Phải nịnh nọt, dỗ dành, răn bảo nhưng vẫn thường xuyên bị hành hung, chửi bới, hất cơm cháo, nước phóng uế vào người... Đó là chuyện thường ngày của các y bác sỹ trong bệnh viện tâm thần.
Vào thế giới hoang tưởng
Trời chưa hửng sáng, bỗng nghe tiếng vỗ đùi phành phạnh, tiếng người gáy ̉...ó...o... Giật ḿnh có bệnh nhân nhảy tưng tưng, kêu reng... reng... reng... như đồng hồ báo thức. Người th́ lục tục dậy, hát ḥ lảm nhảm. Ngày mới trong bệnh viện tâm thần Đăk Lăk thường bắt đầu như thế.
|
 |
| Luôn phải đối mặt với nguy hiểm từ những hành động bất thường của người bệnh . |
Bệnh nhân Nguyễn Văn H. nghiêm mặt cho hay: “Em là con gà tu mấy kiếp mới làm người. C̣n thằng này (chỉ qua người bên cạnh) nh́n thế chứ nó không phải là người anh ạ, nó là đồng hồ đấy. Không có em với nó th́ cả thế giới tối tăm, mặt trời không lên, mọi người ngủ chả ai thức dậy cả”. “Đồng hồ” ngồi lắc lư như chiếc kim giây không nói không rằng, nhưng miệng mỉm cười khoái chí v́ tầm quan trọng của ḿnh...
Trong góc pḥng, Trần Thái B. dúi đầu bắt một bệnh nhân có gương mặt ngô nghê dăi nhớt ḷng tḥng phải quỳ lạy ḿnh v́: “Em là Phật tổ tái sinh để cứu nhân độ thế. Công việc vất vả lắm anh ạ, v́ chúng sinh quá ư ngu muội có chịu nghe em khuyên bảo để tu hành đâu. Giờ em phải thuyết pháp giảng đạo đây”. Nhưng việc “hoằng pháp độ sanh” của B. không đơn giản v́ liên tục bị cắt ngang bởi những giọng ca mở hết công suất và tiếng nức nở nỉ non...
Bác sỹ Trần Văn Thành - Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Đăk Lăk cho biết: Ai vào đây cũng có tính cách thất thường như hoang tưởng về bản thân, sợ hăi, lo âu... Có bệnh nhân luôn cho ḿnh là nhân vật siêu phàm, xuất chúng. Có bệnh nhân cứ nghĩ ḿnh hèn kém, hoặc luôn bị ai đó ŕnh ṃ theo dơi để hăm hại... B́nh thường họ lành như đất hoặc ngô nghê rất đáng yêu, thế nhưng khi bị kích động lên cơn lập tức trở thành mối nguy hại cho những người xung quanh, kể cả y bác sỹ đang trực tiếp phục vụ chăm sóc.
 |
| Không một phút b́nh yên trong bệnh viện tâm thần |
Cơ cực bác sỹ tâm thần
Các y bác sĩ phải làm việc trong hoàn cảnh luôn bị đe dọa đến tính mạng, đặc biệt là những người trực tiếp làm công tác điều trị. Bệnh nhân tâm thần giống như người say, chẳng ai chịu nhận ḿnh bị bệnh nên luôn chống đối, phản ứng gây hậu quả khó lường. Bác sỹ bị chửi mắng, rượt đuổi, bị hành hung là chuyện thường ngày ở đây. Trước Tết Nguyên đán, có bệnh nhân tưới xăng ướt đẫm toàn thân, tay cầm quẹt, có ư định biến ḿnh thành ngọn đuốc sống. Hốt hoảng chạy đến, bác sỹ Nguyễn Thanh Tịnh - Phó giám đốc Bệnh viện bị bệnh nhân cầm gậy sắt vụt liên tiếp vào người. Khi bảo vệ chạy đến tiếp ứng th́ tay bác sỹ Tịnh đă bị găy, thương tích đầy ḿnh, phải đi cấp cứu.
Đó là một trong muôn vàn trường hợp xảy ra ở đây, có bác sĩ phải mang thương tật cả đời nhưng chỉ được coi là tai nạn lao động. Thủ phạm là người mất trí, tâm thần nên bác sỹ chẳng biết kiện ai.
