KOREA “Tự đảo chính” bất thành: Tòa Seoul phán thiết quân luật là phản loạn, cựu Thủ tướng bị phạt nặng

[Gibbs]

Trong phòng xử án ở Seoul, bản án được đọc lên qua truyền hình như một nhát búa đóng xuống ký ức tập thể: thiết quân luật từng được ban ra trong tháng 12/2024 không chỉ là một “sai lầm chính trị”, mà bị tòa xác định là hành vi phản loạn.

Và người đầu tiên của chính quyền cũ phải trả giá nặng nề cho bóng đen ấy là cựu Thủ tướng Han Duck-soo.

Tòa phán “phản loạn”: thiết quân luật bị xem là “tự đảo chính”
Hôm thứ Tư, tòa án Hàn Quốc kết luận việc áp đặt thiết quân luật dưới thời Tổng thống khi đó là ông Yoon Suk Yeol cấu thành hành vi phản loạn.

Tòa nhìn việc điều quân đội và cảnh sát tới Quốc hội và các cơ quan bầu cử như một “cuộc bạo động” – thậm chí là một dạng “tự đảo chính” nhằm làm suy yếu trật tự hiến định. Đủ nghiêm trọng để đe dọa sự ổn định của Hàn Quốc.

Điều đáng chú ý: đây là một phán quyết mang tính “đặt đường ray” cho các bản án tiếp theo, bởi chính ông Yoon cùng nhiều cộng sự khác cũng đang đối mặt tội danh phản loạn.

Cựu Thủ tướng Han lãnh 23 năm: bản án gây bất ngờ
Tòa tuyên 23 năm tù đối với ông Han Duck-soo vì vai trò then chốt trong việc “hợp thức hóa” thiết quân luật bằng thủ tục chính phủ.

Bản án được xem là bất ngờ, bởi trước đó công tố đặc biệt từng đề nghị mức án 15 năm. Nhưng tòa cho rằng ông Han đã bỏ mặc trách nhiệm của vị trí Thủ tướng – “nhân vật số 2” của Hàn Quốc – trong việc bảo vệ hiến pháp, để tham gia vào kế hoạch mà ông tin là có thể thành công.

Không chỉ vậy, tòa còn kết tội ông Han về các hành vi: làm giả tuyên cáo thiết quân luật, phá hủy văn bản, và khai man trước tòa.

Ông Han, 76 tuổi, vẫn có thể kháng cáo. Ông khẳng định mình từng nói với ông Yoon rằng ông phản đối kế hoạch thiết quân luật, và phủ nhận phần lớn cáo buộc khác.

“Có thể đưa đất nước về bóng tối”: lời cảnh báo nặng như chì
Trong phán quyết, thẩm phán Lee Jin-gwan nói thẳng: hành động của bị cáo có thể đã đẩy Đại Hàn Dân Quốc trở lại “quá khứ đen tối”, nơi quyền căn bản của người dân và trật tự dân chủ tự do bị chà đạp, đất nước sa lầy trong vũng bùn độc tài trong thời gian dài.

Đó không phải là lối nói văn chương. Đó là ký ức lịch sử. Một nỗi ám ảnh mà người Hàn tưởng đã bỏ lại từ thập niên 1980.

Từ Thủ tướng đến Quyền Tổng thống: khủng hoảng nối khủng hoảng
Ông Han là quan chức đầu tiên của chính quyền Yoon bị kết án về tội phản loạn liên quan thiết quân luật.

Ông là công chức lâu năm, từng làm Thủ tướng hai nhiệm kỳ trong sự nghiệp hơn 40 năm: một lần dưới thời Tổng thống Roh Moo-hyun (2007–2008), và lần sau dưới thời ông Yoon.

Sau khi ông Yoon bị Quốc hội (do phe đối lập kiểm soát) luận tội vào cuối tháng 12/2024, ông Han trở thành Quyền Tổng thống. Nhưng chẳng bao lâu, ông cũng bị luận tội do tranh cãi với phe đối lập quanh việc ông từ chối bổ nhiệm các ghế trống của Tòa Bảo hiến – nơi đang cân nhắc việc phế truất ông Yoon.

Sau đó, Tòa Bảo hiến phục chức cho ông Han. Nhưng đến khi Tòa chính thức bãi nhiệm ông Yoon vào đầu tháng 4, ông Han từ chức để ra tranh cử tổng thống trong cuộc bầu cử bất thường tháng 6, rồi rút lui vì không giành được đề cử của đảng bảo thủ chính.

Cuộc bầu cử sau cùng thuộc về ông Lee Jae Myung, cựu lãnh đạo phe đối lập tự do.

Thiết quân luật “sống ngắn”: Quốc hội phá vỡ trong đêm, không có bạo lực lớn
Thiết quân luật của ông Yoon cuối cùng không giữ được lâu.

Ông gọi Quốc hội do đối lập kiểm soát là “ổ tội phạm”, và hô hào loại bỏ “những kẻ theo Bắc Triều Tiên” cùng “các lực lượng phản quốc”. Nhưng khi quân và cảnh sát xuất hiện, họ không hoàn toàn trấn áp mạnh tay. Hàng ngàn người tập trung phản đối.

Rốt cuộc, đủ nghị sĩ vào được phòng họp và bỏ phiếu bác bỏ sắc lệnh thiết quân luật.

Không có bạo lực quy mô lớn, nhưng cú sốc chính trị thì quá rõ: nó gợi lại những bóng ma độc tài mà người Hàn tin rằng đã đóng lại từ nhiều thập kỷ trước.

Hậu quả đi kèm là một cơn lốc: khủng hoảng chính trị, khoảng trống quyền lực, hình ảnh quốc tế bị tổn hại, ngoại giao và thị trường tài chính chao đảo.

Yoon còn nhiều phiên tòa: tội phản loạn có thể dẫn tới án tử
Tội phản loạn là một trong những tội danh nghiêm trọng nhất ở Hàn Quốc. Công tố đặc biệt gần đây thậm chí đã yêu cầu án tử hình đối với ông Yoon, người bị cáo buộc là “kiến trúc sư” của cuộc phản loạn.

Tòa án Trung tâm Seoul dự kiến ra phán quyết về cáo buộc phản loạn của ông Yoon vào ngày 19/2.

Ông Yoon hiện đã ngồi tù nhiều tháng, đối mặt tám vụ xét xử hình sự, gồm vụ phản loạn và các cáo buộc khác. Chỉ riêng tuần trước, ông đã bị tuyên 5 năm tù trong một vụ liên quan việc chống lại nỗ lực bắt giữ, làm giả tuyên cáo thiết quân luật và bị cáo buộc tước quyền thảo luận của một số thành viên nội các.

Ông Yoon bác bỏ cáo buộc phản loạn, nói rằng ông chỉ muốn kêu gọi sự ủng hộ của công chúng trong cuộc đối đầu với phe Dân chủ bị ông cho là cản trở chương trình nghị sự. Ông gọi điều tra là “cuồng loạn”, và cho rằng có “thao túng” và “bóp méo”.

Không chỉ một người: hàng loạt bộ trưởng, lãnh đạo tình báo – cảnh sát – quân đội bị truy tố
Ngoài ông Han, nhiều nhân vật khác trong chính quyền Yoon đã bị truy tố với các tội danh phản loạn và liên quan: các bộ trưởng quốc phòng, an ninh, tư pháp; lãnh đạo tình báo, cảnh sát; cùng một số chỉ huy quân đội cấp cao.

Một mạng lưới quyết định từng được dựng lên trong một đêm, nay bị bóc tách từng lớp trong phòng xử án.