Vân Ḥa có lẽ là một trong 30 xă, thị trấn của Ba V́ “nóng” nhất về vấn đề đất đai. Ngoài dự án xẻ đồi, khoét núi, lấp hồ, san phẳng nghĩa trang thôn để lấy đất bán cho chủ đầu tư làm dự án biệt thự - nghỉ dưỡng, xă c̣n “táo bạo” lấp hàng ngàn m2 hồ thủy lợi để lấy mặt bằng và… đem bán.
Xă cũng “tranh thủ” thời đất sốt
Cơn mưa rừng cuối chiều ào qua nhanh đến mức chúng tôi chưa kịp mặc áo mưa th́ nó đă tan mất, nhưng cũng đủ để làm những vũng śnh lầy trên con đường có cái tên lăng mạn Suối Mơ đi qua xóm Mít, xóm Quưt (xă Yên Bài, huyện Ba V́) trở nên đặc quánh.
Ông Đào Minh Hội, người dân địa phương dẫn chúng tôi đi đường tắt con đường đất để sang khu biệt thự - nghỉ dưỡng tại đồi Đống, đập Đống (thôn Bơn, xă Vân Ḥa, huyện Ba V́).
Biệt thự mọc trên đất rừng tại thôn Bơn, xă Vân Ḥa -
Ảnh: Kiên Trung
Dọc con đường đất chúng tôi qua, những ngôi nhà lụp xụp, xuống cấp theo thời gian, mưa nắng nằm xen kẽ giữa những đồi cây lâu năm đang bắt đầu tṛn tán của bà con dân tộc Mường… Ở vùng trung du, bán sơn địa như thế này, cuộc sống mới vừa thoát nghèo nên thông tin, cả một quần thể biệt thự được rao bán giá cả chục tỷ đồng mỗi cái khiến chúng tôi không tin đó là sự thật.
Thế nhưng, sự hiện hữu của một quần thể biệt thự được “trồng” nhấp nhô giữa những tán rừng trên quả đồi có tên đồi Đống ở thôn Bơn khiến người dân ngỡ ngàng.
Hai biệt thự mẫu ở vị trí đẹp nhất: trung tâm hồ Đập Đống và chân đồi Đống -
Ảnh: K.Trung
Dự án khu biệt thự sinh thái – nghỉ dưỡng được triển khai tại thôn Bơn được triển khai từ năm 2010. Dự án này ở vị thế có thể coi là đẹp nhất xă Vân Ḥa: có hồ Đập Đống rộng hàng chục ha điều ḥa sinh thái làm mặt tiền; các biệt thự chia lô dựa lưng vào đồi Đống với thảm cây xanh được trồng mới chừng hơn chục năm tuổi. Từ vị trí dự án ra khu nghỉ mát Thác Đa chừng 3km; cách tỉnh lộ 87 nối với đại lộ Thăng Long 13km…
Chủ dự án, không ai khác vẫn là A.Group – đơn vị đang đầu tư hàng loạt các dự án tại Ba V́.
Tuy nhiên, theo người dân, dự án này có quá nhiều điều “đáng bàn”. Bởi lẽ, toàn bộ dự án nằm trên đồi Đống trước kia là đất lâm nghiệp trồng rừng theo dự án PAM; một phần lớn diện tích đất trồng lúa được giao lâu năm cho người dân và gối đầu lên hồ Đập Đống – công tŕnh thủy lợi tưới tiêu nông nghiệp của nhiều vùng đồng trong xă.
Đồi Đống đă bị san lấp làm đường, phân lô, bán nền biệt thự
- Ảnh: K.Trung
Sự việc bắt đầu được người dân phát hiện khi 17.000m2 đất nông nghiệp tại thôn Bơn bị ngập úng do đập tràn của hồ Đập Đống được nâng độ cao lên 1m khiến nước hồ không có chỗ thoát và dồn hết sang phần “ngọn hồ” là đất ruộng của khu đồng Luồng, đồng Tro.
