Để minh chứng cho việc không thể trục lợi khi đưa lao động sang Hàn Quốc theo chương tŕnh EPS, ông Jung Jin Young - Trưởng đại diện Cơ quan phát triển nguồn nhân lực Hàn Quốc tại Việt Nam - khẳng định: Không có cá nhân nào có thể can thiệp để cho lao động trúng tuyển, được chủ chọn nhanh, công ty tốt hay lương cao. Thậm chí dù “con trai của Thủ tướng muốn đi Hàn Quốc nhanh cũng không được”.
Thế nhưng chính ông Jung Jin Young cũng phải “đau đầu” trước vấn nạn người lao động Việt Nam bị mất tiền gấp 10 lần ở chương tŕnh này mà thậm chí c̣n không đi được, hoặc đi được phải bỏ trốn ở lại trái phép để “cày” trả nợ khoản tiền khổng lồ đă chi.
Đường thẳng - đường cong
Theo “quy tŕnh chuẩn” phía bạn công bố th́ người lao động đăng kư dự tuyển đi làm việc theo chương tŕnh EPS sẽ trải qua 6 công đoạn: Học tiếng, dự kỳ kiểm tra, nộp hồ sơ đăng kư dự tuyển ( nếu thi đỗ), chờ đợi chủ sử dụng chọn và kư hợp đồng, nộp tiền tham dự khóa bồi dưỡng trước khi xuất cảnh và bước 6 là xuất cảnh. Tổng số tiền người lao động phải nộp là 630USD. Khi xuất cảnh, người lao động nộp thêm 280.000 đồng để mua trang phục, 100.000 đồng nộp vào Quỹ hỗ trợ XKLĐ và mang theo 500USD để sang Hàn Quốc mua bảo hiểm rủi ro và bảo hiểm hồi hương. Ngoài ra, khi học tiếng Hàn xong, đăng kư dự thi người lao động sẽ mất khoảng 24 USD lệ phí tham dự kỳ kiểm tra. Tính trọn gói th́ một lao động phải chi phí quá 1.000USD.
Chi phí thấp, mức lương cao (trên 1.000USD/tháng), trong khi các thị trường khác chi phí cao gấp nhiều lần mà mức lương chỉ bèo bọt dưới 400 USD khiến cho thị trường Hàn Quốc nóng bỏng và cũng là “dư địa” để trục lợi. Bộ Lao động, Thương binh và Xă hội (LĐ-TB-XH) thừa nhận hiện tượng nhiều lao động mất số tiền lớn hơn con số thực nộp nhiều lần là có thật và đă tồn tại từ khi có chương tŕnh tới nay.
Nguyên nhân sâu sa là bởi dù tuyên truyền nhiều song người lao động đi “đường thẳng” thường khó tới đích và bị dụ “đi đường cong”. Họ được các đối tượng c̣ mồi “chỉ giáo” bằng những “nhân chứng” có thật đă từng đi qua “dây” của họ. Bởi vậy, khi đặt câu hỏi với lao động có tin không phải qua “đường dây” vẫn đi Hàn Quốc được với giá siêu rẻ 1.000 USD không, tới hơn 90% lao động sẽ trả lời: Không!
Thực tế khó chấp nhận ấy tồn tại bởi những “ung nhọt” trong công tác quản lư XKLĐ tại các địa phương.
 |
| Lao động chờ đợi nhận lại tiền từ ông Nguyễn Văn Khuyến. |
Lao động Trần Văn Hợp và Nguyễn Văn Thắng (ở thôn Nguyễn Huệ, xã Mỹ Tiến, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định) cho biết họ đều nộp 2.000USD cho ông Nguyễn Văn Khuyến - Trưởng pḥng Thị trường Công ty CP Cung ứng nhân lực Việt-Nhật (số 7 Đào Duy Anh, Đống Đa, Hà Nội) - để được giúp thi đỗ trong kỳ thi tiếng Hàn sắp tới. 2.000USD này chỉ là đặt cọc, sau khi đỗ lao động c̣n phải đưa cho ông Khuyến thêm 4.000USD nữa. Ông Khuyến viết giấy nhận tiền, ghi rơ mục đích và c̣n cam kết sẽ trả lại nếu không lo cho hai lao động nói trên đi Hàn Quốc.
“Thực ra nếu cứ đi đường thẳng th́ chẳng ai đi được đâu! Là người thân quen nên tôi cũng chỉ đứng ra giúp các em. Mà tôi cũng không phải là người làm trực tiếp, phải nhờ người ở bộ phận ấy, nói khó là người nhà người ta mới nhận. Từ việc lo cho các em mang điện thoại vào pḥng thi rồi nhắn tin gửi đáp án, thế các em mới đỗ chứng chỉ chứ…” - ông Khuyến đă lư giải như thế khi phóng viên lần ra sai phạm của ông và yêu cầu ông trả lại tiền cho người lao động.
Ông cũng khiến cho phóng viên “lạnh người” khi vừa đếm tiền trả cho lao động vừa nói: “Thực ra tôi chi phí cũng rất nhiều rồi. Nhưng thôi, ḿnh trả cho nó khỏe người, đỡ lăn tăn...”.
