Thủy điện Sông Tranh 2: Nỗi lo 'thảm họa kép'

Đập thủy điện nằm trên đứt gãy

Theo đó, TSKH Phan Văn Quýnh, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội (một chuyên gia chuyên ngành kiến tạo) đã bày tỏ sự lo lắng về diễn biến các trận động đất tại Bắc trà My thời gian qua.

TSKH Phan Văn Quýnh đã đi cùng đoàn chuyên gia đến khảo sát khu vực thủy điện Sông Tranh 2. Ông cho rằng những kết luận về động đất ở Bắc Trà My thời gian qua mới chỉ dựa trên nghiên cứu địa chất, bỏ qua các yếu tố kiến tạo. Vì qua các nghiên cứu kiến tạo cho thấy đập thủy điện Sông Tranh 2 đang nằm trên đới đứt gãy Bắc Trà My.

Đới đứt gãy này đang hoạt động, chạy theo hướng đông tây, nằm trên đới cà nát granit. Ngoài điều tối kị là đặt vị trí đập thủy điện trên một đới đứt gãy đang hoạt động thì đới địa chất này đang gây ra rất nhiều mối nguy hại.

Động đất liên tiếp ở Sông Tranh 2 không hoàn toàn là do động đất kích thích. Bởi nó không chỉ là sự tăng lên nhanh chóng trường ứng suất đàn hồi của địa chất, mà còn là sự khuếch tán nước hồ chứa đến độ sâu chấn tiêu. TSKH Phan Văn Quýnh

Thành kiến tạo granit phức hệ Bến Giăng - Quế Sơn là một loại kiến tạo đặc biệt. Đặc tính khoáng vật granit sẽ dễ dàng biến thành cao lanh khi tiếp xúc với nước. Đá granit tạo điều kiện cho nước thấm xuống, làm yếu nền móng. Khi đó nó sẽ tăng cường tính trôi trượt dọc các mặt đứt gãy. Độ khuếch tán nước ở đâu có thể đến chấn tiêu ở độ sâu 5km.

Như vậy, ở vị trí con đập nằm trên một khối kiến tạo yếu, thì dù kết cấu thân đập có được gia cường như thế nào, phun xi măng, trám các vết nứt ra sao, cũng không tránh khỏi nguy cơ.

TSKH Phan Văn Quýnh cho rằng, động đất liên tiếp ở Sông Tranh 2 không hoàn toàn là do động đất kích thích. Bởi nó không chỉ là sự tăng lên nhanh chóng trường ứng suất đàn hồi của địa chất, mà còn là sự khuếch tán nước hồ chứa đến độ sâu chấn tiêu. Nghĩa là có mối liên hệ giữa đứt gãy đang hoạt động với động đất kích thích hồ chứa. Ở đây cũng đã phát hiện có một suối nước nóng, đồng nghĩa đứt gãy đã hoạt động rồi.

"Các trận động đất vừa qua có thể chỉ là tiền chấn. Động đất cực đại chưa đến. Bởi vậy không thể xem các trận động đất ở đây là dư chấn", TSKH Phan Văn Quýnh nhấn mạnh.

Bản đồ tâm chấn động đất trong mối liên quan với hồ chứa, đứt gãy.

EVN phải có cam kết bằng giấy tờ

Theo TSKH Phan Văn Quýnh thì nỗi lo về thảm họa kép động đất và trôi đập ở Bắc Trà My là có cơ sở. Đấy là chưa kể đến thảm họa sóng thần có thể đi liền sau đó.

Nguy cơ ở đây nằm ở chỗ kết cấu địa chất công trình nền móng kém bền vững bao gồm thành phần đá, đứt gãy đang hoạt động cùng với đới cà nát và sự biến đổi của chúng dưới tác động của nước hồ chứa. Động đất là yếu tố cuối cùng đưa sự kém bền vững của nền móng công trình trên đi vào thảm họa. Doanh nghiệp phải có quy trình điều tiết thủy điện Sông Tranh 1, 2 và 3 để giảm thiểu nguy cơ tai biến, phải có kịch bản trôi đập Sông Tranh 2, di dân ra khỏi vùng có khả năng tai biến.

GS Nguyễn Đình Xuyên, nguyên Viện trưởng Viện Vật lý Địa cầu cũng khẳng định, tâm chấn của các trận động đất thời gian qua nằm trên các đới đứt gãy lớn đang hoạt động. Dù có nằm trên đới đứt gãy hay không thì trong phạm vi rất gần tính từ tâm chấn tới đập thủy điện, cũng sẽ không tránh khỏi ảnh hưởng.

Việc xây dựng các biện pháp đối phó lúc này là cần thiết, vì an toàn của người dân. "Còn nếu EVN vẫn khẳng định động đất không ảnh hưởng đến người dân thì phải có cam kết bằng giấy tờ. Cần thiết thì phải có cam kết bảo hiểm cho người dân trong vùng bị ảnh hưởng. Chứ không thể tin vào lời hứa của họ", GS Nguyễn Đình Xuyên chia sẻ.

TSKH Phan Văn Quýnh khuyến cáo: Phải có kịch bản trôi đập Sông Tranh 2, di dân ra khỏi vùng có khả năng tai biến. Nhân dân nên làm quen với việc xây nhà kháng chấn, trong nhà tránh để các vật nặng trên cao có thể gây chấn thương và tử vong khi chúng rơi xuống, đề phòng hỏa hoạn khi sập nhà, tránh đế các vật dễ cháy gần các nguồn gây cháy. Chỗ ngủ nên chọn các vị trí an toàn, ít khả năng bị đè. Chuẩn bị phao bơi, lương thực, nước uống, đèn pin phòng khi xảy ra sự cố.

Đưa đứt gãy Tam Kỳ - Phước Sơn và đứt gãy Tà Vi - Hưng Nhượng để lý giải nguồn gốc động đất ở Sông Tranh 2 là không đúng. Bản chất các trận động đất Sông Tranh vẫn là động đất kích thích hồ chứa. Nhưng nó khác biệt hơn, đáng lưu tâm hơn ở những nơi khác là bởi nó liên quan đến các mặt đứt gãy đang hoạt động.

Theo Kiến thức

Nhắc lại lần nữa: đập thủy điện này không chịu đựng nổi trong thời gian ngắn tới đây, nhân dân ở đó nên rời bỏ chỗ đó để tự cứu sinh mạng mình. Đập thủy điện này nếu gây tai họa, nhân dân cũng chỉ nghe được những tiếng sủa đại khái như: thiên tai, sơ sót, yếu kém nghiệp vụ, sẽ và sẽ kiểm điểm nghiêm túc và khắc phục hậu quả v.v..Riêng bọn chó đẻ lãnh đạo chúng nó đâu có hề hấn gì và chúng sẽ lu loa lên để xin cứu trợ, tiền lại chậy vào túi những con điếm vợ chúng nó.