Từ đang thâm canh hai vụ, người dân chỉ trồng cấy được một vụ/năm. Cái đói vừa đuổi đi lại kéo về. 29 hộ dân người dân tộc Mường làm đơn kiến nghị tập thể…
Theo đó, năm 2009, 29 hộ dân thôn Bơn nhận được thông báo của UBND xă Vân Hoà về việc thu hồi đất ruộng để khơi sâu và mở rộng diện tích mặt nước hồ đập Đống. Mức đền bù là 45 triệu đồng/sào. Việc thu hồi này không có QĐ thu hồi của cấp có thẩm quyền, các hộ dân không tán thành.
Năm 2010, người dân thôn Bơn ngỡ ngàng khi thấy máy móc, phương tiện cơ giới được đưa về hồ Đập Đống để thi công. Xă giải thích: tôn cao bờ đập để tích nước tưới tiêu thủy lợi.
Tuy nhiên, cùng với việc đắp đập là việc san đồi, lấp một phần hồ ở khu vực giáp đồi Đống. Và, khu biệt thự - nghỉ dưỡng do A.Group làm chủ đầu tư bắt đầu h́nh thành.
Việc nâng đập tràn, lấn hồ Đập Đống đă gây hệ lụy làm ngập úng một phần diện tích lớn lúa nông nghiệp tại thôn Bơn. Cùng tiến hành song song, xă chỉ đạo san đồi đập Đống, di chuyển nghĩa trang thôn Bơn sang khu vực khác để lấy mặt bằng 1.700m2 đem… bán.
Khi những người nông dân thôn Bơn bức xúc v́ mất đất canh tác, xă tiến hành thu hồi đất ruộng và đền bù mỗi sào 45 triệu đồng. Đối với đồi Đống rộng hơn 13ha là đất lâm nghiệp nằm trong dự án PAM, xă đền bù mỗi sào 100 triệu đồng.
Nhiều hộ dân loay hoay không biết làm thế nào đă nhận tiền từ xă. Tổng số tiền đă giải ngân này gần 1,1 tỷ đồng. Tuy nhiên, trớ trêu nhất, trong hoàn cảnh ngân sách eo hẹp của một xă miền núi như Vân Ḥa, lănh đạo xă đă “linh động” vay nóng từ 1 doanh nghiệp với lăi suất 0%, thời hạn 1 tháng kèm theo một thỏa thuận: nếu xă không trả nợ đúng hạn kỳ hạn, UBND xă Vân Ḥa sẽ phải chuyển giao cho doanh nghiệp này quản lư, sử dụng phần diện tích hồ Đập Đống mà xă đang tiến hành cải tạo…
Và, bi kịch của hợp đồng vay mượn này người dân phải hứng chịu. Doanh nghiệp kia đường hoàng vào theo “cửa chính” để tiếp quản không gian hồ Đập Đống – cảnh quan quan trọng nhất để có thể nâng giá biệt thự tại đây lên con số hàng chục tỷ đồng/căn.
Mua một, bán ngh́n
Câu chuyện DN vào xă lấy đất đồi làm dự án, sau đó phân lô, bán nền với giá chót vót trên trời có lẽ chỉ có ở những xă miền núi như Vân Ḥa, Yên Bài…, v́ nó dễ dàng quá, như người ta tḥ tay vào chum mà bốc vàng lấy đi.
Lănh đạo xă không những không làm tṛn vai tṛ quản lư, mà c̣n gián tiếp “tiếp sức” thêm để dự án trái phép này nhanh chóng được hiện hữu.
Đồi Đống nằm trên hai thôn Bơn và thôn Đa Cuống với diện tích 13,21ha. Thời gian hiện tại, phần diện tích đất lâm nghiệp này được giao cho các hộ dân thời hạn 50 năm để trồng rừng theo dự án PAM.
Từ đồi Đống đi ra khu du lịch Thác Đa đúng 3km, ra trung tâm xă cũng chừng vài km. Nhưng quan trọng nhất, ngoài thảm xanh của rừng dự án đang trong tuổi khép tán, phía trước đồi là hồ Đập Đống rộng gần chục ha tạo nên khung gian sinh thái hữu t́nh.
Không ngoa khi nói đây là vị trí đắc địa nhất xă Vân Ḥa, và rất phù hợp để xây dựng dự án biệt thự sinh thái – nghỉ dưỡng. Và, doanh nghiệp kia đă chớp thời cơ…
Trước đó, từ năm 2004, những giao dịch ngầm đất rừng tại đồi Đống đă diễn ra. Theo anh Nguyễn Văn Bằng, người dân xă Vân Ḥa: thời điểm đó, một sào đất đồi Đống được người ta mua 6 triệu đồng. Theo thời gian, giá bán có thay đổi lên các con số: hơn chục triệu, vài chục triệu… Người bán cuối cùng nhận được số tiền 100 triệu đồng/sào đất đồi.
