Thước đo của sự vĩ đại

[florida80]

17/11/2019



TTO - Nhân dịp kỷ niệm 125 năm thành lập, tạp chí Billboard phát hành một số đặc biệt, trong đó đáng chú ý nhất là danh sách 125 nghệ sĩ vĩ đại nhất mọi thời đại mà họ đã tuyển lựa.

Khác tất cả những tạp chí âm nhạc khác,
Billboard
ít khi phê bình hay nhận xét, họ tạo ra một đế chế (mà Elton John gọi là Kinh thánh của tôi) nhờ những
bảng xếp hạng âm nhạc
của mình, và những bảng xếp hạng đều được tính toán tỉ mỉ, chính xác dựa trên số liệu thương mại, chẳng hạn như số đĩa bán ra, số lượt streaming hay phát sóng trên radio.


1. Danh sách 125
nghệ sĩ vĩ đại
của Billboard được lập trên cơ sở tương tự, dựa trên thành tích của các nghệ sĩ tại bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và Billboard 200. Kết quả vô cùng thú vị.

The Beatles xếp số 1, điều không có gì để tranh cãi với sự thống trị của họ những năm 1960 và di sản vẫn luôn gây sốt sau đó. (Họ có thể tập hợp cả những bản ghi âm thử và bán đĩa).

Vị trí này trùng khớp với hầu hết danh sách nghệ sĩ vĩ đại của các tạp chí nghiêng về phê bình, chứng tỏ sức ảnh hưởng to lớn không thể chối bỏ của ban nhạc tới từ Liverpool.

Hai vị trí tiếp theo cũng không bất ngờ, xếp thứ hai là đối thủ một thời của The Beatles, The Rolling Stones, và thứ ba là danh ca Elton John.

Nhưng những vị trí tiếp sau bắt đầu thể hiện quyền lực của những con số. Mariah Carey (thứ tư) xếp trên Madonna (thứ năm), Taylor Swift xếp thứ tám và điều đó có nghĩa cô ca sĩ mới có hơn một thập kỷ làm nghề lại xếp trên những người mà sự nghiệp đã vượt qua thử thách thời gian như Elvis Presley (13), Aretha Franklin (34) hay Bob Dylan (48).

2. Những ai tự cho rằng mình có gu nghe nhạc thì tốt nhất không nên tham khảo danh sách này, họ sẽ choáng váng khi thấy thứ nhạc pop công nghiệp của Justin Bieber lại xếp trên Simon & Garfunkel, thứ nhạc pop "tầm phào" của Backstreet Boys lại xếp trên Ray Charles, Drake thì xếp cao hơn mấy chục bậc so với Pink Floyd và Queen.

Đó là chưa kể Frank Sinatra còn chẳng lọt top.

Chuyện như vậy đúng chỉ có thể xảy ra ở Billboard - nơi con số quyết định tất cả chứ không phải chiều sâu, chất lượng âm nhạc, tính nguyên bản hay những cuộc cách mạng về âm thanh. Một bảng xếp hạng như vậy khiến chúng ta giật mình về cái gọi là "vĩ đại".

3. Chúng ta thường định hình sự "vĩ đại" theo tiếng nói những nhà phê bình, theo viện hàn lâm, theo tuổi nghề và truyền thống kính trên nhường dưới. Nhưng công chúng cũng có những định nghĩa "vĩ đại" của riêng họ.

Đôi khi sự "vĩ đại" của đại chúng và hàn lâm gặp gỡ nhau như trường hợp của The Beatles, The Rolling Stones.

Ban nhạc The Beatles - Ảnh: thebeatles.com

Đôi khi chúng khác như mặt trăng với mặt trời. Và người ta có thể mỉa mai cách vận hành của ngành âm nhạc, biến những anh chàng bảnh chọe như Backstreet Boys với thứ pop kẹo cao su trở thành vĩ đại.

Nhưng biết làm sao được, bạn có thể tranh cãi cả ngày chuyện Elvis Presley hay The Beatles thay đổi nền âm nhạc nhiều hơn mà không đi tới hồi kết, còn Backstreet Boys bán chạy hơn Ray Charles thì đó là điều rõ rành rành. Những con số thì luôn lạnh lùng và không bao giờ nói dối.

SO SAD

Thước đo của sự vĩ đại

Nhưng những vị trí tiếp sau bắt đầu thể hiện quyền lực của những con số. Mariah Carey (thứ tư) xếp trên Madonna (thứ năm), Taylor Swift xếp thứ tám và điều đó có nghĩa cô ca sĩ mới có hơn một thập kỷ làm nghề lại xếp trên những người mà sự nghiệp đã vượt qua thử thách thời gian như Elvis Presley (13), Aretha Franklin (34) hay Bob Dylan (48).

Con số gì mới được đây? Thước đo vĩ đại giữa 2 thời đại này khó mà so sánh cho hợp lý.

Lúc trước trái đất chỉ có hơn 3 tỷ người, giờ thì đã hơn gấp 2 vậy rồi.

Và thuở đó người trên thế giới không có "toàn cầu hóa" kết nối với nhau như bây giờ. Hôm nay Ấn Độ với China nghe nhạc Anh nhạc Mỹ rầm rầm lên.

Đã vậy yếu tố to lớn nhất là cái internet với các streaming sites như youtube và chia sẻ nhạc chạy 24/24 vòng quanh địa cầu không ngừng nghỉ.

Như Ed Sheeran mà vừa có bản hit tối Friday, thì đến sáng Saturday đã có 200 million lượt xem rồi.

Còn Beatles thì phải 2 tuần mới có nổi một concert, bán vé kín sân là chỉ 20000 views. Bán đĩa phonograph thì con số cũng không thể "viral" qua đêm lên sốt lên sốc gì gì nổi...