Le Courrier International trích dịch một bài viết đăng trên tờ The Star xuất bản ở Kuala Lumpur, mang tựa đề «Đừng bao giờ nói là không bao giờ ! ». Tác giả bài báo cho rằng, với những « chính quyền bô lăo » hiện nay tại Đông Nam Á, th́ không phải là không có khả năng xuất hiện những phong trào phản kháng. Chính quyền các nước Đông Nam Á cần phải biết lắng nghe tuổi trẻ, nếu không muốn bị làn sóng phẫn nộ tương tự như những ǵ đang diễn ra trên các đường phố Ả Rập quét sạch.
Thanh niên Indonesia biểu t́nh phản đối chính phủ đương đầu với cảnh sát. Ảnh chụp ngày 20/10/2010./Reuters
T́nh h́nh ở các nước Ả Rập và Côte d’Ivoire tiếp tục được các tuần báo Pháp chú ư. Tờ Le Courrier International chạy tựa « Côte d’Ivoire : Ḥa b́nh c̣n khó khăn hơn cả chiến tranh ». Tuần báo Le Nouvel Observateur giải thích v́ sao lực lượng Pháp và Liên Hiệp Quốc dấn thân vào cuộc chiến ở Abidjan, L’Express có bài phóng sự «Côte d’Ivoire : Con đường máu ». Hồ sơ đặc biệt của Le Courrier International đặt câu hỏi : « Ai sợ hăi các cuộc nổi dậy trong thế giới Ả Rập ? ».
Nếu trang b́a của tuần báo Le Point là chân dung của Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy, phân tích về mức độ tín nhiệm ngày càng xuống thấp của ông sau bốn năm cầm quyền, th́ trang nhất của L’Express lại dành cho thủ đô Luân Đôn của Anh quốc. C̣n Le Nouvel Observateur nêu ra vấn đề « Gầy đi liệu có nguy hiểm ? », trích dẫn kết quả cuộc điều tra chính thức cho biết các liệu pháp ăn kiêng gây hậu quả không tốt cho sức khỏe về lâu về dài, cho dù có được một thân h́nh mảnh mai vẫn là giấc mơ của phân nửa số người Pháp. Riêng Le Figaro Magazine đưa ảnh trang nhất trung sĩ Christophe Tran Van Can, phục vụ trong một đơn vị tác chiến của thủy quân lục chiến Pháp, với lời giới thiệu trân trọng về cuốn « Nhật kư chiến tranh ở Afghanistan » ghi lại diễn tiến một năm chiến đấu ở vùng đất đầy nguy hiểm này.
« Mùa xuân Ả Rập » ở Đông Nam Á ? Đừng bao giờ nói là không bao giờ !
Trở lại với hồ sơ về các cuộc cách mạng Ả Rập, Le Courrier International trích dịch một bài viết đăng trên tờ The Star xuất bản ở Kuala Lumpur, mang tựa đề « Đừng bao giờ nói là không bao giờ ! ». Tác giả bài báo cho rằng, với những « chính quyền bô lăo » hiện nay tại Đông Nam Á, th́ không phải là không có khả năng xuất hiện những phong trào phản kháng.
Theo tác giả, th́ những người đấu tranh cho tự do trong năm 2010 đă phải báo động v́ t́nh trạng thụt lùi của nền dân chủ trên toàn thế giới. Trong khi châu Âu và Hoa Kỳ lùi bước, th́ sự trỗi dậy của Trung Quốc chừng như báo hiệu cho một kỷ nguyên độc đoán. Nhưng năm 2011 đă đảo ngược lại xu hướng này. Bỗng chốc làn sóng dân chủ lại nổi lên và lan tràn nhanh chóng, vụ một thanh niên Tunisia tự thiêu đă là ng̣i nổ cho một loạt các cuộc biểu t́nh và thay đổi chế độ trong thế giới Ả rập.
Nhưng các nước Đông Nam Á th́ chưa chắc có được những thúc bách đ̣i hỏi dân chủ như thế. Lịch sử khu vực này được đánh dấu bằng những cuộc cách mạng có kết quả khiêm tốn. Chẳng hạn như phong trào Reformasi ở Malaysia và Indonesia, People Power ở Philippines, hay các cuộc biểu t́nh đ̣i dân chủ ở Thái Lan năm 1992, tất cả đều không có được trọng lượng cần thiết. Bên cạnh đó, Malaysia cũng như Singapore lại c̣n hạn chế một số quyền dân sự và tự do báo chí. Sự bất măn của người dân trong khu vực cũng không giống như tại Trung Cận Đông.