Chủ tịch xă Vân Ḥa, Hoàng Văn Lộc: "Tôi vừa mới lên chủ tịch xă, hẹn các anh khi khác...". - Ảnh: Kiên Trung.
Việc “gom” đất đồi Đống được hoàn thiện bằng dự án cải tạo, nạo vét, nâng đập tràn hồ Đập Đống, thực chất là việc lấp một phần mé hồ sát với đồi đống, nâng đập tràn khiến cả một khu ruộng bạt ngàn 1,7ha ngập úng, mất khả năng canh tác; và di dời nghĩa địa thôn Bơn lấy mặt tiền cho dự án…
Con số mà chủ đầu tư rao bán sản phẩm sau khi “phù phép” đất rừng thành đất dự án khiến người dân xă Vân Ḥa giật ḿnh. Bởi v́, với giá tiền đó, chủ đầu tư bán đi một căn biệt thự trên đất đồi có thể đủ tiền để mua… hết đất của xă Vân Ḥa.
Thông tin trên webside của doanh nghiệp kia giới thiệu: dự án T.V Villas & Resort có quy mô 21ha, trong đó có 7ha hồ nước, gồm 30 căn biệt thự được cấp sổ đỏ để bán cho khách hàng, 20 căn biệt thự các loại phục vụ cho thuê nghỉ dưỡng.
Ngày 01/12/2009 chủ đầu tư bắt đầu triển khai bán 11 căn biệt thự đầu tiên của dự án với giá 200.000 – 300.000USSD/căn biệt thự hoàn chỉnh.
Ông Nguyễn Duy Cẩn - một lăo nông đứng bên "hồ Ấp Phú" - công tŕnh thủy lợi của 20 mẫu ruộng ở thôn Ấp Phú, đă bị xă cho lấp đem bán từ năm 2010. - ảnh: Kiên Trung.
Thời điểm chúng tôi có mặt, toàn bộ nghĩa trang thôn Bơn đă được di dời trong sự phản đối của người dân để lấy 1.700m2 đất mặt bằng; một phần hồ Đập Đống đă bị lấn chiếm (tương đương 1ha); đập tràn hồ Đập Đống được nâng cao 1m khiến toàn bộ 1,7ha đất nông nghiệp phía trên hồ bị ngập úng.
Đồi Đống đă được san ủi để làm đường lên đỉnh đồi theo ṿng xoáy trôn ốc. 18 căn biệt thự đă hoàn thiện xây thô. Những tán rừng vừa tṛn tán đă được đốn hạ. Trong khi đó, đời sống người dân thôn Bơn, thôn Đa Cuống đă bị đảo lộn.
Câu chuyện hy hữu doanh nghiệp cho xă vay tiền rồi ép lấy đất, hồ làm dự án được ông Hoàng Văn Lộc, chủ tịch UBND xă Vân Ḥa giải thích với VietNamNet: việc xă chủ động đi vay số tiền 1,2 tỷ đồng để đền bù cho dân, đấy là xă linh động làm thay huyện, sau đó mới báo cáo lên huyện sau.
Tuy nhiên, Phó Giám đốc VP đăng kư QSDĐ, pḥng TN - MT huyện Ba V́ Lê Đ́nh Minh khẳng định: đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn xă Vân Ḥa không có bất kỳ một dự án nào liên quan đến xây dựng, thu hồi đất đai trừ dự án xây dựng đập Đồng Xô.
Như thế, dự án xây biệt thự trên đất đồi đă được “phù phép”? Trong khi đó, 13ha đồi Đống là đất trồng rừng dự án PAM đang được triển khai; hồ Đập Đống rộng 8ha là công tŕnh thủy lợi phục vụ tưới tiêu cho hàng chục ha đất nông nghiệp của các thôn Bơn, thôn Đa Cuống từ năm 1984 đến nay.
Kiên Trung - vietnamnet
Lấp hồ, xẻ núi “trồng”… biệt thự
