Bă trà thải từ các nhà máy sản xuất nước giải khát ở B́nh Dương được một sơ sở tái chế mua về, sấy khô thành trà rồi tung ngược trở lại thị trường dùng làm trà tẩm liệm, có khi c̣n tẩm hương liệu rồi bán cho người uống.
Rùng ḿnh với băi phế thải trà
Băi đất trống rộng bên hông nghĩa trang trong khu phố B́nh Đức thuộc UBND phường B́nh Ḥa, huyện Thuận An, tỉnh B́nh Dương được ông Hoàng (A Tỷ) làm băi tập kết phơi bă trà phế thải trước khi đưa vào hệ thống ḷ sấy trà theo công nghệ đốt nóng bằng củi than. Mới đi từ ngoài vào băi phơi bă trà, chúng tôi giật ḿnh bởi mùi hôi thối như phân trâu xốc lên mũi. Giữa trưa hừng hực nắng, gần 20 công nhân lực lưỡng đang dùng cào phơi rơm, cuốc để banh từng bao bă trà ra phơi nắng. Bă trà để ẩm ướt lâu nên bốc mùi khó ngửi.
Quan sát bă trà đang phơi, chúng tôi thấy có cả nấm mốc trắng hếu mọc đầy cọng bă trà phế thải. Một công nhân ḿnh đầy mồ hôi nhễ nhại, ngồi bệt trên bă trà đang phơi, tay cầm cái nón quạt phành phạch. Thấy chúng tôi lân la hỏi chuyện phơi bă trà để làm ǵ, anh công nhân cho biết: “phơi bă trà cho khô rồi đem vào ḷ sấy, sau đó bán lại”. Công nhân tên T. cho biết, bă trà này được mua từ nhà máy sản xuất nước trà C2, Dr.Thanh… đem về đây sấy khô rồi bán cho các cơ sở mai táng làm trà tẩm liệm. Trà phế thải sau khi sấy mà c̣n tốt th́ đem đi tẩm hương liệu trà, ướp lài rồi bán cho người ta uống, giá mỗi kg trà 10.000 đồng.
Ḷ sấy trà không phép của A Tỷ (phường B́nh Ḥa, Thuận An, B́nh Dương
Tại băi phơi bă trà này, nhiều công nhân cho hay mỗi ngày b́nh quân một người phải làm 40kg trà thành phẩm (bă trà phơi khô) mới được hưởng lương của ông chủ Hoàng. Vào bên trong khu xưởng sấy trà, chúng tôi thấy cả một kho chứa hàng chục tấn trà thành phẩm đă sấy khô, đóng bao gọn gàng chất đống.
Hơn chục ḷ sấy bă trà đang đốt lửa phừng phực, chúng tôi hỏi chuyện một công nhân đang lui cui lấy củi khô đút vào ḷ. Người công nhân này cho biết, bă trà sau khi phơi khô rồi đem vào đây sấy lại trước khi đóng bao chở đi bán. Chúng tôi hỏi bán cho ai? Anh công nhân này trả lời: “Bán cho người ta ướp xác chết, một số th́ bán cho người ta uống”.
Đây là cơ sở sản xuất trà “chui”, không có giấy phép đăng kư kinh doanh nhưng vẫn ngang nhiên tồn tại ngay khu trung tâm văn hóa của phường B́nh Ḥa. Ông Hoàng – chủ cơ sở chế biến bă trà này - cho biết bă trà được mua từ mấy công ty sản xuất trà xanh C2, trà xanh Không Độ.
Chúng tôi hỏi mua giá bao nhiêu một kg? Ông Hoàng cho hay trước đây họ cho không nhưng giờ phải mua mỗi kg từ 200 – 300 đồng. Sau khi phơi sấy đóng bao chở đi bán mỗi kg 4.000 – 6.000 đồng cho người ta ướp xác chết. Trà “ướp xác” này được tung ra thị trường qua phương tiện xe tải dưới cái mác “Hội chữ thập đỏ”.