Dù vậy, khi quan sát những ǵ diễn ra tại các nước Ả Rập, tác giả nghĩ đến câu châm ngôn « Đừng bao giờ nói là không bao giờ ! ». Trước hết, các quốc gia Đông Nam Á cũng có thể phải chịu đựng cú sốc kinh tế do giá dầu hỏa tăng, và sự phục hồi chậm chạp ở Hoa Kỳ, ở châu Âu có thể ảnh hưởng đến các nền kinh tế vốn lệ thuộc vào xuất khẩu. Thứ đến, không ai có thể biết được các chính thể quân chủ có thể thoát ra khỏi khủng hoảng dễ dàng hơn là chính thể cộng ḥa hay không. Thí dụ của Bahrain cho thấy các ông hoàng cũng có thể phạm phải các sai lầm nghiêm trọng.
Cũng theo bài báo, th́ những người có trách nhiệm ở các nước Đông Nam Á cần phải biết lắng nghe tuổi trẻ. Đời sống chính trị tại đây từ lâu vẫn bị những chính khách già nua thống trị, giật dây từ trong hậu trường. Nếu không dự trù đối phó với những thử thách, th́ các chính phủ có thể bị làn sóng phẫn nộ tương tự như những ǵ đang diễn ra trên các đường phố Ả Rập quét sạch. Để kết luận, tác giả lặp lại : « Đừng bao giờ nói là không bao giờ ! ».
Thử thách của các nền dân chủ hậu cách mạng
Bài viết « Cần cố gắng hơn nữa cho nền dân chủ » đăng trên tờ Philippine Daily Inquirer xuất bản ở Manila, được Le Courrier International trích dịch, đặt vấn đề : Sau cách mạng, th́ những ǵ sẽ diễn ra tiếp đó ?
Theo bài báo, th́ khi xem những h́nh ảnh tại quảng trường Tahrir, Ai Cập chiếu trên truyền h́nh, những người đă từng leo lên các hàng rào chướng ngại vật trong đợt đầu của phong trào People Power vào năm 1986, đă đương đầu với các xe tăng của nhà độc tài Marcos hoàn toàn thấu hiểu câu nói của nhà ly khai Ai Cập Wael Ghonim. Đó là : « Chúng ta biết rằng sẽ giành được chiến thắng một khi người dân vượt qua được rào cản tâm lư, khi họ quyết định thà chết vinh hơn sống nhục ».
Tuy vậy, những hồi ức này lại đi kèm với những nuối tiếc về các cơ hội đă bị vuột ra khỏi tầm tay. Đối với những người đă tham gia các cuộc cách mạng ở Philippines và châu Mỹ la-tinh trong thập niên 80, rồi tại Đông Âu năm 1989, th́ khúc ca khải hoàn của sức mạnh quần chúng chỉ tồn tại được một thời gian ngắn, rồi dần dà phải nhường chỗ cho những lo ngại, thất vọng và cuối cùng là niềm cay đắng. Đó là khi sức mạnh của dân chủ trực tiếp vốn đă lật đổ được các nhà độc tài, bị chuyển đổi thành dân chủ nghị viện theo kiểu phương Tây, trong đó những tầng lớp trên bảo thủ hay cánh trung tiếp tục thống trị ; các chế độ mới bị quốc tế thúc ép áp dụng chính sách thắt lưng buộc bụng.
Bài báo đưa ra ví dụ tại Philippines, sau khi Washington bỏ rơi ông Marcos, chính quyền Aquino phải chiều theo đ̣i hỏi của Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Ngân hàng Thế giới, thông qua đạo luật cho phép trích xuất tự động từ ngân sách hàng năm để trả lăi vay. Thế là do 30 đến 40% ngân sách quốc gia phải dùng trả lăi, chính phủ không thể có được vốn đầu tư cần thiết cho tăng trưởng, khiến những năm gần đây Philippines phải lẹt đẹt sau đuôi những nước láng giềng được gọi là phép lạ kinh tế Đông Nam Á.