Bị “quấy rối”
Bác sỹ H’Briu Niê, Trưởng khoa nữ vào nghề từ năm 2004, cho biết không biết bao nhiêu lần bị bệnh nhân hắt cơm cháo vào mặt, thậm chí cả đồ phóng uế. Đang thay đồ cho bệnh nhân, bất ngờ bệnh nhân trở chứng, đạp chị té ngửa với lư do “ứ bận đồ đâu”. Bệnh nhân tâm thần rất lười tắm rửa, nhất là vào mùa lạnh, nên việc nhắc nhở họ đi tắm là cả một vấn đề nan giải. Thuyết phục được rồi, họ đi vào nhà tắm đứng lỳ một góc, chả chịu tắm cũng chả chịu ra. Thế là bác sĩ phải tắm cho bệnh nhân. Bệnh nhân tâm thần đụng đâu lăn kềnh ra đó nên rất bẩn thành ra phải ḱ cọ kỹ kẻo không họ bị bệnh ngoài da. Với y bác sĩ mới vào nghề th́ đây là sự ngại ngùng rất khó vượt qua, nhất là với bệnh nhân trẻ khác giới.
Đang được tắm rửa hay đang khám bệnh, có bệnh nhân thở hổn hển “đ̣i yêu”, rượt đuổi bác sỹ chạy ṿng ṿng. Bệnh nhân nữ khi lên cơn xung động giới tính th́ kêu réo ầm ĩ tên nhân viên nam mà ḿnh thích “Anh... ơi, vào đây ngủ với em”. V́ thế, bệnh viện quy định nhân viên không được vào khu vực bệnh nhân một ḿnh, và nếu là nhân viên nữ th́ phải có nhân viên nam đi kèm để bảo vệ. Với bệnh nhân tâm thần, sự ngọt ngào dỗ dành để bệnh nhân đỡ căng thẳng thần kinh là điều cần thiết, nhưng đôi khi kéo theo bao hiểu lầm hệ luỵ. Bệnh nhân Vương Thái H. không cho hộ lư Y. chăm sóc cho bệnh nhân khác v́ như thế là… phụ t́nh, không chung thuỷ với H. Một bác sỹ cho biết: “Khi bệnh nhân bày tỏ t́nh cảm, cần dùng lời lẽ ngon ngọt để tháo gỡ.
Nếu phản ứng không khéo, không những bác sỹ rơi vào t́nh thế nguy hiểm khôn lường mà bệnh t́nh bệnh nhân càng trở nên phức tạp”.
Y bác sĩ bệnh viện tâm thần c̣n phải đối đầu với áp lực từ người thân và định kiến xă hội. Bản thân họ khi quyết định nhận việc cũng luôn bị gia đ́nh, bạn bè can ngăn v́ sợ khổ, sợ bị hành hung, sợ bị tâm thần ảnh hưởng. Một bác sĩ kể: Bệnh viện Tâm thần Hà Nội từng có điều dưỡng, hộ lư loạn thần do công việc quá căng thẳng, nên khiến nhiều người nhầm tưởng rằng bệnh tâm thần cũng có thể “lây”. Một bác sỹ khoa nội sau khi chuyển công tác sang bệnh viện tâm thần đă phải đóng cửa pḥng mạch tư v́ khi biết công việc mới của ông, chả mấy ai đến khám... Chính v́ thế, các bệnh viện tâm thần năm nào cũng tuyển cán bộ nhân viên nhưng chả mấy khi nhận được hồ sơ đăng kư.
 |
| Bác sĩ chịu nhiều cơ cực khi chăm sóc bệnh nhân |
Cao quư đức hy sinh
Hơn 30 năm trong nghề, bác sỹ Nguyễn Thanh Tịnh vẫn nhớ như in chuyện một cô giáo ở huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh bị tâm thần sau khi chứng kiến cảnh Khơ me đỏ xốc lưỡi lê vào bụng các cháu nhỏ mẫu giáo và hăm hiếp đồng nghiệp của ḿnh. Nhờ được điều trị bằng phương pháp Đông miên nhân tạo, bệnh nhân đă được phục hồi và hàng năm luôn nhắn tin chúc mừng ông nhân ngày thầy thuốc Việt Nam. Đây cũng là trường hợp hiếm hoi bởi chả mấy bệnh nhân tâm thần nhớ ngày này.
Phải thực sự chứng kiến, chung sống trong “thế giới điên loạn” mới thấy hết nỗi cơ cực của các bác sỹ vốn chưa bao giờ biết đến b́nh an quanh ḿnh. Thế nhưng với tấm ḷng nhân ái, bao nhiêu người vẫn gắn bó cả đời với nghề, người mới vào th́ kiên nhẫn học hỏi trau dồi hết ḷng phục vụ bệnh nhân, đóng đủ vai khi là thầy thuốc đa khoa, khi là chuyên gia tư vấn tâm lư, khi là nhạc sỹ, ca sỹ, thi sỹ hoặc là nhà phê b́nh văn học, hoặc là thợ hớt tóc, thợ cắt móng tay móng chân cho bệnh nhân…
Hung Lan, tienphong.vn
Sau cánh cổng bệnh viện tâm thần
