Thượng nghị sĩ Hegseth đối đầu với các nghị sĩ Dân chủ tại Thượng viện về quyền lực trong cuộc chiến chống Iran, cáo buộc giao dịch nội bộ và ngân sách 1,5 nghìn tỷ đô la.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth. Ảnh chính thức của Bộ Quốc phòng do Chad J. McNeeley chụp.
Hôm thứ Năm, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã ra điều trần trước Ủy ban Quân sự Thượng viện trong một phiên điều trần được coi là gay cấn nhất tại Lầu Năm Góc trong thời gian gần đây. Xuất hiện cùng với Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine, ông Hegseth đã có mặt để thảo luận về đề xuất ngân sách quốc phòng khoảng 1,5 nghìn tỷ đô la của Tổng thống Trump cho năm tài chính 2027. Tuy nhiên, các đảng viên Dân chủ lại có những mối quan tâm khác.
Phiên điều trần đánh dấu lần xuất hiện đầu tiên của ông Hegseth trước Quốc hội kể từ khi chính quyền Trump phát động các chiến dịch quân sự chống lại Iran, và các Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ đã tận dụng từng phút giây. Các câu hỏi được đặt ra xoay quanh tính hợp pháp và thời gian kéo dài của cuộc xung đột Iran, các cáo buộc giao dịch nội bộ liên quan đến diễn biến chiến tranh, việc sa thải các lãnh đạo quân sự cấp cao, và liệu chính quyền có tôn trọng Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh hay không.
Ông Hegseth không đến với thái độ hòa giải. Trong bài phát biểu mở đầu, ông chỉ trích những người mà ông gọi là "những kẻ bi quan thiếu suy nghĩ" và "những lời lẽ bi quan" từ các nghị sĩ Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa, tạo tiền đề cho những giờ tiếp theo.
Cuộc xung đột pháp lý gay gắt nhất xoay quanh thời hạn 60 ngày theo Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh. Tổng thống Trump đã chính thức thông báo cho Quốc hội khi các hoạt động quân sự ở Iran bắt đầu, kích hoạt thời hạn 60 ngày của Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh đối với các hành động thù địch được tiến hành mà không có sự cho phép rõ ràng của Quốc hội. Ông Hegseth nói với ủy ban rằng thỏa thuận ngừng bắn hiện tại với Iran đã dừng hoặc tạm hoãn thời hạn đó, một cách giải thích sẽ giúp chính quyền có thêm thời gian trước khi cần Quốc hội bỏ phiếu về việc tiếp tục các hoạt động.
Thượng nghị sĩ Tim Kaine, đảng Dân chủ, bang Virginia, đã bác bỏ cách hiểu đó ngay lập tức. Ông Kaine nói với bà Hegseth rằng ông không tin điều luật cho phép tạm dừng và cho rằng thời hạn 60 ngày có thể hết hạn sớm nhất vào thứ Sáu.
Tờ The Hill đã nêu rõ tầm quan trọng của vụ tranh chấp pháp lý này như sau:
Thượng nghị sĩ Hegseth nói với các thượng nghị sĩ rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã dừng hoặc tạm ngừng thời hạn 60 ngày của Nghị quyết Quyền lực Chiến tranh, một tuyên bố ngay lập tức vấp phải sự phản bác từ Thượng nghị sĩ Kaine. Tranh chấp xoay quanh việc liệu các hoạt động quân sự của chính quyền có còn nằm trong giới hạn thời gian của Nghị quyết Quyền lực Chiến tranh hay không một khi giao tranh tích cực bị tạm dừng bởi một thỏa thuận ngừng bắn.
Thời hạn rất quan trọng vì Tổng thống Trump đã thông báo cho Quốc hội khi nào các chiến dịch bắt đầu, và đảng Dân chủ lập luận rằng luật vẫn yêu cầu sự phê chuẩn của Quốc hội sau khi thời hạn 60 ngày kết thúc. Lập trường của Hegseth cho phép chính quyền tiếp tục coi cuộc xung đột là tạm dừng về mặt pháp lý trong thời gian ngừng bắn. Lập trường của Kaine sẽ buộc Quốc hội và Nhà Trắng phải tranh luận trực tiếp về việc phê chuẩn gần như ngay lập tức, trong khi đảng Dân chủ đã chuẩn bị một cuộc bỏ phiếu khác về quyền lực chiến tranh.