Theo tác giả, th́ cuộc cách mạng Ả Rập đă đưa ra một thử thách mới, nhằm thiết lập các định chế biết tái lập được mối liên hệ cần thiết giữa các giá trị tự do, bác ái và b́nh đẳng. Tuổi trẻ Ả Rập, động cơ của cách mạng ít chịu khuất phục bởi nền dân chủ nghị viện, có nhiều sáng tạo hơn để h́nh thành những dạng thức dân chủ trực tiếp hơn. Trong khi chủ nghĩa tân tự do thịnh hành từ thập niên 80 và 90 đang gặp khủng hoảng, th́ những nhà dân chủ Ả Rập hiện có cơ hội viết nên một chương mới cho cách mạng thế giới. Liệu họ sẽ đối mặt với thách thức, hay sẽ cứ để cho các chính khách già nua thao túng, với chế độ dân chủ nghị viện kiểu phương Tây đă cũ mèm ?
Miến Điện : « Dân chủ có kỷ cương » với các phiên họp Quốc hội chỉ 15 phút
Cũng liên quan đến châu Á, tờ báo trên mạng Asia Times mô tả những phiên họp siêu ngắn của Quốc hội Miến Điện, với các đại biểu bị quản lư chặt chẽ và được trả lương cao. Bài viết « Mười lăm phút vinh quang của các đại biểu » cho biết, « nền dân chủ trong kỷ luật » được các tướng lănh tổ chức rất khôn khéo.
Đúng 9 giờ sáng, chủ tịch Quốc hội khai mạc phiên họp và 15 phút sau đó tuyên bố bế mạc. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi này, Quốc hội Miến Điện đă thông qua việc bổ nhiệm nhiều viên chức cao cấp, do chủ tịch đảng cầm quyền đề cử, sau đó các đại biểu trở về khu nhà tập thể. Ṭa nhà Quốc hội không có văn pḥng hoặc thư kư riêng cho các đại biểu, và họ chỉ được quyền vào hai pḥng họp, hai căng-tin và toa-lét, nếu lang thang qua nơi khác có thể bị ngăn lại. C̣n các nhà báo th́ không có quyền bước vào đây, cũng như đưa tin về các phiên họp.
Sau cuộc bầu cử ngày 7/11 năm ngoái, lần đầu tiên được tổ chức kể từ 20 năm qua, đảng V́ tương trợ và Phát triển Liên hiệp (USDP) của tập đoàn quân sự, và các đại biểu của quân đội đă kiểm soát đến 84% Hạ viện và 83% Thượng viện. Cuộc bầu cử dân chủ giả hiệu này là một trong những giai đoạn cuối cùng của bảy bước tiến đến nền dân chủ do chế độ cầm quyền đề ra. Nhưng nếu trước đây, người dân phải chịu sự thống trị của quân đội, th́ nay có đến hai chiếc ách, đó là thêm sự hiện diện của đảng USDP được điều hành bởi các tướng lănh về hưu mặc áo dân sự.
Các đại biểu Quốc hội được Thống chế Than Shwe biệt đăi cho sự ngoan ngoăn của họ. Các đảng viên được lănh 300.000 đồng kyat mỗi tháng, tương đương 245 euro theo hối suất chợ đen, trong khi lương công chức là từ 12 đến 160 euro, thêm vào đó là nhiều loại phí, trợ cấp khác. C̣n chủ tịch Quốc hội th́ nhận được đến 5 triệu kyat mỗi tháng, tức 4.000 euro.
Mùa xuân tiếng Pháp
Trên lănh vực xă hội, tuần báo Le Point tỏ ra phấn khởi trước « Mùa xuân của tiếng Pháp », dẫn ra công tŕnh của hai nhà nghiên cứu Canada cho rằng tương lai của ngôn ngữ này rất sáng sủa.
Hiện nay có khoảng 220 triệu người nói tiếng Pháp trên thế giới. Pháp ngữ đứng hàng thứ 8 trong các ngôn ngữ quốc tế, và con số người nói tiếng Pháp đă tăng gấp ba trong ṿng 60 năm qua. Tuy tiếng Anh đứng đầu với số lượng 63 nước dùng Anh ngữ làm ngôn ngữ chính thức, nhưng tiếng Pháp cũng chiếm hạng nh́ với 36 nước. Trong số 35 Viện sĩ hàn lâm Pháp hiện thời, có 4 người không phải tiếng mẹ đẻ là tiếng Pháp, và một phần tư các nhà văn đoạt giải Goncourt cũng thế. Chẳng thế mà giải Nobel văn học Albert Camus đă từng viết trong thập niên 50 : « Tổ quốc tôi là ngôn ngữ Pháp ». Nhà văn Camus sinh ra ở Algérie, mẹ là người Tây Ban Nha.
theo rfi
« Mùa xuân Ả Rập » ở Đông Nam Á : Đừng bao giờ nói là không bao giờ !