Chúng tôi ghi nhận được, thường có một chiếc xe tải mang biển số 54V-7592, bên hông xe có ghi ḍng chữ “Hội Chữ thập Đỏ”. Bă trà thành phẩm được chở về TP.HCM tập kết tại kho 245/61B Ḥa B́nh, phường Hiệp Tân, quận Tân Phú. Từ đây, “trà ướp xác” được tỏa đi khắp các tỉnh thành, nhiều nhất là Long An, Đồng Tháp, TP.HCM. Thỉnh thoảng, từng xe máy đến kho mua vài bao “trà ướp xác” rồi phóng nhanh ra khỏi băi tập kết, mất hút. Vào tận kho băi tập kết này, chúng tôi mục kích được từng bao trà kích cỡ lớn khá đẹp để sẵn. Công nhân tên M. đang cào trà vào bao cho biết trà đựng trong bao là loại tốt, chuẩn bị chở đi tẩm hương lài.
Đội lốt chất thải để làm “trà ướp xác”
Cuối năm 2011, thị trường tiêu dùng rúng động với thông tin “trà ướp xác” trộn lẫn với trà thông thường để bán cho các quán cà phê. Thời điểm đó, Hiệp hội Chè VN đă có văn bản cảnh báo về việc một số cơ sở tái chế bă trà phế thải của Công ty TNHH Tân Hiệp Phát (tỉnh B́nh Dương) lén lút trộn với trà thường tung ra thị trường.
UBND tỉnh Lâm Đồng đă yêu cầu các cơ quan chức năng chấn chỉnh. Lần này, trước thông tin các công nhân ở cơ sở tái chế bă trà của ông chủ Hoàng cho hay bă trà mua của nhà máy chế biến nước giải khát C2, Dr.Thanh, đại diện Công ty TNHH Tân Hiệp Phát, ông Phạm Lê Tấn Phong, khẳng định bă trà phế thải của công ty chỉ dùng để làm phân bón, trồng nấm và bón cho các vườn cây cao su và hoàn toàn không sử dụng vào mục đích khác. Tuy nhiên, khi chúng tôi đề nghị cung cấp thông tin xử lư phế thải bă trà th́ ông Phong cho rằng đó là bí mật kinh doanh, không cung cấp, c̣n một số bă trà th́ có thể anh em ở dưới bán (!?).
Công ty TNHH URC Việt Nam là đơn vị sản xuất nước giải khát C2. Hàng tháng, URC thải ra khoảng 50 tấn bă trà phế thải và bán bă trà này cho Công ty TNHH giao nhận hàng hóa xuất nhập khẩu Rồng Vàng (B́nh Dương), đơn vị thu gom xử lư rác thải.
Ông Crispin J.Francisco – giám đốc tài chính Công ty TNHH URC Việt Nam – lo lắng hiện tượng tái chế bă trà sẽ nguy hại cho sức khỏe cộng đồng và có nguy cơ khả năng nó sẽ quay trở lại thành nguyên liệu sản xuất cho nhà máy đồng thời dùng làm nước giải khát C2 giả.
Theo quy định, bă trà là chất thải rắn thông thường thuộc nhóm chất thải cần phải xử lư, chôn lấp. Tuy nhiên, sau khi mua bă trà của URC, Công ty Rồng Vàng thay v́ xử lư chất thải đă bán lại cho cơ sở chế biến “trà ướp xác” của ông Hoàng. Điều này, theo phía Công ty URC là không thể kiểm soát được. Tuy nhiên, phía URC cho biết sẽ ngưng hợp đồng với Công ty Rồng Vàng nếu phát hiện sai trái.
Một chuyên gia về môi trường cho hay, bă trà xanh phế thải theo quy định phải được tiêu hủy hoặc dùng làm phân bón. Nếu dùng tái chế th́ đơn vị tái chế phải được cấp phép và chịu sự giám sát của cơ quan chức năng. Tuy nhiên, “trà ướp xác” vẫn ngang nhiên tung hoành thị trường trong một thời gian dài ngay trước mắt cơ quan quản lư thị trường tỉnh B́nh Dương.
Theo Dân Việt
'Trà ướp xác' tung hoành thị trường