Cuộc tranh luận này cũng tạo ra một lập trường chính trị rõ ràng cho cả hai bên. Chính quyền có thể nói rằng thế trận chiến trường đã thay đổi khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực. Những người chỉ trích có thể nói rằng đạo luật này được thiết kế để ngăn các tổng thống kéo dài hành động quân sự tạm thời thành một cuộc xung đột không xác định thời hạn mà không có sự chấp thuận của Quốc hội. Đó là lý do tại sao một cuộc trao đổi ngắn về thời điểm pháp lý lại trở thành một trong những khoảnh khắc trọng tâm của phiên điều trần.
Vấn đề pháp lý thực sự vẫn chưa được giải quyết. Nghị quyết về Quyền lực Chiến tranh được soạn thảo năm 1973, và việc áp dụng nó đối với các thỏa thuận ngừng bắn trong một cuộc xung đột đang diễn ra chưa bao giờ được kiểm chứng trong một trường hợp rõ ràng. Cách hiểu của Hegseth mang lại cho chính quyền sự linh hoạt. Cách hiểu của Kaine buộc phải tiến hành bỏ phiếu. Quốc hội từ trước đến nay luôn gặp khó khăn trong việc thực thi nghị quyết này đối với bất kỳ tổng thống nào thuộc bất kỳ đảng nào, nhưng bối cảnh hiện tại xung quanh Iran đã mang lại cho những người ủng hộ quyền lực chiến tranh của đảng Dân chủ nhiều đòn bẩy hơn bình thường.
Tiếp theo là loạt câu hỏi về giao dịch nội bộ. Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, đảng Dân chủ, bang Massachusetts, đã chất vấn ông Hegseth về việc liệu những cá nhân có quyền tiếp cận kế hoạch chiến tranh mật có thu lợi từ các giao dịch cổ phiếu đúng thời điểm liên quan đến cuộc xung đột Iran hay không. Bà Warren đặc biệt hỏi liệu nhà môi giới của ông Hegseth có mua cổ phiếu quốc phòng trước những diễn biến gây ảnh hưởng đến thị trường hay không. Ông Hegseth đã phủ nhận điều đó.
Tờ New York Post đã ghi lại diễn biến rộng hơn của phiên điều trần, ngoài cuộc trao đổi giữa bà Warren và những người khác:
Thượng nghị sĩ Hegseth đã làm chứng cùng với Tướng Dan Caine trước Ủy ban Quân sự Thượng viện để bảo vệ đề xuất ngân sách quốc phòng khoảng 1,5 nghìn tỷ đô la của Tổng thống Trump cho năm tài chính 2027. Phiên điều trần nhanh chóng vượt ra ngoài các con số ngân sách khi các nghị sĩ đảng Dân chủ chất vấn ông về Iran, cáo buộc giao dịch nội bộ, việc sa thải các tướng lĩnh cấp cao, trí tuệ nhân tạo và việc chính quyền sử dụng vũ lực rộng rãi hơn.
Thượng nghị sĩ Warren chất vấn ông về các giao dịch đúng thời điểm trên thị trường liên quan đến chiến tranh và hỏi liệu nhà môi giới của ông có mua cổ phiếu quốc phòng hay không. Hegseth phủ nhận điều đó, nói với bà rằng câu trả lời rõ ràng là không. Các thượng nghị sĩ khác đặt câu hỏi về việc cách chức các sĩ quan cấp cao, bao gồm cả những lo ngại về việc liệu các sĩ quan da đen và nữ có bị ảnh hưởng không cân xứng hay không. Hegseth bảo vệ các quyết định nhân sự bằng cách nói rằng năng lực là tiêu chuẩn của ông và từ chối trình bày chi tiết từng quyết định nhân sự riêng lẻ trước công chúng.
Phiên điều trần cũng đề cập đến việc Lầu Năm Góc sử dụng trí tuệ nhân tạo và cơ sở công nghiệp quân sự. Ông Hegseth nói với các thượng nghị sĩ rằng trí tuệ nhân tạo không đưa ra các quyết định gây chết người, sau đó lập luận rằng Tổng thống Trump đã thừa hưởng một cơ sở công nghiệp quốc phòng suy yếu do nhiều năm chính sách tồi tệ. Điều đó cho phép ông đưa ủy ban trở lại vấn đề ngân sách ngay cả khi các đảng viên Dân chủ tiếp tục thúc ép ông về vấn đề Iran, các cuộc tranh chấp nhân sự và các vấn đề thị trường.