Chính lănh đạo Trung tâm Lao động ngoài nước - đầu mối thực hiện EPS ở Việt Nam - cũng thừa nhận không phải chỉ ở Nam Định mới có hiện tượng người của Sở LĐ-TB-XH tham gia “chạy” XKLĐ. Tại Thái B́nh, khi cán bộ của Trung tâm Lao động ngoài nước đóng giả người lao động vào hỏi về kỳ kiểm tra tiếng Hàn th́ được chính cán bộ của Trung tâm Giới thiệu việc làm nhận “giúp” với giá “bao đỗ” là 1.500 USD. Tại Nghệ An cũng có t́nh trạng tương tự.
Cam kết bảo vệ cho người lao động tố cáo các đường dây lừa đảo, c̣ mồi
Trước thông tin về việc các nạn nhân ở Nam Định e ngại bị hăm hại khi nói lên sự thật về các đường dây XKLĐ đă thu tiền của họ, lănh đạo Trung tâm Lao động ngoài nước và Cục QLLĐNN cam kết với phóng viên sẽ đề nghị cơ quan chức năng có biện pháp bảo vệ người tố cáo sai phạm. Đề nghị những nạn nhân của các đường dây tiếp tục liên lạc với Báo PLVN qua số máy 0942336373 để được thông tin và trợ giúp. |
Ngay các tờ rơi Bộ LĐ-TB-XH đổ công đổ của ra làm nhằm hướng dẫn người lao động không bị mất tiền oan cho các đường dây c̣ mồi, khi gửi về các địa phương để phát cho các lao động lúc đăng kư kiểm tra tiếng Hàn th́ phần lớn đă không đến tay người lao động.
Chính những đối tượng mang danh nghĩa người của Sở LĐ-TB-XH, ngồi trong các trụ sở của các Trung tâm giới thiệu việc làm để “ăn trên lưng” người lao động bằng những hứa hẹn “bao đỗ, bay nhanh” đă làm “rầu nồi canh”, khiến cho ư nghĩa tốt đẹp của một chương tŕnh phi lợi nhuận như EPS bị biến tướng, nhiều lao động “tiền mất, nợ mang”.
Mất tiền để... “sống trong sợ hăi”
Khi những người nông dân phát hiện ra sự thật như ông Jung Jin Young nói “đến con Thủ tướng muốn thi đỗ, bay nhanh cũng không được”, phần lớn họ đều phải năn nỉ, xin xỏ “c̣” trả lại tiền một cách yếm thế.
Đáp lại, “c̣” t́m đủ mọi cách dọa dẫm, trong đó có “biện pháp” dọa dừng bay, can thiệp hồ sơ khiến người lao động “trượt vỏ chuối”. Đáng tiếc là trên thực tế đă có trường hợp lời đe dọa của “c̣” không cho xuất cảnh thành sự thực (như trường hợp hai lao động ở Nam Định bị giữ thông báo xuất cảnh mà PLVN thông tin ở kỳ trước).
Ông Phan Văn Minh - Giám đốc Trung tâm Lao động ngoài nước - khi trả lời về hiện tượng này cũng xác nhận: “Có t́nh trạng chúng tôi tập trung lao động để tham dự khóa bồi dưỡng kiến thức cần thiết trước lúc xuất cảnh nhưng một số lao động trúng tuyển lại không có mặt. Có lao động đến giờ xuất cảnh vẫn chưa nhận được thông tin xuất cảnh. Thậm chí lao động đă lên đến sân bay c̣n bị các đối tượng “c̣” bao vây ở sân bay... Có đối tượng “c̣” c̣n mặc cảnh phục và nói cần giữ lao động này lại v́ gây tai nạn giao thông. Chúng tôi kiên quyết bảo vệ cho lao động th́ lao động mới đi được”.
Ngay cả lao động đă xuất cảnh rồi th́ người thân của họ ở quê cũng không được yên thân. Người nhà lao động Mai H. (ở xă Lộc An, TP.Nam Định) mà chúng tôi nhắc ở kỳ 1 sở dĩ không dám nói đủ tên của con v́ sợ sẽ bị trả thù. Đến nhà Mai H. vào buổi tối, chúng tôi thắt ḷng khi thấy bà mẹ của Mai H chỉ đám gạch và chai bia ở góc nhà được “trữ” để pḥng nếu bị đối tượng trả thù th́ có thể chống lại. Nhà Mai H. trước bán nước và có bàn bi-a cho khách chơi nhưng nay đă phải đóng cửa do bị “c̣” XKLĐ đe dọa bằng nhiều cách.
Gia đ́nh lao động Trần Phú Cường cho biết họ cũng đang “sống trong sợ hăi” kể từ ngày đ̣i được nốt 2.000 USD từ bà Ngọc. Dũng cảm tố cáo hành vi của bà Ngọc nhưng họ không khỏi lo bị hăm hại nên đă có lúc phải viết giấy cam kết việc giữa hai bên thế là xong, không “hồi tố”. Bởi nói như ông Trần Văn Thuận - bố của Cường - th́: “Chúng tôi chỉ là người lao động nghèo, thấp cổ bé họng, người ta là người nhà nước, có “gang”, có “thép”, có tiền, có quyền...”.
Nhóm PVĐT
Vụ “vạn người tranh tấm vé đổi đời“: Mất tiền để... “sống trong sợ hăi”
