mỹ Ronald Reagan gọi Gaddafi là “con chó dại trên sa mạc”.

Chính phủ Mỹ không ít lần định hạ bệ Gaddafi. Tháng 8/1981, tạp chí News Week tiết lộ một kế hoạch ám sát nhà lãnh đạo Libya do giám đốc Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) trình lên Chính phủ. Vài ngày sau đó, máy bay chiến đấu của Mỹ tấn công hai máy bay Sukhoi của Libya trên bầu trời Tripoli.

Năm 1986, Ronald Reagan ra lệnh đánh bom các căn cứ quân sự và tòa nhà Chính phủ Libya ở các thành phố Tripoli và Benghazi, trong một âm mưu giết chết ông Gaddafi và kích động sự nổi dậy của dân chúng. Các máy bay cất cánh từ các căn cứ của Mỹ ở Anh.

Trong các cuộc ném bom nói trên, một trong những người con gái của Gaddafi là Jana cùng hàng chục sĩ quan thân cận của cô thiệt mạng. Trong 10 năm sau đó, dưới con mắt của Mỹ, Đại tá Gaddafi trở thành Osama bin Laden của thời đại. Washington bao vây, cấm vận thương mại Libya hòng lật đổ ông Gaddafi.

Ông Gaddafi bị cáo buộc ra lệnh cài bom trên một chiếc máy bay thương mại Boeing 474 của hãng hàng không lớn nhất nước Mỹ lúc đó là Pan American. Chiếc máy bay này bị nổ tung vào tháng 12/1988, tại vùng Lockerbie của Scotland, khiến 259 hành khách trên chuyến bay và 11 người dân ở Lockerbie thiệt mạng. Sau một quá trình dài thương lượng, năm 1999, ông Gaddafi trao cho Scotland hai công dân Libya bị cáo buộc cài bom chiếc máy bay này.

Nhà lãnh đạo Libya cũng chấp nhận bồi thường cho gia đình các nạn nhân trong vụ đánh bom ở Lockerbie, song không chấp nhận cáo buộc nhà nước Libya phạm tội.

Theo baotintuc