Những phụ nữ có duyên với côn trùng 'bẩn'

Ở thị trấn Nhà Bàng, Tịnh Biên, An Giang, có một nhóm phụ nữ chuyên bán bù rầy. Các chị nói đại đa số phụ nữ gặp giống côn trùng có màu hung bẩn này là sợ chết khiếp, nhưng với họ, nó là con nuôi sống gia đình.

Bốc một nắm bù rầy (một loại bọ) đang nằm lổm ngổm trong thau, chị Nguyễn Thị Ngọc Lìn nói: “Bù rầy đang hiếm nên hơi mắc so với ngày thường, 100 con giá 30.000 đồng, mua đi kẻo hết”. Như thường lệ mỗi ngày, hôm nay chị mua 2 thiên bù rầy (một thiên là 1.000 con), bán đắt nên chỉ còn vài trăm con. Mỗi ngày ở chợ này có ít trên 10 người mua bán bù rầy, người bán ít nhất cũng một thiên, nhiều thì 2-5 thiên.

Đang cầm kéo bắt từng con bù rầy cắt cánh, thấy khách tới, bà Trần Thị Lợi vội ngưng tay. Bà Lợi năm nay 63 tuổi, nhà khá giả hơn mấy chị em bán bù rầy khác nên thu mua hàng rất mạnh. Bà Lợi kể: “Cái chợ này bán bù rầy lâu lắm, nghề có lời lại không nặng nhọc, mỗi ngày chỉ phải đóng tiền chợ 25 nghìn đồng”. Bà Lợi nói trong các mặt hàng côn trùng thì bù rầy bán đắt nhất, có ngày bà gom 4 thiên không đủ bán. Tháng này hàng ít nên hôm nay bà Lợi gom nhiều nơi mới được 3 thiên. Trong thau ước lượng chỉ còn 400 con. Bà Lợi nói, với số ít ỏi này thì chưa đầy nửa tiếng là chẳng còn con nào.

Chị Hà, người phụ nữ câm bán bù rầy ở chợ thị trấn Nhà Bàng. Ảnh: Như Thủy

Các chị em cho biết nghề bán bù rầy phải là nữ bán mới đắt, còn nam ngồi kinh doanh thì ế nhệ! Bù rầy là côn trùng cánh cứng, con trưởng thành to bằng ngón tay cái, màu hung như bẩn. Ban ngày chúng ẩn náu trong lòng đất, cây cỏ, đêm đến bay ra bâu trên các thân cây ăn lá non. Bắt được bù rầy, người ta cắt cánh, cắt chân, đem ngâm nước muối khoảng 10 phút cho nhả hết chất dơ, sau đó đem xào hoặc chiên.

Mấy năm trước chỉ có dân nghèo dùng bù rầy làm món ăn thay cá thịt. Sau đó lượng khách du lịch tới du ngoạn núi Sam, núi Cấm, thấy côn trùng này có mùi vị ngon độc đáo nên truyền miệng nhau. Dần dà bù rầy xuất hiện trên quán nhậu bình dân, sau đó len lỏi vào các nhà hàng quán nhậu.

Trong chợ bù rầy ở thị trấn Nhà Bàng, chị Nguyễn Thị Hà, 31 tuổi, là người bán hàng khá đặc biệt. Chị Hà bị câm, chuyện mua bán phải nhờ mấy người bạn hàng kế bên nói giá giúp. Những phụ nữ bình thường nhìn bù rầy màu sắc vằn vện như sâu đã hoảng, nhưng với chị Hà nó là con kinh tế giúp nhà chị có được miếng ăn. Mỗi đêm vợ chồng con cái chị Hà và cha mẹ hòa vào dòng người các nơi đi săn bù rầy. Một đêm gia đình này săn từ 1 đến 3 thiên côn trùng này, quy ra tiền kiếm được 250.000-500.000 đồng. Nếu đem bỏ mối cho bạn hàng được tiền lời ít hơn, vì thế gia đình chị chọn cách đi bán hơn là bỏ mối.

Nhiều người phụ nữ xem nghề bán bù rầy là cứu cánh để mưu sinh nuôi cả gia đình. Ảnh: Như Thủy

Cứ khoảng 22h đêm, từ các nơi bù rầy bay túa ra đeo bám vào các lá xoài non, thậm chí bu đen quanh các bóng đèn. Đêm nào mưa lâm râm, loài bọ này càng xuất hiện dầy đặc. Bắt bù rầy người ta phải đi đôi với nhau. Một người dùng các thanh tre dài đập vào các cành lá cây cho bù rầy bám trên trên đó rơi xuống, người còn lại pha đèn bắt bỏ vào thùng. Bù rầy có đôi cánh khỏe nhưng chúng lười bay. Chính vì thế nên khi bắt bù rầy cắt cánh, nhiều con sổng ra bay một đoạn thấy cái gì đậu được là đậu nên bị bắt lại.

"Nghề bắt bù rầy cũng dễ nên phụ nữ, trẻ con cũng có thể tham gia được", người nhà chị Hà thuật lại lời nói câm lặng qua cử chỉ của người phụ nữ.

Nghề săn bù rầy không mệt nhọc nhưng thỉnh thoảng vẫn gặp nguy hiểm khi đụng phải rắn độc, côn trùng độc náu mình trong bụi cỏ rậm, gốc cây.

Ông Nguyễn Văn Huệ, Trưởng phòng nông nghiệp Tịnh Biên cho biết, chuyện bù rầy xuất hiện hằng hà vô số trên vùng đồi núi giúp người dân nghèo kiếm sống đã diễn ra trong nhiều năm liền. Theo ông Huệ, bù rầy ăn lá xoài non nên người dân bắt bù rầy cũng là cách hạn chế chúng phá vườn tược. Do đó ngành nông nghiệp không ngăn cấm.

Như Thủy - VNE