Hãng thông tấn Associated Press đặt phiên điều trần trong bối cảnh một chuỗi sự kiện kéo dài hai ngày tại Đồi Capitol:
Hai ngày ông Hegseth có mặt tại Quốc hội là lần xuất hiện đầu tiên của ông kể từ khi chính quyền Trump phát động chiến tranh chống lại Iran. Phiên điều trần tại Thượng viện hôm thứ Năm đã mang đến cho đảng Dân chủ cơ hội trực tiếp nhất để thách thức tính hợp pháp, thời gian và chiến lược của cuộc xung đột, trong khi chính quyền lập luận rằng lập trường của họ đã thay đổi do thỏa thuận ngừng bắn.
Ông bảo vệ cách tiếp cận của chính quyền và sử dụng bài phát biểu mở đầu để chỉ trích những gì ông gọi là những lời lẽ liều lĩnh và bi quan từ các nhà phê bình trong Quốc hội. Các nhà lập pháp cũng sử dụng phiên điều trần để đặt câu hỏi về các ưu tiên ngân sách của Lầu Năm Góc, phạm vi của các hoạt động quân sự gần đây và liệu chính quyền có thể tiếp tục hành động mà không cần một cuộc bỏ phiếu mới từ Quốc hội hay không. Kết quả là một phiên điều trần ngân sách đã trở thành một cuộc chiến gián tiếp về quyền lực chiến tranh của tổng thống.
Phiên chất vấn cho thấy một phiên điều trần về ngân sách quốc phòng có thể nhanh chóng biến thành một cuộc trưng cầu dân ý về quyền lực chiến tranh của tổng thống như thế nào. Vấn đề Iran là điều mà đảng Dân chủ muốn đưa ra thảo luận, và Hegseth đã trả lời câu hỏi đó trong khi cố gắng giữ cho ủy ban tập trung vào khả năng sẵn sàng chiến đấu, khả năng răn đe và nguồn tài trợ quân sự. Sự căng thẳng đó đã định hình hầu hết mọi cuộc trao đổi quan trọng trong ngày hôm đó.
Việc bà Warren chất vấn về giao dịch nội bộ đã thu hút sự chú ý của dư luận, nhưng cần lưu ý rằng bà chỉ đưa ra các cáo buộc và câu hỏi, chứ không phải bằng chứng về hành vi bất hợp pháp. Việc có bất kỳ giao dịch nào được thực hiện không đúng thời điểm hay không là vấn đề của các nhà điều tra, chứ không phải là màn kịch của Thượng viện. Lời phủ nhận thẳng thừng của ông Hegseth đặt trách nhiệm trở lại cho bà Warren, buộc bà phải đưa ra bằng chứng cụ thể hơn là chỉ ám chỉ.
Cuộc tranh chấp về quyền lực chiến tranh mới là câu chuyện lớn hơn. Nếu đảng Dân chủ buộc phải bỏ phiếu và thời hạn 60 ngày vẫn được tính, chính quyền sẽ phải hoặc là giành được sự ủy quyền của Quốc hội, hoặc là tranh luận trước tòa rằng thỏa thuận ngừng bắn đã thay đổi bối cảnh pháp lý. Đó là một vấn đề hiến pháp với những hậu quả thực tế đối với lực lượng Mỹ, và phiên điều trần hôm thứ Năm đã cho thấy rõ ràng cả hai bên đều không chịu nhượng bộ.
Điều mà phiên điều trần cho thấy rõ nhất là cuộc xung đột Iran đã làm đảo lộn những động lực thường thấy ở Washington. Ông Hegseth bước vào phiên điều trần ngân sách và dành phần lớn thời gian để trả lời về vấn đề chiến tranh. Các đảng viên Dân chủ, những người thường tránh các cuộc đối đầu về quốc phòng, đã nhìn thấy cơ hội chính trị. Và yêu cầu ngân sách 1,5 nghìn tỷ đô la, lẽ ra phải là sự kiện chính, lại trở thành chuyện thứ yếu. Những tranh cãi về quyền lực chiến tranh, nhân sự và các cáo buộc buôn bán sẽ còn kéo dài hơn cả chu kỳ tin tức. Ngân sách sẽ phải chờ đến lượt của nó.